ABD ile İran arasında yaşanan yeni askeri çatışmaların ardından petrol fiyatları yeniden yükselişe geçti. Uluslararası referans Brent petrol, piyasaların Hürmüz Boğazı'ndaki ani tırmanışa tepki vermesiyle yüzde 3'ün üzerinde artarak varil başına 76 dolar civarına ulaştı.
Sadece bir ay önce, Washington ile Tahran arasında varılan ateşkesin ardından fiyatlar çatışma öncesi seviyelere gerilemişti. Ancak yeni saldırılar, normal şartlarda dünya petrolünün yaklaşık beşte birinin geçtiği stratejik deniz koridoru Hürmüz Boğazı'ndaki gemi trafiğinin güvenliğini yeniden sorgulamaya açtı.
İran, ABD hedeflerine saldırdı
BBC'nin aktardığına göre İran ordusu, Bahreyn ve Kuveyt'teki ABD askeri tesislerine saldırı düzenlediğini duyurdu. İran Devrim Muhafızları'nın açıklamasına göre, ortak füze ve drone operasyonuyla Bahreyn'deki Salman Limanı bölgesinde ve Beşinci ABD Filosu'nun üssünde bulunan 85 kilit ABD askeri hedefi vuruldu. İran ayrıca Kuveyt'teki Ali Al Salem Hava Üssü'nü de hedef aldığını bildirdi.
Bu gelişmeler üzerine Bahreyn'de hava saldırısı sirenleri çaldı.
ABD: Saldırılar misilleme amaçlı
ABD ordusu, gece boyunca İran hedeflerine yeni bir hava saldırısı dalgası düzenlediğini açıkladı. Washington'a göre operasyon, son günlerde Hürmüz Boğazı'ndan geçen üç petrol tankerine yönelik saldırılara karşılık olarak gerçekleştirildi. İran devlet medyasına göre vurulan bölgeler arasında Keşm Adası, Bender Abbas ve Sirik yer alıyor.
İngiliz ticari gemi trafiği izleme servisinin verilerine göre Pazartesi günü bir tanker, kimliği belirsiz bir merminin isabet etmesi sonucu makine dairesinde yangın çıktığını bildirdi. Salı günü ise iki ayrı olay daha kaydedildi; bunlardan birinde gemi Hürmüz Boğazı'ndan çıkarken vuruldu ancak yoluna devam etti, diğerinde ise hafif yapısal hasar oluştu.
Körfez ülkeleri Tahran'ı kınadı
Kuveyt, "tekrarlanan ve kaba İran saldırganlığı" olarak nitelendirdiği eylemleri kınayarak, ulusal güvenliğini korumak için gerekli tüm önlemleri alma hakkını saklı tuttuğunu duyurdu.
Katar, Al-Rekayyat adlı gemiye yönelik saldırıdan İran'ı "tamamen sorumlu" tutarken, Suudi Arabistan da İran güçlerinin Hürmüz Boğazı'ndan geçen Wadyan tankerine saldırdığını bildirdi.
Tahran'dan Washington'a suçlama
İran Meclis Başkanı Muhammed Galibaf, ABD'yi iki ülke arasında imzalanan mutabakat zaptını "ciddi şekilde ihlal etmekle" suçladı. Galibaf'a göre Washington, İran petrolüne yönelik yaptırımları yeniden uygulamaya koyarak, sürekli askeri tehditler savurarak ve İran hedeflerine yönelik saldırıları sürdürerek anlaşma şartlarını ihlal etti.
Galibaf, X sosyal medya platformunda yaptığı açıklamada, "Zorbalık ve şantaj dönemi sona erdi. Boyun eğmeyeceğiz" ifadelerini kullandı.
17 Haziran'da ABD ve İran cumhurbaşkanları, iki ülke arasındaki ateşkesi uzatmak için Mutabakat Zaptı (MoU) olarak bilinen bir ön anlaşma imzalamıştı. Anlaşma, Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasını, İran'ın yeniden inşası için 300 milyar dolarlık (224 milyar İngiliz sterlini) bir planı ve ABD'nin İran'a yönelik "her türlü yaptırımın" sona erdirilmesini içeriyordu. Ancak anlaşma, ABD'nin savaşı başlatma gerekçelerinden biri olan İran'ın nükleer programı gibi karmaşık konuyu ele almıyordu.
Bu nedenle son haftalarda iki ülke arasında ek müzakereler yürütülüyor. Çatışma sırasında İran, boğaz üzerindeki egemenliğini pekiştirmeye çalıştı; buna "güvenli geçiş izinlerini" yöneteceğini söylediği "Basra Körfezi İdaresi"nin kurulması da dahil. Ancak anlaşmada İran'ın, en az 60 gün boyunca ticari gemilerin boğazdan ücretsiz ve güvenli geçişine izin vermek için "tüm çabayı göstereceği" belirtiliyor.
