Haziran ayında sağlanan ateşkes çöktü, taraflar arasındaki saldırılar yeniden şiddetlendi ve Hürmüz Boğazı'ndaki gemi trafiği tehdit altında. Uzmanlar, ABD ile İran arasındaki çatışmanın, tıpkı Afganistan ve Irak'ta olduğu gibi, yıllarca sürecek bir 'sonsuz savaşa' dönüşme riskine dikkat çekiyor.
ABD Başkanı Donald Trump, İran'a yönelik 13 gün süren günlük saldırıları durdurma talimatı verdi. Karar, diplomasiye alan açma ve saldırıların etkinlik sınırına ulaştığı kabulü olarak yorumlanırken, ABD'nin BM Temsilcisi Mike Waltz da müzakerelere alan tanındığını doğruladı. Trump, İran liderlerinin daha ciddi hale geldiğini belirtirken Rusya ve Çin'i müdahale etmemeleri konusunda uyardı.
İran'ın Hürmüz Boğazı'nı kapatma tehditleriyle birlikte, dünya ticaretinin bel bağladığı kritik deniz geçitleri yeniden gündeme geldi. Küresel ticaretin %80'inden fazlasının deniz yoluyla yapıldığı günümüzde, birkaç dar boğaz ve kanal tüm dünya ekonomisini etkileyecek kadar stratejik öneme sahip. İşte o hayati geçitler ve her birinin küresel ticarete etkisi.
ABD Başkanı Donald Trump, İran saldırılarında zarar gören gemiler ve yükler için tazminatın, ABD'nin elinde bulunan dondurulmuş İran varlıklarından karşılanmasını istiyor. Trump, sosyal medya platformu Truth Social'da yaptığı açıklamada, bundan sonraki tüm zararların İran'a ait fonlarla karşılanacağını duyurdu. İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ise bu kararın 'tehlikeli bir emsal' oluşturduğunu söyledi.
İranlı haber ajansı Tasnim, bir ABD füzesinin Hürmüz Boğazı açıklarındaki Keşm Adası'na düştüğünü duyurdu. Adanın Suza şehrinin kıyısına isabet eden füzenin can kaybı ya da hasara yol açıp açmadığı henüz bilinmiyor.
İran Devrim Muhafızları, Hürmüz Boğazı'nda bir mayının patlaması sonucu bir petrol tankerinin alev aldığını duyurdu. Tanker, mayınlı bir güzergahtan geçmeye çalışırken patlama meydana geldi. Olay, ABD ile İran arasındaki gerilimin tırmandığı bir dönemde yaşandı.
BBC'nin analizine göre, ABD ile İran arasındaki on günlük askeri çatışmanın ardından Tahran'ın önünde üç ana senaryo bulunuyor: uzlaşma, tırmanma veya kontrollü gerilim. Ancak hiçbiri kesin bir zafer sunmuyor. İran'da iç siyasi mücadele sürerken, halk ekonomik krizin bedelini ödüyor.
İran resmi haber ajansı Tasnim, ABD'nin Hürmüz Boğazı'ndaki Larak Adası'nı füzeyle vurduğunu duyurdu. Saldırıda adanın yakınında güçlü bir patlama sesi duyulduğu belirtilirken, Bahreyn'de hava saldırısı sirenleri çaldı. ABD Başkanı Trump, İran'ın gizli nükleer tesisini vurmakla tehdit etti.
ABD-İran arasındaki gerilim kritik bir aşamaya girerken, uluslararası analist Prof. Vladimir Çukov, çatışmanın hem sahada hem de medyada yürütüldüğünü belirtti. Çukov, Pakistan ve Katar'ın arabuluculuk çabalarına dikkat çekerken, Hürmüz Boğazı'nın ablukasına karşı Türkiye üzerinden geliştirilen kara yolu planının Bulgaristan için büyük bir fırsat olduğunu vurguladı.
ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), İran'a yönelik hava saldırılarının Bulgaristan saatiyle 03.15'te sona erdiğini duyurdu. Saldırılarda askeri operasyon merkezleri, deniz gücü tesisleri, uçak hangarları, insansız hava aracı depoları ve lojistik altyapı hedef alındı. İran'ın başkenti Tahran'da hava savunma sistemleri devreye girerken, patlama sesleri duyuldu.
İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, askeri operasyonlar sürerken ABD ile uluslararası arabulucular aracılığıyla diplomatik temasların devam ettiğini açıkladı. Bekayi, savaş ve diplomasinin birbirini dışlamadığını, her ikisinin de ulusal çıkarlar için birer araç olduğunu vurguladı.
İran Devrim Muhafızları, Hürmüz Boğazı'ndan izinsiz geçmeye çalışan iki petrol tankerine el koydu. Ayrıca Ürdün'deki Akabe Havalimanı'nda ABD askeri uçaklarını hedef aldıklarını ve birkaçına ciddi hasar verdiklerini açıkladı.
ABD Başkanı Donald Trump, İran'daki hedeflere yönelik son hava saldırılarının bölgede hayatını kaybeden Amerikan askerlerine karşılık olarak düzenlendiğini açıkladı. Trump, İran'ın askeri açıdan neredeyse her şeyini kaybettiğini ve Hürmüz Boğazı'nın kontrolünün ABD'de olduğunu iddia etti. Öte yandan ABD ordusu, İran'a yönelik dokuzuncu gece hava saldırılarını tamamladığını ve çatışmalarda ölen Amerikan askeri sayısının 17'ye yükseldiğini duyurdu.
İran Devrim Muhafızları, Hürmüz Boğazı'nda ABD desteğiyle hareket eden iki geminin 'olaylar' yaşadığını, diğer iki geminin ise uyarılar üzerine geri döndüğünü açıkladı. Tahran, güvenli olmayan rotaları kullanan gemileri 'kesinlikle bir olay yaşayacakları' konusunda uyardı.
ABD Başkanı Donald Trump, Hürmüz Boğazı'ndan geçen yükler için yüzde 20 vergi uygulamasından vazgeçti. Bunun yerine Körfez ülkeleriyle ticari ve yatırım anlaşmaları yapılacak. Bu arada BAE, Suudi Arabistan ve diğer ülkeler, boğaza alternatif boru hatları ve limanlar inşa ederek enerji ihracatını güvence altına almaya çalışıyor.
ABD ordusu, Ürdün'deki bir saldırıda iki askerinin ölmesinin ardından İran'a yönelik sekizinci gece hava saldırısını gerçekleştirdi. Saldırılarda İran Devrim Muhafızları'na ait kıyı gözetleme, hava savunma ve lojistik tesisleri hedef alındı. İran ise Kuveyt'teki ABD üslerine insansız hava araçlarıyla karşılık verirken, Hürmüz Boğazı'ndaki gerilim küresel enerji güvenliğini tehdit ediyor.
Ürdün'de İran'ın balistik füze ve drone saldırısında iki ABD askeri hayatını kaybetti, bir asker kayboldu. Bu, savaşın başından bu yana doğrudan İran ateşiyle ölen ilk ABD askerleri oldu. İran Devrim Muhafızları, Ürdün halkını ABD'ye karşı savaşmaya çağırdı.
İran, ABD ile Haziran ortasında varılan ateşkes anlaşmasını tek taraflı olarak askıya aldığını duyurdu. İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazım Garibabadi, ülkesinin anlaşmayı askıya aldığını ve topraklarını savunmaya odaklandığını açıkladı. Pakistan arabuluculuğunda imzalanan anlaşma, 60 günlük müzakere süreci ve Hürmüz Boğazı'nın uluslararası deniz trafiğine açılmasını öngörüyordu.
Amerika Birleşik Devletleri'nin İran'ın Hürmüzgan eyaletinde bir deniz suyu arıtma tesisine düzenlediği hava saldırısı sonucu yaklaşık 10.000 kişi içme suyundan mahrum kaldı. Yerel kaynaklara göre, patlamaların ardından 20'den fazla kıyı köyünde su şebekesi çöktü. Sıcaklıkların 40 derecenin üzerinde seyrettiği bölgede bu durum ciddi bir insani krize yol açtı.
İran, Hürmüz Boğazı'nın güneyinde mayınlı bölgeden geçerken iki petrol tankerinin patlayıp alev aldığını duyurdu. Yetkililer, gemilerin ABD istihbarat servisleri tarafından yanıltıldığını öne sürerken, can kaybı olmadığı belirtildi. Devrim Muhafızları ayrıca boğazı geçmeye çalışan dört gemiyi roket ve insansız hava araçlarıyla durdurduğunu açıkladı.
ABD, İran'a yönelik hava operasyonlarını yedinci geceye taşırken, Tahran yönetimi Hürmüz Boğazı'nda iki petrol tankerinin mayına çarparak patladığını öne sürdü. ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM) bu iddiayı yalanlarken, bölgede seyir güvenliği ve küresel enerji arzına yönelik endişeler artıyor.
ABD ile İran arasındaki çatışmaların yeni hedeflere yayılmasıyla petrol fiyatları yükselirken, küresel borsalar sert düşüş yaşadı. Brent petrol 86 dolara, WTI ise 80,9 dolara çıkarken, Asya ve Avrupa borsalarında kayıplar derinleşti. İran'ın Kuveyt'teki su arıtma tesisi ve elektrik santraline saldırması, gerilimin daha da tırmanacağı endişelerini artırdı.
İran Devrim Muhafızları, ABD'nin gece İran'daki hedefleri vurmasına misilleme olarak Ürdün'de konuşlu ABD askeri uçaklarını roket ve insansız hava araçlarıyla vurduğunu açıkladı. Saldırıda çok sayıda uçağın imha edildiği belirtilirken, Kuveyt'te de bir elektrik santralinin İran saldırısından etkilendiği bildirildi.
Bu sabah erken saatlerde Katar, İran'dan gelen büyük bir füze saldırısı nedeniyle halkı sığınaklara çağırdı. ABD'nin İran'a yönelik hava saldırılarını genişletmesi ve Hürmüz Boğazı'ndaki gerilimin tırmanmasıyla bölgede ateşkes çöktü. İran, Bahreyn ve Kuveyt'i vururken, Katar ve Pakistan'ın arabuluculuk çabaları başarısız oldu.