50 yaş üstü kişilerde işsizlik yaklaşık yüzde 2,8 seviyesinde ve ulusal ortalamanın altında. Bu yaş grubu iş gücü piyasasında aktif rol oynuyor, işverenler tarafından talep ediliyor ve ekonomik iklimin iyileşmesinde kilit rol üstleniyor. Çalışma ve Sosyal Politika Bakan Yardımcısı Liliya Stoyanovich, Pazartesi günü Sofya'da düzenlenen Young Talents 50+ forumunda bu değerlendirmeyi yaptı.
Çalışma ve Sosyal Politika Bakanlığı'nın ulusal düzeyde izlediği iş gücü piyasası önlemlerine katılanların yüzde 60'ını kadınlar oluşturuyor. Stoyanovich'e göre bu durum Bulgaristan'daki kadınların güçlü ve aktif olduğunu gösteriyor ve kadınların kesinlikle "daha zayıf cins" olmadığını ortaya koyuyor. "Tersine, Bulgaristan'daki kadınlar ekonominin büyük bir bölümünü ileriye taşıyor" dedi. Son iki-üç yılda dijital beceri eğitimi tamamlayan 104 bin kişinin yüzde 66'sını kadınlar oluşturduğunu kaydetti.
Bilgi ve iletişim teknolojilerinin etkisiyle iş gücü piyasası hızla değişiyor ve çalışanlar niteliklerini yükseltme ihtiyacını görüyor. Stoyanovich, "Veriler 2021'de bile işlerin yüzde 90'ının dijital beceri gerektirdiğini, yüzde 70'inin ise orta veya ileri düzey yeterlilik istediğini gösteriyor" dedi ve temel dijital becerilerin üzerine inşa edilmesinin son derece önemli olduğunu ekledi.
Ulusal bütçe kaynakları ve İnsan Kaynaklarının Geliştirilmesi Programı kapsamında Avrupa Birliği finansmanıyla, istihdamda olsun ya da olmasın nitelik geliştirmek isteyen herkesin eğitimleri tamamen ücretsiz alabildiğini belirtti.
"Amaç insanların becerilerini geliştirmesi, işverenler gözünde daha rekabetçi hale gelmesi ve işlerini koruması. Aynı işte varsayılan olarak kalmak değil, uzun vadede aktif ve uyum sağlayabilir olmak önemli" dedi.
Bakan Yardımcısı iş-yaşam dengesinin önemine de değindi. Çocuk bakım yeri sıkıntısı yaşanan kentlerde işsiz kişiler arasından çocuk bakıcısı istihdamını öngören bir uygulamanın hayata geçirildiğini söyledi.
"Bu şekilde genç aileleri destekliyor ve ebeveynlerin iş gücü piyasasına daha hızlı dönmesini sağlıyoruz" diye konuştu.
50 yaş üstü kişiler için istihdama yeniden başlama zor olabiliyor. Bu nedenle vurgunun ek eğitim ve yeni beceri kazanımında olduğu belirtildi.
"Kişisel deneyimimden söyleyebilirim ki bu yaşta çocuk yetiştirme sorumlulukları büyük ölçüde geride kalıyor. İşverenler bunu takdir ediyor çünkü bu çalışanlar uzun süreli doğum izni ya da hasta çocuk bakımı izni kullanmıyor. İş yerinde son derece sadık, uyum sağlayabilen ve aktifler" dedi.
Stoyanovich, Uluslararası Para Fonu Başkanı Kristalina Georgieva'nın dünya genelinde işlerin yüzde 60'ının yapay zekâdan etkileneceği ya da dönüşeceği yönündeki sözlerini hatırlattı.
"Geçiş ekonomisi olan ülkelerimiz için bu dalga biraz daha geç gelecek ama teknolojik tsunami kaçınılmaz olarak bizi de vuracak. Etkili ve ücretsiz mekanizmalar varken kullanma zamanı şimdi" dedi.
Olumsuz demografik eğilimler göz önünde bulundurularak programların ikinci ana odağının yurt dışında yıllarca çalışmış ya da eğitim görmüş Bulgar vatandaşlarının ülkeye geri dönmesinin teşvik edilmesi olduğu belirtildi. Odak, nüfusu 50 binden az olan küçük kent ve yerleşim birimlerinde, işletmelerin iş gücü açığının keskin olduğu yerlerde.
Choose Bulgaria programının ilk bileşeni Temmuz 2025'te başlatıldı ve şimdiden Bulgar vatandaşlarının ülkeye dönüşüne katkı sağladı.
Bir sonraki adım iç göçü hedefleyecek. Büyük kentlerde yaşayanların nüfusu 50 binden az yerleşim birimlerine taşınarak iş bulması teşvik edilecek. Taşınma yardımı ve konut kira maliyetlerinin kısmi geri ödemesi gibi somut teşvikler planlanıyor.
"İş gücü piyasasını çeşitli önlemlerle desteklemeyi, nüfusu tutmayı ve iş gücü açıklarını gidermeyi amaçlıyoruz. AB dışı ülkelerden büyük ölçekli iş gücü akışına bağımlı olmamak için Bulgaristan'daki tüm kaynakları harekete geçirmemiz gerekiyor. Bu, şu anda eğitimde ya da istihdamda olmayan ve iş gücü piyasasına dönmeleri için motive etmemiz gereken 100 binden fazla genç insanı da kapsıyor" diye ekledi.
Pazartesi günü daha önce Çalışma ve Sosyal Politika Bakanı Natalia Efremova, Young Talents 50+ forumunda hükümetin 50 yaş üstü kişilerin açık potansiyelini tanıdığını ve onları iş gücü piyasasında desteklemeye kararlı olduğunu söyledi.
Avrupa Komisyonu İstihdam, Sosyal İşler ve Kapsayıcılık Genel Müdürlüğü Genel Müdür Yardımcısı Andriana Sukova, 2050'ye kadar Avrupa iş gücü piyasasının küçülen iş gücünden kaynaklanan büyük zorluklarla karşılaşacağını, iş gücünün her yıl yaklaşık bir milyon kişi azalmasının beklendiğini belirtti.
