Bulgaristan konut piyasası soğuma evresine girerken, yüksek fiyatlar giderek alıcılar için ciddi bir engel haline geliyor. Kredi danışmanı Elena Mihaylova, net aylık geliri 1500 avro olan, kendi katılım payı ve ek masrafları karşılayacak birikimi bulunmayan bir kişinin mevcut piyasa koşullarında konut kredisi alma şansının neredeyse bulunmadığını belirtti.
Mihaylova'ya göre banka kredilerinde şu ana kadar bir yavaşlama belirtisi görülmüyor. "Tam tersini gözlemliyoruz: Kredilerde düşüş yok. Bulgaristan, AB'de emlak fiyatlarının en hızlı arttığı ülkelerden biri" diye konuştu.
Aktif kredi hacmine rağmen piyasa yavaş yavaş soğuyor. Tapu Sicil Müdürlüğü verileri, satış işlemlerinde yaklaşık yüzde 15-20 oranında düşüş olduğunu gösteriyor. Alıcılar daha temkinli ve daha iyi bilgilendirilmiş durumda. En çok talep edilenler ise bitmiş ve mobilyalı konutlar.
Konuyu finans analisti Max Baklian ve emlak danışmanı Dobromir Ganev de değerlendirdi.
Ganev, düşüşün uzun büyüme döneminin ardından beklenen bir durum olduğunu söyledi. NOVA NEWS'te yayınlanan "Tvoyat Den" programında konuşan Ganev, "En az iki yıl boyunca sürekli artan işlem hacminin ardından bunun öngörülebilir ve beklenen olduğu inkar edilemez. Buna son dört yıldaki fiyat artışları da eşlik ediyor" dedi.
Ganev, toplam satışlardaki düşüşün yaklaşık yüzde 15 olduğunu, konut amaçlı gayrimenkullerde ise bu oranın yüzde 19'a ulaştığını belirtti.
Önde gelen emlak ofisleri ikinci çeyrekte birinci çeyreğe göre artış bildirse de ekonomistler bunu mevsimsel bir etki olarak değerlendiriyor. İlkbahar geleneksel olarak daha hareketli bir dönemdir, ancak artış yıllık birikmiş düşüşü telafi etmeye yetmiyor.
Finans analisti Max Baklian ise en net uyarıyı yaparak olumsuz eğilimin derinleşeceğini söyledi. "Çok ciddi bir emlak krizi yaklaşıyor – yıllardır konuştuğumuz bir şey. İlk çeyrekte bir önceki yıla kıyasla 7 bin daha az işlem yapıldı. İkinci çeyrekte ise 10 bin işlem kaybettik" dedi. Baklian'a göre birkaç ay sonra "soğuma" tanımı yeterli olmayacak. "Birkaç ay sonra soğumadan kriz olarak söz edeceğiz" öngörüsünde bulundu.
Dobromir Ganev ise düşük faiz oranları ve iç göçün talebi desteklemeye devam ettiğini vurguladı. Ona göre önümüzdeki aylarda piyasanın ana belirleyicisi, ikinci el piyasasında artan arz olacak. Bu, fiyatlar ve işlem dinamikleri üzerinde daha ciddi bir etki yaratabilir.
