İngiltere, Hollanda ve diğer Avrupa ülkelerinden yaklaşık 241 bin Uber şoförü, yapay zeka algoritmalarının ücretlerini belirlemesi ve siparişleri dağıtması nedeniyle şirkete karşı hukuki mücadele başlatıyor. Amsterdam mahkemesine sunulan toplu dava, yapay zekanın çalışanların maaşlarının belirlenmesinde kullanımına yönelik ciddi sonuçlar doğurabilir. ITV News'un aktardığına göre, şoförler milyarlarca euroyu bulabilecek tazminat talebinde bulunuyor.
Davayı destekleyen Worker Info Exchange International örgütü, Uber'i şoförlerin kişisel verilerini ve davranışlarını analiz ederek, belirli bir yolculuk için kabul edecekleri en düşük ücreti tahmin etmekle suçluyor.
İddialara göre sistem, her şoförün geçmişini, hangi yolculukları kabul edip reddettiğini, ne zaman ve nerede çalıştığını takip ediyor ve bu bilgileri gelecekteki davranışlarını öngörmek için kullanıyor. Böylece, algoritma bir şoförün daha düşük ücrete razı olabileceğini düşünürse, aynı yolculuk için iki farklı şoföre farklı teklifler sunulabiliyor.
Şoförler, bu uygulamanın gelirlerinde ciddi düşüşlere yol açtığını savunuyor. Worker Info Exchange'in aktardığına göre, Oxford Üniversitesi'nin yaptığı bir araştırma, dinamik ücretlendirme sistemine geçilmesinin ardından İngiltere'deki Uber şoförlerinin yüzde 82'sinin saatlik kazancının azaldığını gösteriyor. Örgüt, İngiliz şoförlerin son bir yılda gelirlerinin yüzde 8 ila 16'sını kaybettiğini hesaplıyor.
Tartışma, Uber'in fiyatı ve ücreti algoritmalar aracılığıyla gerçek zamanlı olarak belirlediği "Up Front Pricing" (Peşin Fiyatlandırma) sistemi etrafında dönüyor. Bu sistemden önce model daha şeffaftı: temel ücret ile zaman ve mesafe için sabit oranlar uygulanıyor, Uber de yüzde 25 komisyon alıyordu.
Yeni sistemde ise arz ve talep, trafik, hava durumu ve yolculuğun özelikleri gibi çok sayıda faktör dikkate alınıyor. Ancak tutarın hesaplandığı tam formül kamuoyuyla paylaşılmıyor.
Davanın kilit noktalarından biri tam olarak burası. Şoförlere göre algoritma sadece bir yolculuğun maliyetini belirlemekle kalmıyor, aynı zamanda belirli bir şoförün kabul edeceği asgari tutarı da hesaplayabiliyor. Şoförler, bunun doğrudan gelirlerini etkileyen kararların alınması için kişisel verilerin ve profilleme yönteminin kullanılması anlamına geldiğini savunuyor.
Worker Info Exchange, şoförlerin kişisel verilerinin gerekli onay alınmadan algoritmaları eğitmek için kullanıldığını da iddia ediyor. Örgüt, mahkemeden Uber'in uygulamalarını yasa dışı ilan etmesini, şirketi bu uygulamaları durdurmaya zorlamasını ve maddi ile manevi zararlar için tazminat ödemesine hükmetmesini istiyor.
Uber ise tüm suçlamaları reddediyor. Şirket, dinamik fiyatlandırmanın şoförlerin bireysel davranışlarına değil, yalnızca ilgili yolculuğa dair bilgilere dayandığını belirtiyor. Uber, otomatik süreçlere dair kendi açıklamasında, ücret belirlemede trafik koşulları, talep, varış noktası, ek ücretler ve promosyonlar gibi faktörlerin kullanıldığını kaydediyor.
Bu dava, Avrupa'da çalışanların yönetiminde algoritmaların kullanımına yönelik denetimlerin arttığı bir dönemde geliyor. Sadece birkaç gün önce, Hollanda Veri Koruma Kurumu, Uber'e şoför hesaplarının yeterli bildirim ve insan denetimi olmaksızın otomatik olarak kapatılması nedeniyle yaklaşık 825 milyon euro para cezası kesmişti. Uber, bu cezaya itiraz edeceğini açıklamıştı.
