ABD Başkanı Donald Trump, aylardır askeri baskı ile diplomatik çözüm çabalarını dönüşümlü olarak yürüttüğü İran politikasında köklü bir değişikliğe giderek diplomatik masadan çekilme kararı aldı. Washington artık aktif müzakere yerine Tahran'ı zamanla yavaş yavaş boğma ve uzun vadeli ekonomik izolasyon stratejisine geçiyor.
Amerikalı bir yetkili, Trump'ın temsilcilerine İran'la görüşmeleri durdurma talimatı verdiğini açıkladı. Beyaz Saray'daki stratejiye yakın bir kaynağa göre, ABD yönetimi "İran'a en kısa sürede askeri darbe indirme" fikrinden vazgeçerek, ülkeyi "zamanla boğma" politikasına yöneldi. ABD'li analistler de Temmuz ayında CNN'e yaptıkları değerlendirmelerde, İran'ın ekonomik gelirlerini kısıtlamayı amaçlayan bu tür bir deniz ablukasının ülkeyi kademeli olarak zayıflatabileceğini, ancak etkisinin zaman alacağını vurgulamıştı.
Trump, 18 Ağustos'ta sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, Washington ile Tahran arasında şu anda herhangi bir diplomatik görüşme yürütülmediğini duyurdu. "İslam Cumhuriyeti İran'la yürütülen veya planlanan herhangi bir görüşme ya da iletişim bulunmuyor" ifadelerini kullanan Trump, deniz ablukasının tam kapasiteyle devam ettiğini ve Hürmüz Boğazı'nın "açık ve işlevsel" olduğunu iddia etti. Oysa Trump, bu açıklamadan sadece bir gün önce yönetiminin İran Devrim Muhafızları Ordusu ile bir iletişim kanalı kurduğunu iddia etmişti.
Ancak sahadaki gerçekler bu tablodan oldukça farklı. Stratejik su yolundaki deniz trafiği ciddi şekilde kısıtlanmış durumda. Hürmüz Boğazı'ndan geçmeye çalışan gemiler, İran mermileriyle hedef alınmaya devam ediyor.
CNN'in haberine göre, görüşmelerin durdurulması kararı, Amerikalı ve İranlı yetkililer arasında yaşanan bazı "olumlu tartışmaların" ardından geldi. ABD'nin müzakere ekibinde Başkan Yardımcısı JD Vance, Özel Temsilci Steve Witkoff ve Jared Kushner yer alıyordu.
Trump, Tahran'ın kendi şartlarını kabul etmemesinden rahatsızlık duyuyor. Amerikalı yetkililere göre Trump, Washington yeniden masaya oturmadan önce İran liderliğinin bir anlaşmaya hazır olduğunu kendi göstermesini beklemeyi tercih ediyor.
Trump'ın görüşmelerin bittiğini açıklamasından sadece bir gün önce, damadı Jared Kushner çok daha iyimser bir tablo çizmişti. Fox News'e verdiği röportajda Kushner, iki ülke arasındaki görüşmelerin "muhtemelen her zamankinden daha ciddi" olduğunu ve Amerikan ekibinin İran rejiminin çeşitli temsilcileriyle görüştüğünü belirtmişti. Öte yandan İran, ABD'yle doğrudan müzakere yürüttüğü iddialarını defalarca yalanladı.
Diplomatik çıkmaz sürerken, Hürmüz Boğazı etrafındaki tartışmalar da küresel petrol ticaretinin en önemli deniz yollarından birinde yeni bir büyük savaşa dönüşüyor. İran ve Umman'ın kıyısı bulunduğu boğazdaki trafiğin yönetimi için iki ülke arasında bir anlaşma tartışılıyor.
Ancak Beyaz Saray, böyle bir anlaşmanın İran'ın stratejik su yolu üzerindeki nüfuzunu artırmasından ciddi şekilde endişe ediyor. Trump, yıllardır ABD'nin bölgedeki önemli ortaklarından biri olan Umman'a sert uyarılarda bulundu. Hatta Trump, sadece bir gün önce Umman'ı, ABD ile aralarındaki 60 günlük süresi dolmak üzere olan anlaşma nedeniyle tehdit etmişti. Tartışılan fikirlerden biri, boğazdan geçen gemilerden çevre koruma veya güvenlik gibi gerekçelerle belirli harçlar alınması yönünde.
Washington bu seçeneğe kesinlikle karşı çıkıyor. Trump, Hürmüz Boğazı'ndaki trafiğin, uluslararası su yolunun hiçbir kısıtlama olmadan işlediği savaş öncesi seviyelere tamamen geri döndürülmesinde ısrar ediyor.
Amerikan yönetimi, herhangi bir devletin boğaz üzerinde kontrol sahibi olmasının tehlikeli bir emsal teşkil edeceği uyarısında bulunuyor. Böylece Washington ile Tahran arasındaki diplomasi geçici olarak sustuğunda, dünyanın en önemli deniz yollarından birinin kontrolü için verilen mücadele, çatışmanın kilit bir parçası haline geliyor.
