İlk bakışta sıradan bir porsiyon balık veya deniz ürünü, ölümcül olabilen şiddetli bir alerjik reaksiyonu tetikleyebilir. Bu tehlike yalnızca daha önce alerjisi olduğu bilinen kişileri değil, herkesi etkileyebilir. Yanlış saklanmış balıkta yüksek miktarda histamin birikebilir ve bu da güçlü bir alerjik reaksiyonu taklit eden zehirlenmeye yol açabilir. Nefes darlığı, göğüste sıkışma, dilde şişme ve ani tansiyon düşüklüğü gibi belirtiler evde beklenmemelidir.
Bu risklere karşı uyarıda bulunan Bulgar Alerji Derneği Başkanı ve Aleksandrovska Hastanesi'nden Dr. Simeon Uzunov, Nova TV'ye yaptığı açıklamada, gerçek gıda alerjisi ile histamin zehirlenmesinin farklı durumlar olduğunu ancak semptomlarının neredeyse aynı görünebileceğini belirtti. Bazı balık türlerinde, yanlış soğutulmuş veya bozulmaya başlamış balıklardaki bakteriler, ette bulunan histidini histamine dönüştürür.
Dr. Uzunov, "Balık beklemişse ve kaliteli değilse, histidin histamine dönüşür. Bu gıda tüketildiğinde kişi alerjik reaksiyon gösterebilir ve bu oldukça şiddetli olabilir" dedi. Özellikle endişe verici olan, oluşan histaminin yıkama, pişirme veya dondurma yoluyla giderilememesidir. Bu nedenle ısıl işlem şüpheli balığı güvenli hale getirmez; tek güvenilir korunma yöntemi doğru soğutma ve sıcaklık rejiminin sürekli korunmasıdır.
Histamin zehirlenmesi, yemekten dakikalar veya birkaç saat sonra başlayabilir. Tipik belirtiler arasında ağız çevresinde yanma veya batma hissi, yüzde kızarma, döküntü, kurdeşen, kaşıntı, baş ağrısı, çarpıntı, mide bulantısı, kusma ve ishal yer alır. Şiddetli vakalarda tansiyon düşüklüğü, dilde şişme ve ciddi solunum sorunları görülebilir.
Midye, yengeç ve karides ayrı bir risk taşıyor
Midye, yengeç, karides, ahtapot ve diğer deniz ürünlerinin tüketiminde de dikkatli olunması gerekiyor. Hassas kişilerde az miktarda alerjen bile, önceki hafif semptomlara bakılarak öngörülemeyecek şiddette bir reaksiyona neden olabilir. İlk belirtiler döküntü, şiddetli kaşıntı, kızarıklık ve şişlik olabilir. Ancak reaksiyon hızla solunum yollarını ve dolaşımı etkileyebilir; boğaz veya dilde şişme, ses kısıklığı, nefes darlığı, baş dönmesi ve bilinç kaybı ortaya çıkabilir.
Gıda alerjisi şüphesi durumunda Dr. Uzunov, kendi kendine teşhis veya gelişigüzel test yaptırmak yerine bir uzmana danışılmasını öneriyor. Alerji uzmanı, şikayetlere, tüketilen gıdaya ve reaksiyonun oluştuğu koşullara göre belirli cilt veya kan testlerini seçer.
Anafilakside kaybedilen her dakika tehlikeli
Anafilaksi dakikalar içinde gelişebilir. Endişe verici belirtiler arasında nefes darlığı, göğüste sıkışma, çarpıntı, ani tansiyon düşüklüğü, dudaklarda, dilde veya boğazda şişme, yaygın döküntü ve ani halsizlik sayılabilir. Şiddetli alerjik reaksiyon riski taşıyan kişilerin, reçete edilmiş bir adrenalin oto-enjektörü bulundurması ve nasıl kullanılacağını önceden bilmesi gerekiyor. İlaç, uyluğun dış kısmına uygulanır ve gerektiğinde giysi üzerinden de enjekte edilebilir. Kullanımın ardından, kişi kendini daha iyi hissetmeye başlasa bile derhal acil tıbbi yardım çağrılmalıdır.
Adrenalin kalemi tıbbi yardımın yerine geçmez, tıbbi ekip gelene kadar uygulanan bir acil durum önlemidir. Döküntünün veya nefes darlığının kendiliğinden geçeceği umuduyla müdahaleyi geciktirmek, reaksiyonun şoka dönüşmesine izin verebilir.
Tüm alerjiler için tek bir test yok
Dr. Uzunov, tek bir sonuçla kişinin alerjik olduğu tüm maddeleri gösterecek evrensel bir test bulunmadığı uyarısında bulundu. Teşhis, belirli reaksiyonun öyküsü, tıbbi muayene ve hedefe yönelik cilt veya kan testlerinin birleştirilmesiyle konulur. Gelişigüzel paneller, hiçbir zaman gerçek şikayete neden olmamış bir hassasiyeti gösterebilir veya yaşanan reaksiyonun nedenini gözden kaçırabilir. Bu nedenle testler, belirli gıdaya ve ortaya çıkan semptomlara göre bir alerji uzmanı tarafından istenmeli ve yorumlanmalıdır.
Böcek sokması da ölümcül olabilir
Sıcak aylarda eşekarısı ve arılar ek bir tehlike oluşturur. Normal reaksiyon sokma bölgesiyle sınırlıyken, bazı kişilerde şişlik uzvun büyük bir kısmını kaplar; alerjik kişilerde ise anafilaksi meydana gelebilir. Sokma bölgesinden uzakta görülen semptomlar - yaygın döküntü, boğazda şişme, nefes darlığı, karın ağrısı, baş dönmesi veya bayılma - şiddetli reaksiyonun işaretidir. Anafilakside, reçete edilmiş ve mevcutsa adrenalin derhal kullanılmalı, ardından acil yardım çağrılmalıdır.
Arı veya eşekarısı zehrine karşı kanıtlanmış alerjisi olan kişilere spesifik immünoterapi uygulanabilir. Yıllar süren bu tedavi, kontrollü dozlarda kademeli olarak zehir vererek gelecekteki bir sokmada şiddetli reaksiyon riskini azaltmayı hedefler. Dr. Uzunov'a göre bu yaklaşım son derece etkilidir.
Evde alerjen denemek tehlikeli bir oyundur
Kuruyemişler de dahil olmak üzere bazı gıda alerjilerinde, tolerans geliştirmek amacıyla alerjenin kademeli olarak verilmesi düşünülebilir. Ancak bu yalnızca bir uzmanın kararı ve sıkı tıbbi gözetim altında yapılmalıdır. Tehlikeli gıdanın evde küçük miktarlarda kendi kendine alınması şiddetli reaksiyona neden olabilir. Daha önce şişlik, nefes darlığı, ani fenalık hissi veya anafilaksinin diğer belirtileri yaşanmışsa, alerjen kesinlikle "denenmemelidir".
