Telegraf'ın haberine göre, Bulgaristan'da fiyatların hem Leva hem de Euro cinsinden yazılma zorunluluğu 9 Ağustos'ta resmen sona erdi ve mağazalarda sadece Euro fiyatları kaldı. Yapılan bir inceleme, bu süreçte fiyatların yaygın bir şekilde yukarı yuvarlandığını ortaya koydu.
Euro'ya geçişten en çok gıda satıcıları, oteller, restoranlar ve kuaför ile güzellik uzmanları gibi hizmet sektörü kazançlı çıktı. Bu kesimler ürün ve hizmet fiyatlarında dikkat çekici bir artışa gitti. Özellikle taverna ve otellerdeki zamlar, ekonominin diğer sektörlerine kıyasla çok daha yüksek seviyelerde gerçekleşti. Zira bu sektörlerdeki enflasyon zaten birkaç yıldır devam ediyordu ve Euro'ya geçiş sadece bu süreci hızlandırdı.
Ekonomi ve Politika Uzmanlar Kulübü (EKIP) ekonomisti Georgi Vuldzhev, Ulusal İstatistik Enstitüsü'nün (NSI) araştırma ve verilerine dayanarak durumu değerlendirdi. Vuldzhev, "Bulgaristan bir istisna olmadı ve Euro'yu kabul eden tüm ülkelerin yaşadığı senaryoyu tekrarladı. Yani vatandaşların günlük hayatta hayatta kalmasını ilgilendiren gıda, hizmet ve vazgeçilmez temel ihtiyaçların satın alınması gibi sektörlerde enflasyon yaşandı" dedi.
İşletmelerin artık fiyatları iki para birimi cinsinden yazmak zorunda olmadığı bu dönemde, tüketiciler daha az ödedikleri yanılgısına kapılabiliyor. Bunun nedeni ise tamamen psikolojik.
Vuldzhev bu durumu şöyle açıkladı: "Bir yandan beyin hala Leva cinsinden fiyatları düşünürken, ödemeyi Euro yani yarı yarıya daha az bir birimle yapıyorsunuz. İlk anda 'oh, mal ucuzlamış' diyorsunuz. Ancak toplamda ne kadar harcadığınızı hesapladığınızda, bir veya iki yıl öncesine göre çok daha fazla para verdiğinizi fark ediyorsunuz. Özellikle nadiren satın alınan ürünlerde, fiyatın rakamsal olarak doğrudan Levadan Euroya geçtiği çok fazla durum var. Mesela birisi hediye için oyuncak alıyor ve 33 Leva yazan eski etiketin yanına 33 Euro yazan yeni etiket yapıştırıldığını görüyor."
Vuldzhev, nesnel jeopolitik faktörlerin yanı sıra fiyatları yukarı çeken ekonomik motorun, tüccarların daha yüksek kâr elde etme arzusu olduğuna dikkat çekti. Ona göre para birimi değişikliği, işletmelere gelirlerini artırmak için doğal bir bahane sundu.
Başkentte bir inşaat malzemeleri toptan deposunun müdürü Kaloyan Metodiev ise "Bu tamamen insan açgözlülüğü" yorumunu yaptı. Metodiev, ekonomik olarak gerekçelendirilebilir bir zammı örnek verdi. Kendi sektörlerinde malzeme fiyatlarının arttığını, ancak bunun temel nedeninin dünya genelinde alüminyum ve demir fiyatlarının yükselmesi olduğunu belirtti. Alüminyumun yakın zamana kadar Rusya'dan tedarik edilen bir malzeme olduğunu, demirin ise İran ve Hürmüz Boğazı'ndaki savaş nedeniyle fiyatının arttığını anlattı. Metodiev, "Diğer her şey aynı fiyatta, ancak biz yeni fiyatlar için mantıklı bir cevap verebilirken, tüccarlar, taverna sahipleri ve otelciler veremiyor" diye ekledi.
Vuldzhev, aslında restoran ve otel sahiplerinin, özellikle de işgücü maliyetlerindeki artışı bahane ederek fiyatları bu kadar yükseltme hakkı olmadığını vurguladı. Ona göre bu sektörde maaşlar artırıldı, ancak bu artış sadece ülke genelindeki ortalama seviyede kaldı. Aynı zamanda kârlar çok daha yüksek oranda arttı, yani işgücü maliyetleri kârı yemedi; aksi takdirde rakamlar düşüş eğilimi gösterirdi. Öte yandan, haksız zamlar için öngörülen yaptırımların da işe yaramadığını belirten Vuldzhev, cezaların çok düşük olduğunu ve ihlal edenlerin bu cezaları kolayca ödeyebildiğini söyledi. Ekonomiste göre, ihlalciler kuralları çiğnemeye devam etmeyi tercih ediyor çünkü bu sayede çok daha fazla kazanıyorlar.
Vuldzhev'in analizleri, Bulgaristan'ın Euro'ya geçiş sürecindeki en büyük özelliğinin gıda ithalatına olan yüksek bağımlılığı olduğunu gösteriyor. Ülke, dışarıdan gelen fiyatlara uymak zorunda kalıyor çünkü içeride arz açığı var. Aynı zamanda Bulgaristan'ın perakende zincirleri konusunda en serbest rejime sahip ülke olduğuna da dikkat çeken ekonomist, "Tüccarlar gıda fiyatlarını Euro'dan aylar önce artırdı. Son üç ayda meyve, sebze ve gıdadaki enflasyon hızının yavaşladığı doğru. Ancak bunun nedeni fiyat artırmak istememeleri değil, yeni hükümetin çıkardığı yasa paketi ve tüketicilerin yaygın hoşnutsuzluğu" şeklinde konuştu.
9 Ağustos'tan ve Lev ile Euro çift fiyat yazma zorunluluğunun kalkmasından birkaç hafta sonra, Varna'daki tüccarlar çeşitli ürünlerin fiyatlarını 4 ila 30 Euro centi arasında yukarı yuvarlamaya başladı.
Bu uygulama büyük hipermarketlerden küçük mahalle bakkallarına kadar her yerde görülüyor. Örneğin, günler öncesine kadar 1.26 Euro'dan satılan 10 litrelik bir bidon içme suyu, şimdi 1.40 Euro'dan satılıyor. Aynı durum birçok başka üründe de gözlemleniyor. Birçok yerde ekmeğin fiyatı da bir veya iki cent yukarı yuvarlanmış durumda.
Bir ürünün fiyatındaki birkaç Euro centi önemsiz gibi görünebilir, ancak alışveriş sepeti dolduğunda bu fark hissedilir hale geliyor. Ancak hizmet fiyatlarında durum böyle değil. Hizmetlerin çoğu Levadan Euroya birebir dönüştürüldü. Kuaför salonları, güzellik merkezleri, tamir servisleri ve hatta zorunlu teknik muayenelerde bu tür uygulamalara rastlanıyor.
Tüketici Koruma Komisyonu (KZP), 8 Ağustos 2025 ile 8 Ağustos 2026 tarihleri arasında ülke genelinde 14.535 denetim gerçekleştirdi. Bu denetimler sonucunda 1.121 tutanak tutuldu, 474 uzlaşma sağlandı ve 272 ceza kararı çıkarıldı. Toplamda 1,31 milyon Euro para cezası kesildi. Tespit edilen ihlaller arasında hatalı para birimi dönüşümü, yukarı yuvarlama ve haksız fiyat artışları yer alıyor.
