190 binden fazla sözleşme kamuya açılırken, oligarkların aracıları aranacak. Tarımda kooperatifler kurulacak ve aile işletmelerine destek verilecek. 'Karadeniz' otoyolu Türkiye sınırından Romanya sınırına kadar imtiyaz usulüyle inşa edilecek. Atık vergisi de gelecek yıldan itibaren yasalaşacak.
Hükümet, 'oligarşik piramidin tepesi' ile bakanlıklar ve kolluk kuvvetleri arasındaki aracıları ortaya çıkaracak. 2026 yılı sonuna kadar bu kişilerin kimlikleri netleştirilecek, kamu kaynaklarının dağıtımına ve kararlara nasıl etki ettikleri belirlenecek. Devlet memurlarıyla olan bağlantıları da deşifre edilecek.
Bu adımlar, hükümet programının 'Oligarşik modelin yıkılması' başlıklı bölümünde yer alıyor. Rumen Radev kabinesi, ilk 100 gününü doldurmak üzereyken, önümüzdeki 4 yıla dair planlarını içeren 208 sayfalık programı konu konu yayımladı.
Hükümet, kukla şirket sahiplerini, mal varlığı ile gelir arasındaki uçurumu, bağlantılı firmaları, gizli alt yüklenicileri ve şişirilmiş fiyatlı teklifleri mercek altına almayı kesin olarak kararlaştırdı.
2020 ile 2026 yılları arasında 17 bin 400'den fazla firmaya verilen, 51 milyar avroyu aşan 193 binden fazla kamu ihalesi sözleşmesi kamuya açılacak.
Yolsuzluk riski taşıyan projeler ve ödemeler durdurulacak, kalıcı denetim mekanizmaları getirilecek, kilit ihaleler yeniden gözden geçirilecek ve kötü uygulamalara yaptırım uygulanacak.
İhalelerden men edilen firmalar için halka açık bir sicil oluşturulacak. Rekabeti Koruma Komisyonu (KZK) tarafından manipülasyona karıştığı tespit edilen şirketler ihalelere katılamayacak ve ayarlanmış prosedürlere karşı yeni talimatlar getirilecek.
Haziran 2027'den itibaren ihale şartlarının belirli adayları kayırıp kayırmadığı veya rekabeti kısıtlayıp kısıtlamadığı denetlenecek. Şüpheli ihaleler idareye iade edilecek ve kamuoyuyla paylaşılacak. Gerçek bir rekabet olmadan yapılan sözleşmeler takip edilecek, emtia borsaları üzerinden yapılan ve ihale prosedürlerini bypass eden alımlar kısıtlanacak.
Su, ulaşım ve diğer altyapı inşaat ve onarımlarında malzeme ve işçilik için referans fiyatlar belirlenecek. Düzenleyici ayrıcalıkların ve kartellerin kaldırılması, tekel yapıların kırılması ve serbest rekabet kurallarının değiştirilmesi taahhüt ediliyor.
Yıl sonuna kadar iş dünyasındaki ve mülkiyetteki kukla isimler de tespit edilecek. Kişilerin sahip olduğu mal varlığı ile resmi gelirleri arasındaki uyumu denetlemek için kontroller artırılacak.
Bulgaristan'daki ve yurt dışındaki banka hesapları, gayrimenkuller ve diğer varlıklar mercek altına alınacak.
Yasa dışı finansal akışları, yolsuzluğu ve organize suçu erken aşamada tespit edecek sistemler ve parayı takip edecek modern analitik araçlar kurulacak. Para transferleri izlenecek, kara para aklama ve görevlilerin yolsuzluk suçlarını soruşturmak için özel operasyonlar düzenlenecek.
İçişleri Bakanlığı, Devlet Ulusal Güvenlik Ajansı (DANS), Ulusal Gelir İdaresi (NRA), Gümrükler, Bulgaristan Ulusal Bankası (BNB), Finansal Denetim Komisyonu (FSC), Savcılık ile yolsuzluk ve yasa dışı mal varlığıyla mücadele komisyonları kalıcı bir mekanizma aracılığıyla bilgi alışverişinde bulunacak. Karmaşık finansal şemaların soruşturulması için tek tip kurallar getirilecek ve Europol, Eurojust, Avrupa Savcılık Ofisi ve Interpol ile ortak çalışılacak.
Yasa dışı mal varlığının müaderesi, devlet memurları, İçişleri Bakanlığı ve kara para aklama ile mücadele yasalarında, ayrıca Ceza Kanunu ve Ceza Muhakemesi Kanunu'nda değişiklikler yapılacak.
Asıl amaç, suçtan elde edilen varlıkların daha etkin bir şekilde takip edilmesi, dondurulması ve müaderesi. İş dünyasının varlık ele geçirme girişimlerinde ihbarcı olması ve soruşturmacılara yardımcı olması teşvik edilecek. Saldırılara karşı devlet koruması sağlanacağı söz verildi. Yolsuzlukla mücadele mevzuatı gözden geçirilecek, Yolsuzlukla Mücadele Komisyonu için yeni bir yasa çıkarılacak ve ihbarcıların korunması iyileştirilecek.
Medya sahipliği sicilleri değiştirilecek ve şeffaflık denetimi tek bir devlet kurumunda toplanacak. Kamu medyası, bağımsız bütçe finansmanı yoluyla siyasi kontrolden çıkarılacak. Devlet reklam fonlarının dağıtımında da şeffaflık sağlanacak.
Programın ekonomik bölümünde, 'Karadeniz' otoyolu için sadece Burgaz-Varna arasında değil, Burgaz'dan güneye Malko Tırnovo ve Türkiye sınırına, Varna'dan ise Romanya sınırındaki Yovkovo Sınır Kapısı'na kadar uzanan güzergahlar için imtiyaz öngörülüyor. Hazırlıkların Aralık 2029'a kadar tamamlanması hedefleniyor.
Byala ve Veliko Tırnovo arasındaki otoyol bölümünün inşaatı için de aynı süre tanınırken, bir yıl sonra Sofya'dan 'Maritsa' otoyolunun başlangıcına kadar 'Trakya' otoyolunun genişletilmesi projesi hayata geçirilecek.
Bu yılın Aralık ayında Ambalaj Atıkları Yönetimi Yasası'nda değişiklik yapılarak ambalajlar için depozito sistemi getirilecek. Sistem Ocak 2028'den itibaren faaliyete geçecek. Yerel Vergiler ve Harçlar Yasası'nda yapılacak değişikliklerle 'kirleten öder' ilkesinin Ocak 2027'ye kadar hayata geçirilmesi planlanıyor.
Tarımda kooperatifçilik konusu da yönetim programına dahil edildi. Modern bir yasal çerçevenin oluşturulması için Mart 2028'e kadar süre tanındı. Pazar yerleri, lojistik merkezler ve kooperatif yapıların geliştirilmesi ise Mart 2030'a kadar tamamlanacak. Sürdürülebilir aile çiftliklerinin desteklenmesi, gerçekleştirilen üretime bağlı yardımlar, meyve, sebze ve hayvancılığa öncelik verilmesi gibi konular kalıcı hedefler arasında. Sulama da öncelikli alanlardan ve Mart 2029'a kadar stratejik yatırımların planlanması gerekiyor.
Yüksek katma değerli sanayi, yapay zeka, uzay teknolojileri, çifte kullanımlı teknolojiler ve robotik alanlarıyla Bulgaristan'ın Güneydoğu Avrupa'nın tercih edilen yatırım destinasyonu haline getirilmesi, hükümetin büyük ekonomik hedeflerinden biri.
Bulgaristan sermaye piyasası, işletmeler için daha aktif bir finansman kaynağı haline getirilecek. Sanayi parklarının geliştirilmesi ve hammadde işleme tesisleri öncelikli alanlar olacak.
Bu yılın sonuna kadar kamu işletmelerinde maaşlara tavan getirilecek. 2028 yılı sonuna kadar ise kısa tedarik zincirlerinin geliştirilmesinin desteklenmesi hedefleniyor.
Dijital dönüşüm, birlikte çalışabilirlik ve dijital kamu hizmetlerine erişim için bir mobil uygulama ile tüm kağıt belgelerin ve sicillerin dijitalleştirilmesi yoluyla sağlanacak.
Hane halkı tüketicileri için elektrik piyasasının serbest bırakılması, hassas haneleri koruyacak mekanizmalar uygulanana kadar gündeme gelmeyecek.
Kademeli fiyatlandırma imkanları araştırılacak. Belirli bir tüketimin daha uygun koşullarda, üzerindeki kısmın ise daha pahalı ödeneceği bir sistem değerlendirilecek. Devlet enerji şirketlerinin azınlık hisselerinin Bulgaristan Menkul Kıymetler Borsası'na kote edilmesi ihtimali de masada; bunun Ocak 2027'de gerçekleşmesi hedefleniyor.
Ulaşımda, Karadeniz üzerinden bir koridorun Hürmüz Boğazı'na rakip olması ve Bulgar limanlarının gelişimine ile Türkiye'ye olan kara bağlantısına ivme kazandırması öngörülüyor. Avrupa'yı Çin'e bağlayan Yambol - Elhovo - Lesovo - Türkiye sınırı yeni demiryolu hattı planlanıyor; bunun için Aralık 2030 tarihi verildi. Yunanistan'dan Bulgaristan üzerinden Romanya'ya uzanan dikey demiryolu koridoru da programda yer alıyor. Kabine planı arasında Bulgaristan ile Kuzey Makedonya arasındaki demiryolu bağlantısının inşası da var; bunun Aralık 2034'e kadar tamamlanması hedefleniyor.
Tüm memurlar Kamu Yönetimi Enstitüsü'nde zorunlu eğitime tabi tutulacak. 2027'de yinelenen birimlerin birleştirilmesi, bölgesel alt birimlerin optimize edilmesi ve tatil tesislerinin gözden geçirilmesi planlanıyor.
İdari reformun bir sonraki aşaması, idarenin ödeme modelinin, rütbe sisteminin ve personelin performans değerlendirme sürecinin değiştirilmesiyle devam edecek. Hükümet, görev süresinin sonuna kadar idarenin sonuçlarının planlanması ve ölçülmesini ayrıntılı olarak düzenleyen yeni bir yasa yazmayı ve idarelerin yıllık hedeflerinin izlenmesi için bir sistem geliştirmeyi planlıyor.
Polis müdürlerinin de bir görev süresi olacak. Yeni Ceza Kanunu, Anayasa değişiklikleri ve Anayasa Mahkemesi hakimlerinin erken görevden alınmasına ilişkin kurallar, hükümetin diğer değişiklikleri arasında yer alıyor.
Emekli maaşı formülünde kıdemlilik katsayısı artırılacak. Ayrıca, çalışma faaliyetleriyle bağlantılı olmayan emekli maaşları sosyal yardımlara devredilecek. TELK (Engellilik değerlendirme sistemi) için de kapsamlı bir reform öngörülüyor.
Fiyatları ve hastaların cebinden çıkan ek ödemeleri düşürmek amacıyla tüm hastanelerin pahalı ilaç ve malzemelerin merkezi alımlarını Kamu İhaleleri Yasası kapsamında yapması zorunlu hale getirilecek. Sağlık kasası bütçesi, raporlama verilerine kamunun erişebileceği dijital bir izleme sistemine alınacak.
Hastanelere yönelik yeni bir ödeme modeli de öngörülüyor: Klinik yollardan, tıbbi emeği ve fiilen harcanan kaynakları değerlendiren tanı ilişkili grupların pilot uygulamasına geçilecek.
Hava ambulans sisteminin 7/24 esasına göre üsler kurularak tam kapasiteyle yaygınlaştırılması ve 112 sistemiyle entegre edilmesi planlanıyor. Küçük ve ulaşımı zor yerleşim yerleri için mobil ekipler ve tele-tıp hizmetleri geliştirilecek ve bunlar Sağlık Sigorta Fonu tarafından finanse edilecek.
Hükümet, kültür için 10 yıllık bir strateji hazırlıyor ve sanatçıların statüsüne dair yeni bir yasa teklif ediyor.
Kabine, Bulgaristan Ulusal Televizyonu (BNT) ve Bulgaristan Ulusal Radyosu'nun (BNR) gelirlerinin iktidara bağımlı olmaması için medya yasasını da değiştiriyor.
Dış politikada ise ABD ve AB'ye daha yakın durulacağı, ancak ulusal çıkarların da kararlılıkla savunulacağı vurgulanıyor.
Yöneticiler, 1-4. sınıf öğrencileri için Eylül 2029'a kadar günde 10 dakikalık sabah jimnastiği ve dördüncü dersten sonra 5 dakikalık hareket molası getirmeyi planlıyor. Bu sayede öğrencilerin fiziksel aktivite, konsantrasyon ve dikkat düzeylerinin artırılması ve sağlıklı yaşam alışkanlıkları kazandırılması hedefleniyor.
