Devlet başlanmış otoyolları tamamlayacak, ancak 'Karadeniz', Russe-Makaza, 'Rila' ve Petrohan Tüneli için yatırımcı arayacak
Bulgaristan, yeni otoyollarını inşa etme şeklini tamamen değiştirmeye hazırlanıyor. Halihazırda başlanmış güzergahlar mevcut sözleşmeler kapsamında tamamlanacak, ancak 800 kilometreden fazla gelecekteki otoyolun devlet tarafından hazırlanması ve imtiyaza verilmesi gerekiyor. Bölge Bakanı İvan Şişkov, bu sayede inşaatın hızlandırılabileceğini ve tüm mali yükün bütçeye kalmayacağını düşünüyor.
Projeler arasında 'Karadeniz' otoyolu, Russe-Makaza güzergahı, 'Rila' otoyolu ve Petrohan Tüneli yer alıyor. Ancak ilk büyük sınav, ana otoyolların tamamlanması ve gerçek bir inşaat yapılmadan önce büyük avanslar ödenmesi uygulamasına son verilmesi olmaya devam ediyor.
Başlanmış Otoyollar Devletin Sorumluluğunda Kalıyor
Yeni model, devletin daha önce üstlendiği yükümlülüklerden vazgeçtiği anlamına gelmeyecek. 'Trakya', 'Maritsa', 'Struma', 'Europa' ve 'Hemus'un başlanmış kısımları mevcut sözleşmeler kapsamında uygulanmaya veya bakıma devam edecek. İmtiyaz yaklaşımı esas olarak çok erken tasarım aşamasında olan veya halen çoğunlukla stratejik güzergahlar olarak mevcut olan otoyollara yönlendirilecek.
'Trakya' ve 'Maritsa', Sofya'dan Güney Bulgaristan üzerinden Burgaz ve Türkiye sınırına giden ana yol bağlantısını oluşturuyor. Bunlar için artık büyük sorun tamamen yeni bir güzergah inşası değil, yıpranmış kısımların onarımı, kapasitenin artırılması ve Filibe, Eski Zağra ve 'Kapıkule' sınır kapısı çevresindeki bağlantıların iyileştirilmesi.
'Europa', Sofya'nın Kalotina ve Sırbistan'a giden batı çıkışını sağlarken, 'Struma'nın Yunanistan'a giden stratejik bağlantıyı tamamlaması gerekiyor. 'Struma'da en zor kalan sorun, yıllar içinde transit trafiğin hassas doğal bölgenin dışına çıkarılması için çeşitli seçeneklerin tartışıldığı Kresna Geçidi'ndeki kısım.
En büyük tamamlanmamış proje 'Hemus' olmaya devam ediyor. Otoyolun Sofya'yı Varna'ya bağlaması ve Kuzey Bulgaristan'a yeni bir ekonomik ufuk açması gerekiyor, ancak inşa edilmiş bölümler arasında (Sofya'dan Boaza bölgesine ve Belokopitovo'dan Varna'ya) büyük eksik kısımlar kalıyor.
'Hemus' Sözlere Değil, Yapılan İşe Karşılık İnşa Edilecek
İvan Şişkov, büyük yol projelerinin artık nasıl finanse edilmemesi gerektiğine dair bir örnek olarak 'Hemus'u gösteriyor. Ona göre, altı lotta uzun süre çalışılamamıştı çünkü inşaat ruhsatları eksikti, buna rağmen önemli miktarda fon zaten avans olarak sağlanmıştı.
Bu arada güzergahların bir kısmı için idari hazırlık ilerlemiş durumda. Mayıs ayında, Pavlikeni-Levski yolu ile Russe-Veliko Tırnovo yolu arasındaki Kutsina köyü yakınındaki yaklaşık 32 kilometrelik 6. kısım için inşaat ruhsatı verildi. Diğer bazı kısımlar için de ruhsatlar var, ancak projenin ilerlemesi düzensiz kalıyor ve kamulaştırmalara, çevresel prosedürlere ve teknik hazırlığa güçlü bir şekilde bağlı.
Şişkov'a göre devlet, yapılmayan işler için halihazırda verilmiş avansların endekslenmesi olasılığını durdurdu. Yalnızca fiilen gerçekleştirilen inşaat faaliyetleri karşılığında ödeme yapılacak. Bu ayrım, gelecekteki imtiyaz modeli için de önemli. Eski sözleşmeler mekanik olarak özel operatörlere devredilmeyecek. Bunlar, daha sıkı kontrol altında tamamlanıp ödenecek; yeni güzergahlar ise tasarım, finansman ve işletme için önceden netleştirilmiş koşullarla başlayacak.
Devlet Tasarlayacak, Yatırımcılar İnşa Edecek
İvan Şişkov bu günlerde, hazırlık aşaması başlangıç veya sıfır aşamasında olan tüm yeni otoyolların imtiyazlı inşaata yönlendirileceğini duyurdu. Bunun, Bulgaristan'ın sadece cumhuriyet bütçesiyle finanse edemeyeceğini düşündüğü 800 kilometreden fazla yol olduğu belirtiliyor.
Amaç, devletin önce en ağır hazırlık çalışmalarını yapmasıdır: güzergahları belirlemek, projeleri ihale etmek, çevresel prosedürleri tamamlamak, kamulaştırmaları yapmak ve şeffaf yarışmalar düzenlemek. Ancak bundan sonra özel yatırımcı, ilgili tesisi imtiyaz sözleşmesi şartlarında inşa etme ve yönetme fırsatı elde edecek. Ona göre ilgi olacak çünkü Bulgaristan, Orta Avrupa, Karadeniz, Türkiye ve Yunanistan arasında doğal bir kavşak olmaya devam ediyor.
Ancak imtiyaz, devlet için otomatik olarak ücretsiz otoyol anlamına gelmiyor. Her prosedürün ilanından önce, yatırımcının yatırdığı fonları nasıl geri kazanacağı, daha düşük trafik durumunda riski kimin üstleneceği, sürelerin nasıl belirleneceği ve devletin kaliteyi nasıl kontrol edeceği kararlaştırılmalıdır.
'Karadeniz', Türkiye'yi Bulgar Yollarına Çekiyor
En büyük uluslararası ilgi 'Karadeniz' otoyolu tarafından çekiliyor. Resmi proje kısmında, yaklaşık 104 kilometre uzunluğundaki Varna ile Burgaz arasındaki eksik yüksek hızlı bağlantıyı temsil ediyor. Güzergah için tüneller ve büyük köprü yapıları içeren karmaşık kısımlar da dahil olmak üzere çeşitli seçenekler geliştiriliyor.
Ancak Şişkov, 'Karadeniz' adını çok daha geniş bir ulaşım ekseni için kullanıyor: kuzeyde Romanya bağlantılarından, Varna ve Burgaz üzerinden, güneyde Türkiye sınırına kadar. Böylece proje, sadece iki büyük Karadeniz şehri arasındaki bir otoyol olmaktan çıkıp Romanya, Bulgaristan ve Türkiye arasında uluslararası bir koridora dönüşüyor.
Bakan, Türk tarafının güzergahın inşasına ciddi ilgi duyduğunu belirtiyor çünkü eksik Bulgar altyapısı şimdiden komşu ülkeleri de zorluyor. Türkiye, büyük otoyolların, tünellerin ve köprülerin inşası ve imtiyazında deneyime sahip şirketlere sahip ve Mayıs 2026'da Bulgaristan Bölge Bakanlığı, tam da Kuzey-Güney ekseni ve 'Karadeniz' otoyolu konusunda işbirliği için Türk temsilcilerle görüşmeler yapıldığını bildirdi.
Bu ilgi, Türkiye'nin ücretli altyapı yönetiminde deneyimli yatırımcılar, inşaat şirketleri veya operatörler aracılığıyla gelecekteki şeffaf bir prosedüre katılabileceğini gösteriyor.
Russe-Makaza, Bulgaristan'ı Tuna'dan Ege Denizi'ne Kesmeli
Kuzey-Güney eksenindeki ikinci büyük güzergah, Şişkov'un 'unutulmuş otoyol' olarak adlandırdığı Russe-Makaza otoyoludur. Pratikte bu henüz sınırdan sınıra hazır projeye sahip tek bir otoban değil, birkaç büyük yol güzergahından oluşan gelecekteki bir koridordur.
Başlangıç, Russe-Veliko Tırnovo otoyoludur; Russe-Bela kısmının inşaatı zaten gündeme getirilmişti. Mayıs 2026'da Bölge Kalkınma ve Bayındırlık Bakanlığı (MRRB) güzergah üzerinde çalışmaların başladığını ve Veliko Tırnovo'da sona ermek yerine kademeli olarak güneye doğru devam ettirilme niyetini duyurdu.
Koridor, buradan 'Hemus' otoyolunun içinden veya yanından geçmeli, Stara Planina'yı aşmalı, Eski Zağra'ya doğru devam etmeli ve 'Trakya' ile 'Maritsa'ya bağlanmalı. Son kısım ise 'Makaza' sınır kapısına ve oradan Kuzey Yunanistan ile Dedeağaç (Alexandroupoli) limanına ulaşmalı. İşte tam da bu mantık, projeyi Romanya, Bulgaristan ve Ege Denizi arasında bir ulaşım bağlantısına dönüştürüyor.
Şişkov'a göre, güzergaha Yunanistan'dan da ilgi var. Atina ve Bükreş için böyle bir eksen, yük taşımacılığı rotalarını kısaltacaktır.
