4 milyar dolarlık transfer ve blokzincir analizleri, "Shelbit" adlı şirketin Tahran ile bağlantılı yasa dışı kumar fonlarının merkezi olduğunu ortaya koydu.
Dünyanın en büyük yasa dışı kumar ağlarından birinin yönettiği Dubai'deki bir ofis üzerinden milyonlarca dolarlık kripto para, uluslararası yaptırımları delerek İran'a ulaştırılıyor. Bu operasyon üzerinden bugüne kadar yaklaşık 4 milyar dolar geçti.
Bağımsız bir analist ve kripto para soruşturmaları konusunda uzmanlaşmış iki şirketin sağladığı, Reuters tarafından da doğrulanan verilere göre, ofis seçkin bir bölge olarak kabul edilmeyen bir semtteki mütevazı bir otelin hemen üzerinde yer alıyor. Burası, İranlı bir göçmen tarafından yönetilen lisanssız bir kripto para şirketi olan "Shelbit"in resmi kayıtlı adresi.
"Shelbit"in en bilinen müşterileri arasında, Farsça yayın yapan ve iki binden fazla web sitesini bünyesinde barındıran bir kumar ve bahis ağı bulunuyor. Bu ağ, hükümet çevrelerindeki üst düzey isimlerle bağlantılı olan iki nüfuzlu İranlı figürle de ilişkilendiriliyor. Bu isimlerden biri Madrid'deki lüks bir villadan, diğeri ise yakın zamanlara kadar Hong Kong'daki lüks bir otelden çalışıyordu.
Her iki isim ve "Shelbit"i yöneten İranlı, 2023 yılında İran'daki yasa dışı kumar faaliyetlerine katılmaktan mahkum edilmişti. İslam Cumhuriyeti'nde kumar kesin olarak yasaklanmış durumda ve kamçı cezası ile hapis cezası ile cezalandırılıyor. Buna rağmen, Reuters tarafından tespit edilen kumar ağı, Merkez Bankası'nın sıkı denetimi altındaki İran'ın elektronik ödeme sistemine erişim sağlayabiliyor.
"Shelbit", kumar ağının, Merkez Bankası'nın ve yaptırımlara tabi diğer İranlı kuruluşların küresel kripto para piyasalarına erişim sağladığı İranlı para transferi ağının tam kalbinde yer alıyor.
Kripto para soruşturmaları üzerine çalışan iki şirket ve blokzincir işlemleri konusunda İran odaklı bağımsız araştırmacı Rich Sanders, "Shelbit" üzerinden akan para trafiğini, Mayıs 2024'ten bu yana en az 4 milyar dolar değerindeki işlemler de dahil olmak üzere detaylıca inceledi.
Kumar ağına aktarılan on milyonlarca dolarlık kripto para, blokzincir kayıtları üzerinden "Shelbit" şirketine kadar takip edilebildi. "Shelbit", dünyanın en büyük kripto para ticaret platformu "Binance" de dahil olmak üzere sektörün en büyük oyuncularına yüz milyonlarca dolar değerinde kripto para transferi gerçekleştirdi.
"Shelbit" doğrudan İran merkez bankasıyla, İsrail hükümetinin İran Devrim Muhafızları ile bağlantılı olduğunu iddia ettiği dijital cüzdanlarla ve ABD hükümetinin bu yılın başlarında "Reuters"ın hükümetle olan bağlarını ortaya çıkarmasının ardından yaptırım uyguladığı İran platformu "Nobitex" ile de çalışıyor.
"Shelbit"e giren kripto paraların bir kısmı, iki araştırma şirketinin yeni kripto paralar ürettiğini belirttiği İran merkezli bir Bitcoin madenciliği operasyonundan geliyor.
Sanders konuyla ilgili olarak, "Bu bir İran Devrim Muhafızları operasyonu ve bu durum gün ışığı gibi ortada" ifadelerini kullandı.
"Shelbit"e akan para trafiği, Şubat ayında ABD ve İsrail ile savaşın patlak vermesinin ardından da devam etti. İran'ın BAE'ye, "Shelbit"in merkezine bir kilometreden daha kısa bir mesafedeki bir tesisi de vuran bir dron saldırısı da dahil olmak üzere bir dizi saldırı düzenlemesinden sonra bile kripto para girişleri sürdü.
Bu para transferi ağının ortaya çıkarılması, İran'ın yıllardır kendisine dayatılan ağır ticari ve bankacılık yaptırımlarına karşı gösterdiği yaratıcılığına ve direncine işaret ediyor. Devrim Muhafızları, ABD ve İsrail ile yaşanan çatışmalar sırasında ekonomiyi istikrarlı tutmada kilit bir rol üstlenerek etkisini her zamankinden daha fazla artırdı.
Reuters'ın yürüttüğü soruşturma ayrıca, Devrim Muhafızları'nın yıllardır İran'daki en büyük kumarhaneleri kontrol ettiğini ve o tarihten bu yana bu tesisleri yurt dışına para aktarmak için kullandığını da gözler önüne serdi.
Yaptırımları delme ağını ortaya çıkarmak için Reuters, aralarında Devrim Muhafızları ile geçmiş bağlantıları olan iki kişi, eski bir hükümet yetkilisi, bu şemaya aşina iki İranlı ve BAE hükümetinin bu konudaki soruşturmaları hakkında doğrudan bilgisi olan diğer kişiler de dahil olmak üzere 30'dan fazla kişiyle görüştü. Online kumar sitelerinin konumları ve aralarındaki bağlantılar, siber güvenlik şirketi "Infoblox" ile işbirliği içinde tespit edildi.
Birleşmiş Milletler Uyuşturucu ve Suç Ofisi adına yedi yıl boyunca yasa dışı kumar faaliyetlerini araştıran ve şu anda "TRM Labs"ta baş analist olarak görev yapan eski "Infoblox" araştırmacısı John Fowcett, "Bu, şimdiye kadar ortaya çıkarılan en büyük İranlı yasa dışı kumar ağı ve dünyadaki en büyük ağlardan biri" dedi.
Bu ağ, 2016 yılında ABD'nin Devrim Muhafızları'nın Türkiye üzerinden gerçekleştirmeye çalıştığı yaklaşık 20 milyar dolarlık petrol-altın takası anlaşmasını engellemesinden bu yana ortaya çıkarılan en büyük İran yaptırım delme ağlarından biri olarak kabul ediliyor.
Şu anda Devrim Muhafızları'nın kumar ağını ve "Shelbit" şirketini doğrudan kontrol edip etmediği veya yaptırımları delme operasyonundan İran hükümetinde tam olarak kimin sorumlu olduğu netleşmiş değil. Ancak Dubai'nin Sanal Varlıklar Düzenleme Kurumu, "Shelbit"in İran'a kara para aklama ve yaptırımları delme konularında yardım etmedeki rolünü araştırıyor. Kurum, ayrıca "Shelbit"in kurucusu Siavash Kianbour'un ve kripto para tabanlı yasa dışı kumar faaliyetlerine bulaşan daha geniş İranlı ağı da soruşturuyor.
2025 yılında Dubai, lisanssız faaliyet gösterdiği gerekçesiyle "Shelbit"e karşı önlemler aldı. 24 Temmuz'da, tam da Reuters yorum istedikten kısa bir süre sonra, "Shelbit"in kara para aklama ve terörün finansmanına ilişkin yasaları ihlal ettiğine dair bir bildirim yayımlandı. Kurumun web sitesinde yayımlanan bildirimde, tespit edilen risklerin tüketici koruması kapsamını aştığı ve BAE'nin finansal sisteminin istikrarını etkileyebilecek daha tehlikeli sınır ötesi işlemleri içerdiği belirtildi.
Kumar operasyonunun arkasındaki iki isimden biri, yüksek rütbeli bir İranlı diplomatın ve eski bakanın oğlu olan Sasha Subhani. Babası, İslam öğreterine aykırı davranışları nedeniyle onu kamuoyu önünde reddetmişti. Diğer isim ise sosyal medya fenomenliği ve şarkıcılık yapan Boyan Mohtari. Mohtari, Nisan sonlarında Dubai'den sınır dışı edilmesinin ardından lüks Hong Kong otelleri arasında mekik dokumaya başladı. Dubai yetkilileri onu tutuklamış ve İranlı terör örgütlerini finanse etmekle suçlamıştı.
Her iki isim de sosyal medyada gösterişli yaşam tarzlarıyla övünüyor, lüks spor arabalar, özel jetler ve yat partileriyle çekilmiş videolar paylaşıyordu.
Mohtari, Dubai'de kendisine yöneltilen suçlamaları reddetti. Devrim Muhafızları'nın veya herhangi bir İranlı askeri grubun üyesi olmadığını belirtti. Ancak onlarla ticari ilişkileri olup olmadığına dair bir açıklamada bulunmadı. Hong Kong'da verdiği bir röportajda, "Onların bir parçası değilim ama umuyorum, hatta bir gün onlar gibi olmak için dua ediyorum; kimseye saldırmak için değil, insanları korumak için" dedi. Ayrıca, "Etkimi, paramı veya sosyal medyadaki konumumu asla kimseye zarar vermek veya insanlığa kötülük etmek için kullanmadım" ifadelerini ekledi. BAE Dışişleri Bakanlığı, Mohtari'nin tutuklanması, serbest bırakılması veya vize durumuyla ilgili soruları yanıtlamadı.
Reuters'a verdiği bir demeçte Bakanlık, BAE'nin en yüksek uluslararası standartlara uyduğunu, tüm sektörlerde sıkı kontroller uyguladığını ve her türlü yasa dışı finansal akışla mücadele etmek ve bunları önlemek için uluslararası ortaklarıyla yakın işbirliği içinde çalıştığını belirtti.
Bu yılın Haziran ayı sonlarında Mohtari, sosyal medya takipçilerine, ABD ve İsrail'in İran'a karşı başlattığı savaşın başlarında öldürülen Ali Hamaney'nin cenaze törenine Temmuz başında katılmayı planladığını duyurdu. Mohtari, birkaç gün boyunca yeni boyanmış saçlarıyla spor salonundayken, bavulunu hazırlarken ve hediyeler alışverişi yaparken çekilmiş fotoğraflar paylaştı. 4 Temmuz'da ise ağlayan bir emoji ekleyerek, "Garip bir his. Eve dönüyorum" yazdı.
Mohtari ve Subhani, tanıttıkları kumar sitelerinin birbiriyle bağlantılı olduğunu reddetti. Ancak "Infoblox", domainleri farklı zamanlarda ve farklı isimlerle tescil edilmiş olsa da bu siteleri birbirine bağlayan yazılımsal ve diğer teknik özellikler bulunduğunu açıkladı.
Her iki isim de faaliyetlerinde İran devletinin herhangi bir rolü olmadığını bilmediklerini ve Kianbour veya "Shelbit"i tanımadıklarını iddia etti.
Reuters'a e-posta yoluyla gönderdiği bir açıklamada Subhani, "Kara para aklama, yaptırımları delme, terör finansmanı veya İran hükümeti, Merkez Bankası, Devrim Muhafızları veya herhangi bir diğer İran devlet kurumu adına para transferi konularında herhangi bir katılımı kesinlikle reddediyorum" dedi.
Ne Kianbour ne de İran hükümeti yorum taleplerine yanıt verdi. Dubai polisi ve savcılığı da yorum taleplerini yanıtsız bıraktı. Subhani ve Mohtari'nin isimleri, Dubai'nin Sanal Varlıklar Düzenleme Kurumu'nun açıklamasında yer almıyor.
Ancak ABD Hazine Bakanlığı'nın bir sözcüsü, Bakanlığa bağlı Yabancı Varlıklar Kontrol Ofisi'nin "bu iddialardan haberdar olduğunu ve bunları ciddiye aldığını" belirtti. Sözcü, "Hazine Bakanlığı, Başkan Donald Trump yeniden göreve başladığından bu yana İran rejimiyle bağlantılı dijital varlıklara karşı kararlı önlemler alıyor" diye ekledi.
Reuters'a göre "Shelbit", Mayıs 2024'ten bu yana sadece daha geniş ağla bağlantılı kumar sitelerinden biri için en az 130 milyon dolarlık işlem gerçekleştirdi.
Geçen yıla kadar Yabancı Varlıklar Kontrol Ofisi başkan yardımcısı olarak görev yapan ve İran'a yönelik yaptırımların delinmesi konusundaki ABD Hazine Bakanlığı politikasının oluşturulmasına yardımcı olan Miad Malki, "İdeoloji, Devrim Muhafızları'nın sunduğu bir vitrindir, ancak faaliyetlerini yönlendiren asıl şey kârdır" dedi. Malki, "Kumar söz konusu olduğunda, Devrim Muhafızları İslam Cumhuriyeti'ndeki en kârlı dersi çoktan öğrendi: Önce faaliyeti suç say, ardından bunun önlenmesine yönelik mekanizmaları ve etrafında gizlice oluşan piyasayı kontrol et" şeklinde konuştu.
Devrim Muhafızları, İslam devrimini korumaktan sorumlu olan ve milyarlarca dolarlık ticari kurumu yöneten İran devletinin kolu konumunda.
"Shelbit" üzerinden milyarlarca dolar transfer edilmesine rağmen, sıradan insanların bu platformu kullanmasının şu an için bir yolu yok.
Dubai'nin Deira semtindeki kayıtlı ofis adresinde yaşayan üç kişi, Reuters muhabirine "Shelbit" adlı şirketi hiç duymadıklarını, kripto paralarla hiçbir ilgilerinin olmadığını ve "Shelbit"in artık bir web sitesinin bulunmaması nedeniyle internet üzerinden işlem yapmanın imkansız olduğunu söyledi.
"Shelbit" ile olan ilişkisine dair sorular üzerine "Binance", "Shelbit"in platformlarında bir hesabının olmadığını ve herhangi bir yaptırıma tabi tutulmadığını açıkladı. "Binance", "Shelbit" lehine yüz milyonlarca dolarlık işlem yapmış olduğunu yalanlamadı ve bu işlemlerin yüksek riskli olarak değerlendirilmediğini belirtti.
Açıklamada şu ifadelere yer verildi: "Shelbit ile bağlantılı kullanıcılar platformumuzla etkileşime girdiğinde, uyum programımız olması gerektiği gibi çalıştı; ilgili hesapları kontrol etti, dondurdu ve kolluk kuvvetlerini bilgilendirdi." Şirket daha fazla detay vermedi.
İran Devrim Muhafızları'nın online kumarı benimsemesi, İran ekonomisi üzerindeki hem yasal hem de yasa dışı sektörlerdeki artan hakimiyetinin bir devamı niteliğinde. Washington Enstitüsü'nün 2021 tarihli raporu da dahil olmak üzere çeşitli raporlarda devletin kumar faaliyetlerine katılımına dair şüpheler dile getirilse de, Reuters'ın soruşturması Devrim Muhafızları'nın bu kârlı sektör üzerindeki kontrolünü ilk kez tüm detaylarıyla gözler önüne seriyor.
2022 yılında İran'dan ayrılan ve şu anda İngiltere'de bulunan eski İranlı devlet yetkilisi Reza Ghibi, yaklaşık on yıl önce online kumar İran'da yayılmaya başladığında Devrim Muhafızları'nın bunda bir fırsat gördüğünü ve sektörün kontrolünü ele aldığını belirtti. Ghibi, online kumarın, banka kartları ve para transferleri de dahil olmak üzere yerel elektronik ödeme altyapısını kontrol eden Merkez Bankası'nın da işbirliğini gerektirdiğini sözlerine ekledi.
