Bulgaristan'da ergenlerde zorunlu aşı kapsamı yüksek, ancak insan papillomavirüsü (HPV) aşısı konusunda önemli bir tereddüt sürüyor. Bulguyu, Bulgaristan'daki Dünya Sağlık Örgütü Ülke Ofisi'nin duyurduğu iki Dünya Sağlık Örgütü anketi ortaya koydu.
Paralel anketler Bulgar Sağlık Bakanlığı'nın talebiyle gerçekleştirildi ve Dünya Sağlık Örgütü Ülke Ofisi tarafından Global Metrics'e yaptırıldı. Saha çalışması aralık 2025 ile haziran 2026 arasında yapıldı. Bir anket zorunlu çocukluk aşılarını ve savunmasız toplulukları etkileyen engelleri incelerken, diğeri önerilen HPV aşısı konusundaki ebeveyn karar verme sürecine odaklandı.
Zorunlu aşılar hakkındaki ankete 10 ila 14 yaş arası çocukların 1.000 ebeveyni ve vasisi katıldı. Katılımcıların neredeyse onda dokuzu (%88,4) çocuklarının yaşları için önerilen tüm zorunlu aşıları yaptırdığını söyledi.
156 ebeveyn ve vasisiyle yapılan HPV anketine göre, katılımcıların bildirdiğine göre 10 ila 18 yaş arası kızların %13,8'inde ve 10 ila 14 yaş arası erkeklerin %8,6'sında aşılama tamamlanmış. Analize göre kızların ebeveynlerinin yaklaşık yarısı ve erkeklerin ebeveynlerinin neredeyse beşte üçü çocuklarını aşılatıp aşılatmayacakları konusunda henüz karar vermemiş.
Anket edilen 373 aile hekiminden %98'i zorunlu aşıları tam desteklediğini ifade etti, %54'ü ise muayenehanelerinde zorunlu aşı dozlarını kaçırmış çocuklar bulunduğunu söyledi. Sonuncu oran, etkilenen çocukların oranını değil, kaçırılan aşıları bildiren tıbbi uygulamaları ifade ediyor.
Aşılamanın gecikmesine ilişkin gösterilen nedenler arasında tıbbi değerlendirmeler, aşı tereddüdü, reddetme ve aile hareketliliği, yurt dışında kalma da dahil olmak üzere nedenler yer aldı.
Ebeveynlerin %38,3'ü ulusal aşılama takvimine aşina değilken, %81,8'i düzenli davet ve hatırlatmaları değerli buldu. Aile hekimleri ve çocuk doktorları HPV aşısı hakkında bilginin önde gelen kaynaklarıydı. Doktorun rolüyle ilgili soruyu yanıtlayan ebeveynlerin %61,3'ü doktorlarından öneri aldığını söylerken, %37,4'ü hiçbir bilgi almadığını belirtti.
Anketler, Bulgaristan'da ergen aşılamasına yönelik başlıca zorlukların yaygın açık reddetmeden ziyade gecikmiş, eksik veya kaçırılmış aşılar olduğunu ortaya koydu.
Analize göre ulusal aşılama takviminin uygulanması, giderek açık reddetmeyi ele almaktan ziyade aşıların zamanında yapılmasının ve tamamlanmasının iyileştirilmesine ve kapsamın izlenmesine bağlı hale geliyor.
Analize göre aşılama kararlarında tıbbi profesyonellere duyulan güven, özellikle aile hekimlerine duyulan güven, en etkili faktör olmaya devam ediyor ve ebeveyn endişelerini ele almak ve bilinçli seçimleri desteklemek için en etkili kanal olarak öne çıkıyor.
Anketler, Avrupa Komisyonu'nun Sağlık ve Gıda Güvenliği Genel Müdürlüğü tarafından finanse edilen devam eden EU4Health projesi kapsamında yürütüldü.
