1881 yılında Bulgaristan'da endüstriyel biracılığın temelini atan Kamenitsa AD, neredeyse 150 yıl sonra başarının sadece bira kalitesine değil, aynı zamanda veriye, teknolojiye ve risk yönetimine de bağlı olduğu bir döneme girdi. Değişen tüketici tercihleri, yeni içecek kategorileri ve sürdürülebilir üretim ihtiyacı, şirketi yeni zorluklar ve fırsatlarla karşı karşıya bırakıyor.
Kamenitsa AD için cevap hiçbir zaman sadece gelenekte olmadı. Tarih, şirketin kimliğinin önemli bir parçası olsa da, uzun ömürlülük sadece zengin bir geçmişe sahip olmak anlamına gelmiyor. Bu aynı zamanda değişimleri zamanında fark etme ve onlara uyum sağlama yeteneğiyle de ilgili. Şirket, gelişiminin farklı aşamalarında Bulgar pazarına defalarca yeni ürünler ve üretim uygulamaları sundu. İlk koyu biradan, ilk alkolsüz seçenek Kamenitsa %0.0 ve ilk bira karışımına, premium portföyün genişletilmesinden yeni içecek kategorilerine kadar gelişme arzusu işin sürekli bir parçası oldu.
Kamenitsa AD Tedarik Zinciri Direktörü Vasil Petrov'a göre, bu uyum yeteneği, bu kadar uzun bir geçmişe sahip bir şirketin günümüzde hala geçerli ve rekabetçi kalmasının nedenlerinden biri. Petrov, "145 yıl sonra en önemli soru sadece bugüne kadar ne başardığımız değil, yarın da başarılı olma yeteneğimizi nasıl inşa ettiğimizdir. Gelenek bize sağlam bir temel veriyor, ancak gelecek değişmeyi ve sürekli öğrenmeyi bilen şirketlerin olacak," diyor.
Bira endüstrisi ciddi bir dönüşümün merkez üssünde yer alıyor. Sadece teknolojiler değil, tüketicilerin kendisi de değişiyor. Son yıllarda bira pazarı, daha yüksek fiyat hassasiyeti, daha kararsız tüketici güveni, sağlık trendleri ve genç nesillerin farklı içecek kategorilerine yönelik tutumlarındaki belirgin değişim ortamında gelişiyor. Buna paralel olarak, düşük alkollü ve alkolsüz seçeneklere olan ilgi artıyor ve tüketiciler yeni tatlara, markalara ve tüketim fırsatlarına daha açık hale geliyor. Bu süreçler sadece pazarlamayı değil, üretimi de değiştiriyor. Portföylerin genişlemesi, premium segmentin gelişmesi ve geleneksel biranın ötesindeki kategorilere giriş, daha fazla karmaşıklık, daha fazla format ve tüm tedarik zinciri için daha yüksek gereksinimler anlamına geliyor. 2024'teki rekor alkolsüz kategori büyümesinin ardından şirket, 2025'te de %0.0 portföyünde sürdürülebilir bir büyüme kaydediyor. Aynı zamanda premium segment büyüyor ve Madrí Excepcional, Stella Artois, Staropramen, Beck's, Corona ve Guinness gibi uluslararası markalar şirketin yüksek fiyat segmentlerindeki konumunu güçlendirmeye devam ediyor. Buna ek olarak, stratejik odak artık bira dışı kategorileri de içeriyor; bu da tüketici tercihlerinin hangi yönde geliştiğine dair net bir gösterge.
Vasil Petrov, "Tüketici seçimlerindeki değişim, üretim ve tedarik zinciri üzerinde doğrudan bir etkiye sahip. Portföy çeşitlendikçe ve pazar daha dinamik hale geldikçe, esneklik de verimlilik kadar önemli hale geliyor. Bu, daha iyi planlama, daha hızlı tepki ve veriler, üretim, satış ağı ve tüketici arasında çok daha sıkı bir bağlantı anlamına geliyor," diye yorumluyor.
Son yıllarda üretim ve tedarik zinciri yönetimi en ciddi dönüşümlerinden birini geçiriyor. Daha önce ana odak kapasite ve verimlilikken, bugün sürdürülebilirlik, risk yönetimi ve değişikliklere hızlı uyum sağlama yeteneği ön plana çıkıyor. Jeopolitik belirsizlik, iklim faktörleri, hammadde dalgalanmaları ve giderek daha dinamik pazarlar iş dünyası için yeni zorluklar yaratıyor. Sonuç olarak şirketler sadece üretim tesislerine değil, aynı zamanda daha iyi analiz, tahmin ve risk yönetimi sistemlerine de yatırım yapıyor. Petrov, "Yıllar önce asıl zorluk bilgiyi toplamaktı, bugün ise onu daha iyi kararlara dönüştürmek. Veriler tek başına değerli değil, onları zamanında ve doğru şekilde kullanma yeteneği değerli," diyor.
Bu dönüşüm, Kamenitsa AD'nin Haskovo'daki bira fabrikasında şimdiden yaşanıyor. Fabrika, Molson Coors grubunda iki yıl üst üste 'Dünyanın 1 Numaralı Bira Fabrikası' seçildi. Bu ödül; kalite, güvenlik, çevre, verimlilik, süreç optimizasyonu, kaynak tüketimi, güvenilirlik ve genel üretkenlik gibi göstergeleri dikkate alıyor. 2026 yılında fabrika, Molson Coors'un tüm bira fabrikalarında uygulanan bir standardizasyon, optimizasyon ve sürdürülebilir üretim geliştirme sistemi olan küresel World Class Supply Chain 2.0 programını uygulamaya devam ediyor. Amaç net: sistematik olarak sonuçları iyileştirmeye ve sürdürülebilir büyümeye olanak tanıyan istikrarlı, öngörülebilir ve bağlantılı bir tedarik zinciri oluşturmak. Program kapsamında ekipler, ekipmanın otonom bakımı, süreçlerin standardizasyonu ve yeni becerilerin geliştirilmesi için girişimler üzerinde çalışıyor. Petrov, sadece 2025 yılında ekipmanlarda yaklaşık 3.000 hatanın önlendiğini, onlarca iyileştirme yapıldığını ve üretimin sürdürülebilir performansını destekleyen yüzlerce iş talimatı geliştirildiğini anlatıyor. Aynı zamanda fabrika, ekipman yönetimine ve günlük üretim faaliyetlerine yardımcı olan Zaptic platformu aracılığıyla süreçlerin dijitalleşmesini hızlandırıyor.
Tedarik zinciri bağlamında yapay zekadan bahsedecek olursak, talep tahmini, pazar verilerinin analizi ve üretim veya teslimatları etkileyebilecek potansiyel riskler için erken uyarı sistemlerinde halihazırda kullanılıyor. Petrov, Kamenitsa AD'de bu yönün, riskleri izleme ve yönetme platformları ile tahminleri ve karar almayı destekleyen araçların kullanılmasıyla zaten bir gerçeklik olduğunu açıklıyor.
Bir diğer önemli değişim ise iş dünyasının sürdürülebilirliği algılama biçimi. Sadece birkaç yıl önce bu konu genellikle ayrı bir proje veya girişim olarak görülüyordu. Bugün ise giderek daha fazla şirket bunu üretim, kaynak ve tedarik zinciri yönetiminin doğal bir parçası olarak benimsiyor. Petrov, "Bir sonraki adım sadece yeşil girişimler eklemek değil, sürdürülebilirliği her iş kararına entegre etmek. Üretim, veri, otomasyon ve kaynakların korunması artık ayrı konular olarak ele alınamaz. Bunlar ortak bir gelişim yönünün parçası," diye düşünüyor.
Kamenitsa AD'de bu yaklaşım daha dün başlamadı. 2023 yılında şirket, Molson Coors bünyesinde Avrupa'daki ilk güneş enerjisi parkını Haskovo bira fabrikası arazisinde inşa etti. Bu proje, daha verimli ve sürdürülebilir üretime yönelik uzun vadeli dönüşümün temellerini attı. 2022'den bu yana fabrika tamamen yeşil enerjiyle çalışıyor ve fotovoltaik paneller bu enerjinin yaklaşık %30'unu sağlıyor. Bugün odak noktası çok daha geniş ve süreçlerin, kaynakların ve tedarik zincirinin yönetilme biçimini kapsıyor; öyle ki sürdürülebilirlik, ayrı bir girişim olmaktan çıkıp iş gelişiminin doğal bir parçası haline gelsin.
Ancak teknoloji ne kadar hızlı gelişirse gelişsin, Vasil Petrov'a göre en önemli kaynak hala insanlar. Endüstrideki değişimler, uzmanların bilgi ve becerilerine yeni talepler getiriyor. Teknik uzmanlık önemini korurken, analitik düşünme, veriyle çalışma yeteneği ve sürekli öğrenmeye hazır olma giderek daha fazla önem kazanıyor. Bu nedenle şirketler, çalışanların bu alanlardaki yetkinliklerini geliştirmek için giderek daha fazla yatırım yapıyor. Kamenitsa AD'de bu, tüm fonksiyonlardaki çalışanlar için dahili eğitimleri, yüksek öğretim kurumlarıyla işbirliğini, ikili eğitimi ve üretim ile lojistik alanında genç yeteneklerin gelişimi için özel programları içeriyor.
Vasil Petrov, "Gelenek güçlü bir temeldir, ancak tek başına yeterli değildir. Gelecek, insanları, teknolojiyi ve sürdürülebilir düşünceyi ortak bir çalışma biçiminde birleştirmeyi bilen şirketlerin olacak. Endüstri için bir sonraki büyük adımı tam da burada görüyorum," diyerek sözlerini tamamlıyor.
