Hükümet, bütçe açığının ve kamu borcunun artışını durdurmak için çaba gösteriyor ve önümüzdeki yıla kadar açığı yaklaşık 4 milyar euro azaltmayı öngörüyor. Bu açıklamayı Maliye Bakanı Gülab Doniev, "Panorama" programında yaptı. Bakan, hükümetin bütçe açığını kasa bazında 3,5% kasa bazında sınırlamayı ve birimlerin birleştirilmesi, dijitalleşme ve yinelenen fonksiyonların kaldırılmasıyla devlet yönetimindeki personel sayısını yaklaşık 5 bin kişi azaltmayı hedeflediğini anlattı.
Bütçenin sunumunda Başbakan'ın "freni olmayan aşağı uçan kamyon" benzetmesiyle sorulan soruya bakan, açığın ve borcun sınırlandırılmasının mali bir felaketi önlemek için gerekli olduğunu söyledi.
"Eğer galop eden açıkları durdurmazsak, devletin bu açığı kapatmak için borçlanmak zorunda olduğu borcu durdurmazsak, eski yükümlülükleri ödemek için de durdurmazsak, felaket kaçınılmazdır" dedi.
Bakan'a göre durumun kontrol altına alınması için çalışmalar mayıs ayında başladı ve amaç bütçe açığını yaklaşık 4 milyar euro indirmek.
"Bu kamyonu durdurma ve felaketi önleme konusunda mayıs ayından itibaren önümüzdeki yıla kadar açığın yaklaşık 4 milyar euro azaltılması için yeterli çaba harcadık diyebilirim" diye konuştu.
Belirlenen parametreler kasa bazında yüzde 3,5 açık ve tahakkuk bazında yüzde 4,2 açık olarak açıklandı. Askeri harcamalar için muafiyet kaldırılırsa tahakkuk bazındaki gösterge yüzde 3,6'ya ulaşacak.
"Böyle kısa bir sürede ulaşılması son derece zor bir şey. Ama yine de devlet harcamalarının bu daraltılmasını, bu konsolidasyonunu yapabilmek için elimizden gelen her şeyi yapmaya hazırız" diye vurguladı.
Önlemler sadece gelir tarafıyla sınırlı değil, özellikle etkisiz yapılar için harcama kısıntısını da içeriyor. Temel araçlardan biri, birimlerin birleştirilmesi ve personel azaltılmasını öngören idari reform.
"Bugün yapacağımız idari reformla devlet yönetimindeki personel sayısını yaklaşık 5 bin kişi azaltacağımızı gösterdik. Yıllardır yapılmayan bir şey" dedi Gülab Doniev.
Yönetimin sürekli büyüdüğünü, şimdi hükümetin bu eğilimi tersine çevirmeyi hedeflediğini belirtti. Kısıntıların amaçsız olmayacağını, fonksiyonların birleştirilebileceği, eski faaliyetlerin kaldırılabileceği ve süreçlerin dijitalleştirilebileceği yerlerde yapılacağını vurguladı.
"Ama amaçsız değil, gerçekten fonksiyonların birleştirilebileceği, eski fonksiyonların kaldırılabileceği, yapılar birleştirilebilecek, süreç dijitalleştirilebilecek, iş dünyası ve vatandaşlar için daha fazla olanak ve daha iyi hizmet verilebilecek yerlerde. Yani her bedelde personel azaltımı değil" diye açıkladı Maliye Bakanı.
İkinci emeklilik sütunundan Devlet Sosyal Sigortası'na kaynak aktarımı niyetinin olup olmadığına ilişkin soruyu değerlendirdi.
"2027 bütçe tasarısının sunulmasıyla bunun olmayacağı açık hale geldi. Bu hükümetin niyeti değildi" dedi.
Bakan, vatandaşların belirli koşullarda bireysel hesaplarında birikmiş tutarların bir kısmını kullanabilmesi ve diğer çözümler konusunda emeklilik sigortası şirketleriyle görüşmeler yürütüldüğünü açıkladı.
"Ama bunların hepsi emeklilik sigortası şirketleriyle diyalog içindeydi. Bu diyalog, emeklilik sigortası şirketlerinin yatırım fonu oluşturarak devletin altyapı projelerine katılabileceği bir anlaşmayla sonuçlandı" diye belirtti.
Fikir, otoyollar, demiryolu ve enerji altyapısı da dahil olmak üzere altyapı projelerini finanse etmek için özel ve kamu sermayesinin birleştirilmesi.
"Böylece emeklilik sigortası şirketlerinde toplanan, biriken bu sermaye ulusal ekonomi için faydalı olabiliyor. Emeklilik sigortası şirketleriyle yürüttüğümüz son görüşme buydu. Ve ne olursa olsun her şey onlarla diyalog içinde olur, bunun farkındalar" dedi Maliye Bakanı.
Muhalefetin gösterdiği ikinci emeklilik sütunundan kaynak aktarımına ilişkin mektubun nereden geldiği sorulduğunda bakan, kaynağına ilişkin bilgi veremeyeceğini söyledi.
Demokratik Bulgaristan'dan Bozhidar Bozhanov, Doniev'in 2 Kasım tarihli Avrupa Komisyonu'na gönderdiği mektubu sundu. Mektupta 2027-2029 döneminde zorunlu emeklilik priminin bir kısmının ikinci sütundan birinci sütuna geçici olarak aktarılmasına ilişkin öneri yer alıyor. Yanıtta Doniev, bunun Avrupa Komisyonu ile iletişim döneminde yapılan yorumlar olduğunu doğruladı, ancak hükümetin emeklilik sigortası şirketleriyle diyalog yürüttüğünü ve farklı bir politika konusunda anlaşma sağladığını yineledi.
"Bunlar Avrupa Komisyonu ile iletişimde bulunduğumuz dönemde yapılan yorumlardır... Sizin açıklamanız yüzünden vazgeçtiğimizi söylemiyorum. Ama sadece şunu söylüyorum, emeklilik sigortası şirketleriyle diyalog içindeyiz ve bu şirketlerle tamamen farklı bir politikamız var. Dolayısıyla bu bir vurgu olamaz, devletin mali açıklarındaki devasa deliği doldurmak için bir yol, kaynak aradığı gerekçesi olamaz" dedi Maliye Bakanı.
Doniev, fiyat artışlarının kontrol altına alınmasının kabinenin temel önceliklerinden biri olduğunu değerlendirdi.
"Elbette hükümetin temel önceliklerinden biri enflasyonu sınırlamak, azaltmak ve fiyatları tutmaktır. Fiyat artışının nedenlerini hepimiz biliyoruz. Ekim ayı için Ulusal İstatistik, yıllık bazda enflasyonun yüzde 6,1 olduğunu açıkladı; bu hem tüketimi etkiliyor hem de daraltıyor, hem de devletin ekonomik gelişimini etkiliyor" dedi.
Bakan'a göre hükümet fiyat artışlarının nedenlerini analiz ediyor ve temel faktör uluslararası durum ve enerji fiyatlarının hareketi.
"Bunun başlıca suçlusu uluslararası durum. Enerji fiyatları. Gaz fiyatının, petrol fiyatının dünya piyasalarında sürekli oynadığını görüyorsunuz ve bu, Bulgar vatandaşlarının ürettiği ve tükettiği her mal ve hizmetin değerini doğrudan etkiliyor" diye açıkladı Doniev.
Enerji fiyatlarının kontrol altına alınmasına yönelik çabaların sürdüğünü ekledi ve Bulgaristan'da akaryakıt fiyatlarının nispeten istikrarlı kaldığı uzun süren dönemin diğer mal ve hizmet fiyatlarına da yansıdığını belirtti.
Başbakan Yardımcısı, perakende zincirlerine yönelik planlanan cezaları ve devletin kayıt dışı sektörü sınırlayıp vergi tahsilatını artırıp artırmadığını yorumladı.
"Zincirler kuralları ihlal ettiklerinde cezalandırılacak. Zorunlu değil ve her bedelde değil" dedi bakan.
Bankalar, telekomünikasyon ve sigorta şirketlerinin aşırı kâr vergisine ilişkin planı değerlendirdi.
"En kolay yol olduğunu söylemem, orada en çok para olduğunu söylemem. Ama Bulgaristan'da yapılan analizler, aşırı kârın işletmelerden, sektörlerden, ekonomiden alınması için bu mekanizmanın uygulandığı diğer Avrupa ülkelerinde de gösteriyor ki bu birikimler yeni teknoloji getirdikleri, verimliliği artırdıkları, üretim süreci organizasyonunda yeni bir düzenleri olduğu için değil, kârlarını artıran diğer dış faktörlerin sonucu" diye belirtti.
Başbakan Yardımcısı aşırı açık birikimini yorumladı.
"Sayıştay raporları aşırı açığın kimin suçlu olduğunu çok iyi gösterdi. Bunlar 2020'den 2025'e, 2026'nın başını da kapsayacak şekilde, açığı sınırlamak için önlem almayanlardır" dedi.
Bu dönemler arasında geçici başbakan olarak yönettiği iki geçici kabinenin de bulunduğuna ilişkin hatırlatmaya Doniev, geçici hükümetlerin Ulusal Meclis kararlarını uyguladığını ve yasalara aykırı önlemler alabilme imkânının bulunmadığını yanıtladı.
"Açığın sorumlusu benimsenen yanlış, uygunsuz politikalar ve sistemimizde uygulanan muhasebe uygulamalarıdır; açık tutarlı olmadığında, yapılan faaliyetlerin, harcamaların muhasebeleştirilmemesi. Ve ilginç olan 2020, 2021, 2022, 2024, 2025 yıllarında harcamalar muhasebeleştirilmeden yapılmış. Sayıştay denetim yaptı ve tüm bu harcamalar muhasebeleştirildi ve Bölgesel Kalkınma ve Kamu İşleri Bakanlığı'nın yıllık mali raporu değiştirildi ve 2025 açığı yüzde 4 olarak düzeltildi. Bunu Eurostat da yaptı" diye açıkladı Maliye Bakanı.
Avrupa Komisyonu'nun devletin net harcamaları ile Avrupa Birliği'nin İşleyişine İlişkin Antlaşma kuralları arasında tutarsızlık tespit ettiğini de belirtti. Bakan'a göre bu durum baharda netleşti, çünkü Avrupa Komisyonu'nun 2025 raporu bir önceki yıl Maliye Bakanlığı ve hükümet tarafından gönderilmemişti.
Doniev, bütçe konusunda kimi ıslah etmesi gerektiği sorulduğunda sadece muhalefeti mi yoksa tüm siyasi güçleri mi kastettiği soruldu. Mali disiplinin gerekliliğinin herkesi ilgilendirdiğini söyledi.
"Herkes kendine gelmeli. Gelirin olmadığı harcamalar yapılamaz. Açık, harcamaların toplanan gelirlerden daha hızlı artmasından kaynaklanır. Üstelik benimsenen politikalar, kabul edilen yasalarla harcamaların bütçe üzerinde uzun vadeli etkisi olur. Gelir önlemleri ise tek seferliktir. Harcama artışını yakalayamayan önlemlerdir. Dolayısıyla devletin gelişiminin belirli dönemlerinde sahip olduğu mali disiplini geri kazanabilmek için herkesin kendine gelmesi gerekiyor. Kredi ile yaşam iyi değildir, sorumsuz politikacıların hatalarını gelecek nesillere yüklemek doğru değildir" dedi Maliye Bakanı.
