Üç birlik ve bir firma, devletin korkuluklar için yaptığı kamu ihalelerine ayrılan kaynakların yüzde 99,6’sını aldı. Bunu İnovasyon Bakanı Ivan Vasilev, BTV’de yayımlanan "120 Dakika" programında açıkladı. Veriler, kamu ihalelerini analiz eden ve siyasetçiler ile ekonomik aktörler arasındaki bağlantıları araştıran bakanlığın geliştirdiği "Sigma" sistemi ile tespit edildi. Bakan, söz konusu verilerin Nisan 2022’de Karayolları Ajansı tarafından açılan ve altı ayrı pozisyona bölünmüş korkuluk ihalesine ilişkin olduğunu belirtti.
Bakan, "Cuma günü paylaştıklarımız, son yıllarda vergi mükellefleri olarak bizim paramızın nereye ve nasıl harcandığını Bulgar toplumuna anlatmak için düzenlenecek basın toplantıları ve brifingler serisinin sadece ilki" dedi. Son haftalarda bakanlığın İçişleri Bakanlığı ve DANS ile bir dizi soruşturma kapsamında aktif şekilde çalıştığını da aktardı.
Bakanın verdiği bilgiye göre korkuluklar için açılan büyük ihalenin öngörülen değeri 253.848.403 leva idi. Üç birlik ve bir şirket, ihaleleri, Karayolları Ajansı’nın belirlediği öngörülen fiyatla aynı olan tekliflerle kazandı. Değerin önceden uzlaşıp uzlaşmadığı sorusuna Vasilev, "Bilmiyorum. Size sadece ne olduğunu söyleyebilirim" diyerek böyle bir iddiada bulunamayacağını vurguladı.
Bakanın iddiasına göre daha sonra sözleşmeler 161 milyon leva daha indekslendi. Bir kalemde artış yüzde 143 oldu. "Böylece son yıllarda korkuluklar için ödediğimiz toplam tutar 400 milyon levayı aştı" diye konuştu Vasilev.
Bakanın sözlerine göre Sigma analizi ihalelere katılanlar arasında bir dizi bağlantı da ortaya çıkardı. İki kalem, rekabet olmadan tek bir firma tarafından kazanıldı. Vasilev ayrıca bir birlik ile bir şirketin baba ve oğul tarafından yönetildiğini ve şirketlerin aynı adreste kayıtlı olduğunu iddia etti. Kendisinin sunduğu verilere göre Pernik’ten bir belediye meclis üyesinin eşi, ihale kazanan birliğe dahil şirketlerden birinde paya sahip. Bakan başka bir bağlantıyı da işaret etti: Karayolları Ajansı Yönetim Kurulu Başkanı, Nisan 2022’de göreve atanmadan önce birliklere katılan şirketlerden birinin mali müdürüymüş.
"Bu birlikler – üç birlik ve firma – devletin korkuluklar için verdiği tüm ihalelerin ve paranın yüzde 99,6’sını alıyor" diyen Vasilev, bağlantı tespit etmenin tek başına bir ihlal anlamına gelmediğini vurguladı. Sigma analizini iki-üç günde tamamlamış. Bilginin İçişleri Bakanlığı’nın bir soruşturması kapsamında geldiğini, algoritma ile işlendikten sonra ertesi gün raporun bakanlığa verildiğini söyledi. Bakan, benzer bir analizin manuel yapılması halinde aylar süreceğini, sistemin büyük veri hacmini çok daha kısa sürede işleyebilmesinin temel avantajı olduğunu belirtti.
Vasilev, "Sigma’nın rolü yasal ya da değil demeyecek. Sigma’nın ve bizim bakanlık olarak rolümüz, bilgiyi yetkili organlara, soruşturma organlarına vermek" dedi. Bundan sonra savcılığın ve mahkemenin ihlal olup olmadığına karar vermesi gerektiğini kaydetti. "Kimse algoritmadan saklanamaz" mesajına ilişkin soruya ise "Tam olarak bunu söylüyoruz. Kamu ihalelerini daha önce dağıtan hiç kimse saklanamaz, çünkü tüm bağlantılarını görüyoruz" yanıtını verdi.
Bakan, kamu ihalelerinin analizinde siyasi spektrumun farklı kesimlerinden temsilcilerle bağlantıların ortaya çıktığını söyledi. "Teknolojinin en güzel yanı bunun umurunda olmaması. Siyasetçiler arasında, ekonomik olarak bağlantılı aktörler arasında ne varsa hepsini gösteriyor. Her partiden var" diyen Vasilev, sistemin ikinci versiyonunun geliştirilmesi sırasında neredeyse tüm siyasi spektrumdan temsilcilerle bağlantıların görüldüğünü belirtti. Firmaları kamu ihalesi alan belediye meclis üyeleri ile devlet kurumlarındaki yöneticilerle bağlantıların tespit edildiğini, "Çok sayıda. Siyasi kişiler ve firmalar arasında çok sayıda bağlantı var. Ve işte bunu Bulgar vatandaşlarına göstermek istiyoruz" dedi.
