Petrol fiyatları, Cuma günü Asya piyasalarında yükselişini sürdürdü. İran'ın Hürmüz Boğazı'na yönelik yeni planları, Orta Doğu'daki arz endişelerini yeniden alevlendirdi. Brent tipi ham petrolün varil fiyatı yüzde 0,97 artışla 83,29 dolara, ABD ham petrolü (WTI) ise yüzde 0,83 artışla 77,93 dolara çıktı. Bu rakamlar TSİ 06:03 itibarıyla kaydedildi.
Piyasalar, İran'ın ABD, İsrail ve 'düşman' olarak tanımladığı diğer ülkelerin gemilerine kısıtlama getirmeyi öngören bir yasa tasarısına tepki veriyor. Yatırımcılar, boğazın yeniden açılması durumunda serbest gemi trafiğine dönüş yerine sıkı bir rejim uygulanabileceği riskini fiyatlıyor.
Tahran kozlarını yükseltiyor
İran parlamentosunda bir komisyon, ABD, İsrail ve diğer 'düşman' ülke gemilerinin Hürmüz Boğazı'ndan geçişini yasaklayabilecek ön bir yasa tasarısını görüşüyor. Reuters'ın İran haber ajansı Fars'a dayandırdığı haberine göre, kuralı ihlal edenlere yükün değerinin yüzde 20'sine varan para cezaları uygulanması tartışılıyor. Tasarı henüz uzmanlık aşamasında ve nihai olarak kabul edilmiş değil.
Bu durum küresel enerji piyasası için büyük bir risk oluşturuyor. Savaşın başlamasından önce, Şubat ayı sonlarında, dünyadaki günlük petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz arzının yaklaşık beşte biri Hürmüz Boğazı'ndan geçiyordu. Sadece Perşembe günü Brent petrolün varil fiyatı 3,04 dolar artarak 82,49 dolara, WTI ise 2,07 dolar artarak 77,29 dolara yükselmişti.
Serbest geçiş yerine ücret
Reuters'a göre İran, boğazı kullanan gemilerin yüklerinin değerinin yüzde 5 ila 7'si arasında bir geçiş ücreti ödemesinde ısrar ediyor. Umman ise yüzde 3 civarında bir ücret seviyesini tartışırken, Washington geçişin ücretsiz olması gerektiğini savunuyor. Analistler, ABD yaptırımları ve sigortacıların getirdiği kısıtlamalar nedeniyle böyle bir planın hayata geçirilmesinin zor olacağı uyarısında yapıyor.
İran ve Umman, boğazdaki gemi trafiği rejimi için görüşmelere devam ediyor ancak henüz nihai bir anlaşma sağlanmış değil. Reuters'ın daha önce bildirdiği bir seçenek, Tahran'ın Basra Körfezi'ne gelen trafiğin kontrolünü ele almasını öngörüyordu. Bu senaryo, dünyanın en önemli enerji deniz yolundaki güç dengesinde ciddi bir değişim anlamına gelecekti.
Westpac analistleri, 'Yüksek petrol fiyatları, enerji sektöründen gelen yeni bir enflasyonist dalganın ve Orta Doğu'daki durumun göz ardı edilemeyeceğini gösteriyor' değerlendirmesinde bulundu.
Piyasalar bölgeden gelen her habere karşı son derece hassas olmaya devam ediyor. Mevcut yükselişe rağmen Brent ve WTI, diplomatik çözüm umutlarının fiyatları keskin bir şekilde düşürmesinin ardından hâlâ haftalık bazda yaklaşık yüzde 8'lik bir düşüşe işaret ediyor.
