Bulgaristan'da enflasyon resmi istatistiklere göre yavaşlasa da aile bütçeleri üzerindeki baskı devam ediyor. Ulusal İstatistik Enstitüsü Başkan Yardımcısı Dr. Svilen Kolev, Nova Televiziya'ya yaptığı açıklamada Haziran ayında aylık %0,9 deflasyon kaydedildiğini, yıllık enflasyonun ise %5,4'e düştüğünü bildirdi.
Ancak genel rakamların ardında birçok hizmette %20 ile %30 arasında değişen keskin fiyat artışları gizleniyor. Temmuz ayında enerji, akaryakıt ve diğer idari olarak belirlenen fiyatlar nedeniyle enflasyonun yeniden hızlanması bekleniyor.
Ortalama maaş artsa da yoksullaşma hissi sürüyor
2026 yılının ilk çeyreğinde ortalama maaş bir önceki yılın aynı dönemine göre yaklaşık %13 arttı. Kolev'e göre bu artış, son üç yılda biriken ve yaklaşık aynı orandaki enflasyonu telafi etmeye yeterli.
Ancak ortalama değerler tüm haneler için aynı tabloyu göstermiyor. Yoksullaşma hissi, kişilerin gelirlerine ve hangi mal ve hizmetleri satın aldıklarına bağlı olarak değişiyor.
Bütçelerinin büyük kısmını gıda, tamirat, ulaşım, kişisel bakım veya restoranlara ayıran kişiler, genel endekste görülenden çok daha güçlü bir fiyat baskısı hissedebiliyor.
Restoran ve otellerde %30'a varan artış
Son iki buçuk yılda en ciddi fiyat artışı restoran, otel ve konaklama hizmetlerinde kaydedildi. Bu kategorilerdeki artış %20 ile %30 arasında değişiyor.
Kolev bu sıçramayı artan talep, seyahatlerdeki yükseliş ve tedarikçilerin daha güçlü konumda olmasına bağladı. Bu durum işletmelerin artan maliyetlerini müşterilere yansıtmasını kolaylaştırıyor.
Böylece gıda fiyatları geçici olarak düşse bile insanlar tatil, dışarıda yemek veya seyahat sırasında belirgin şekilde daha fazla ödemeye devam ediyor.
Kuaför, tamirat ve kurslar fiyatları yukarı çekiyor
Kuaför hizmetleri, kişisel bakım, ev ve araba tamir ve bakımı da önemli ölçüde pahalandı. Sürücü kursları da dahil olmak üzere çeşitli eğitimlerin fiyatları da yükseliyor.
Bu hizmetlerin bir kısmında yıllık artış yaklaşık %20'ye ulaşıyor. Bunun temel nedeni, nihai fiyatın oluşumunda belirleyici rol oynayan işgücü maliyetlerindeki artış.
Elektrik, akaryakıt, kira, malzeme ve teknik bakım maliyetlerindeki artış da ek baskı yaratıyor. Bu durum, bazı hammaddelerde düşüş olsa bile hizmet sektöründe fiyatların düşmesini çok daha zor hale getiriyor.
Meyve ve sebzeler endeksi geçici olarak düşürdü
Haziran ayında gıda ve alkolsüz içeceklerde daha az baskı görüldü; fiyatlar ortalama %2 civarında düştü. Küçük tüketici sepetindeki ürünlerde düşüş %2,2 ile %2,5 arasında gerçekleşti.
Bunun temel nedeni meyve ve sebzelerdeki mevsimsel fiyat düşüşü. Domates, salatalık ve kabakta %25-30 civarında düşüş kaydedildi.
Ancak bu düşüş mevsimsel ve genel fiyat trendinde kalıcı bir dönüş anlamına gelmiyor. Etkisi, enerji, ulaşım ve hizmetlerdeki fiyat artışlarıyla hızla silinebilir.
Elektrik ve akaryakıt Temmuz'da yeni darbe vuracak
NSİ, Temmuz ayında enflasyonun yeniden hızlanmasını bekliyor. Bunun başlıca nedenleri arasında elektrik, sıcak su, kalorifer ve akaryakıt fiyatlarındaki değişiklikler yer alıyor.
Ortadoğu'daki çatışmanın gelişimi de petrol piyasalarını ve benzin istasyonlarındaki fiyatları etkileyebilir. Daha pahalı akaryakıt daha sonra ulaşım, tedarik ve birçok malın nihai fiyatına yansıyor.
NSİ'nin enflasyona ilişkin ön ekspres değerlendirmesinin önümüzdeki hafta yayınlanması bekleniyor. Fiyat baskısının önümüzdeki aylarda da yüksek kalması bekleniyor.
Bütçe de pahalılığı körükleyebilir
Bütçe harcamaları yoluyla ücretlerin artırılması ek talep yaratabilir ve fiyatlar üzerinde baskı oluşturabilir. Bu durum özellikle arzın artan talebe hızlı cevap veremediği sektörlerde belirgin.
Teknoloji yatırımları ve verimlilik artışı ise ters etki yaratabilir. Şirketlerin daha düşük maliyetle daha fazla üretmesine ve yeni fiyat artışı ihtiyacını sınırlamasına olanak tanır.
Kolev, "2026 yılının ilk çeyreğinde geçen yılın aynı çeyreğine göre ortalama maaş yaklaşık %13 arttı. Bu, üç yılda biriken ve yaklaşık aynı orandaki enflasyonu telafi etmek için fazlasıyla yeterli" dedi.
Vinyetler ve sigaralar ek baskı yaratıyor
1 Ağustos'tan itibaren vinyet fiyatlarındaki artıştan da yeni bir fiyat baskısı bekleniyor. Daha yüksek yol ücretleri sürücüleri doğrudan etkileyecek, ancak işletmelerin nakliye maliyetlerine de kademeli olarak yansıyabilir.
Sigara ve diğer tütün ürünlerindeki özel tüketim vergilerinin artırılması da tüketici fiyatlarını yükseltecek. Genel enflasyon üzerindeki etkisi bir anda ortaya çıkmayacak, ancak önümüzdeki aylarda birikecek.
