Bulgaristan Rekabeti Koruma Komisyonu (KZK), Ulusal Sağlık Sigorta Fonu (NZOK) tarafından kamu kaynakları kullanılarak ödenen tıbbi cihazlar, özel tıbbi amaçlı diyetik gıdalar, bireysel kullanıma yönelik yüksek teknolojik cihazlar ile engelli bireyler için yardımcı araç, gereç ve ekipmanların ödeme kurallarını değerlendirmek üzere bir soruşturma başlattı.
Söz konusu ödemeler oldukça büyük bir kamu kaynağını ifade ediyor. Komisyonun basın merkezinden yapılan açıklamaya göre, 2024-2025 döneminde NZOK tıbbi cihazlar için 400 milyon levadan fazla ödeme yaptı. Aynı dönemde engelli bireyler için yardımcı araç, gereç ve tıbbi cihazlar karşılığında perakendecilere 1 milyar levadan fazla ödeme gerçekleştirildi.
Bu soruşturma, KZK'nın yürüttüğü ön araştırmanın bir sonucu olarak hayata geçti. Ön araştırmada, kamu kaynaklarının sınırlı sayıda tedarikçide yoğunlaşması, piyasadaki firma sayısının azalması ve rekabetin önündeki yasal ile idari engellere ilişkin potansiyel sorunlar tespit edildi.
NZOK verileri, kaynak dağılımında ciddi bir orantısızlık olduğuna işaret ediyor. Hastane ve hastane dışı sağlık hizmetlerinde kullanılan tıbbi cihazlarda, her iki grupta da fonların en büyük kısmını sadece üçer firma alıyor. Engelli bireyler için sağlanan yardımcı araçlarda ise kaynakların büyük kısmı yaklaşık on firma arasında paylaştırılıyor.
Komisyon, firma sayısının sınırlandırılması, aşırı yasal gereklilikler, yardımcı araçların tamiratında yaşanan zorluklar ve hastaların seçim özgürlüğüne getirilen kısıtlamalar hakkında 10'dan fazla ilgili taraftan ihbar aldı. İhbarların bir kısmına göre, bireysel ihtiyaçlara göre yardımcı araç üreten küçük ve orta ölçekli işletmeler, ülkenin çeşitli bölgelerinde piyasadan tamamen silinmiş durumda.
KZK'ya iletilen şikayetler arasında, NZOK'nun prosedürlerindeki bazı koşulların piyasadaki katılımcıları kısıtlayabileceği, teknolojik tarafsızlık ilkesini zedeleyebileceği ve rekabet baskısını azaltabileceği iddiaları da yer alıyor. Bu durumun hastalar, yenilikçilik ve sunulan ürünlerin kalitesi üzerinde olumsuz etkiler yaratma riski taşıdığı vurgulanıyor.
Komisyon ayrıca, NZOK'nun bu ürünler için kamu kaynaklarını nasıl harcadığını da masaya yatıracak. Özellikle tıbbi cihazlar ve yardımcı araçlar için yapılan alımların Kamu İhale Kanunu kapsamı dışında tutulmasının gerekçeli olup olmadığı ve Avrupa Birliği mevzuatına uygunluk gösterip göstermediği incelenecek.
KZK, iş dünyasının önündeki engelleri, kamu fonlarının yoğunlaşmasını, tedarikçi sayısındaki düşüşü ve bölgesel dengesizlikleri ayrıntılı şekilde araştıracak. Engelli bireylerin, yaşadıkları yere yakın bölgelerde ihtiyaç duydukları ürün ve hizmetlere gerçek bir seçim hakkıyla erişememe riskine de özel bir önem verilecek.
Bu soruşturma, Rekabeti Koruma Kanunu'nun 28. maddesi kapsamında KZK'nın rekabet savunuculuğu yetkileri çerçevesinde yürütülüyor. Komisyon bu sayede yasal ve idari kuralların rekabeti kısıtlayıp kısıtlamadığını değerlendiriyor ve tespit edilen bir sorun varsa, bu kuralların değiştirilmesi veya iptali için öneride bulunabiliyor.
Soruşturma sürecinde KZK, devlet kurumlarından, iş dünyasından, hasta derneklerinden ve engelli örgütlerinden görüş talep edecek. Temel amaç, sağlık ve sosyal politikanın meşru hedeflerine zarar vermeden, daha etkin bir rekabet ortamı ve kamu kaynaklarının daha verimli kullanımı için tedbirler önermek.
Kararın tam metnine KZK'nın resmi internet sitesinden ulaşılabilir.
