NATO, hava ve uzay gücünü yeni teknolojiler, modern gözetleme uçakları, mega uydu takımyıldızı ve milyarlarca dolarlık sözleşmelerle güçlendirecek. Projeler, Ankara'da düzenlenen NATO zirvesi kapsamındaki savunma forumunda tanıtıldı. Forumu, ittifakın Genel Sekreteri Mark Rutte açtı.
Rutte, "Bu, ittifak genelindeki endüstrilerimizden gelen yetenekleri ve yenilikleri sergileme fırsatı. Bugün müttefikler ve sanayi, yeni büyük ölçekli projeler duyuracak ve milyarlarca dolarlık sözleşmeler imzalayacak - güvenliğimize yatırılan paralar" dedi.
Rutte'ye göre yeni yetenekler tek bir ülkenin işi değil, üye ülkelerin ve savunma sanayisinin ortak çalışmasının sonucu. Bunları, bir milyar insanı ve ittifak topraklarının her santimetresini korumak için üretilen NATO teknolojileri olarak tanımladı.
Ana projeler arasında çok uluslu havada yakıt ikmal filosunun genişletilmesi yer alıyor. Onuncu Airbus A330 MRTT uçağının teslimatı bekleniyor; böylece NATO, savaş uçaklarına yakıt ikmali yapacak toplam 12 uçaklık filosuna yaklaşıyor. Buna paralel olarak, stratejik hava nakliye kapasitesini artırması beklenen Airbus A400M uçağıyla ilgili yeni bir çok uluslu proje de başlıyor.
İttifak, yaşlanan E-3 AWACS uçak filosunu da değiştirmeye hazırlanıyor. Birkaç üye ülke, ortaklaşa 10 adede kadar Saab GlobalEye uçağı satın alacak. Yeni sistem, hava, deniz ve kara sahasını aynı anda gözetleyebiliyor ve drone sürüleri, balistik ve seyir füzeleri gibi karmaşık tehditleri tespit edebiliyor.
İsveç Başbakanı Ulf Kristersson, Kanada ve Fransa'nın GlobalEye ailesine katılmasını memnuniyetle karşıladı. 2027'den itibaren uçakları, NATO yararına İsveç hava üslerinden de operasyon yapabilecek.
Geleceğin Gözetleme ve Kontrol Girişimi, Belçika, Danimarka, Almanya, Hollanda, Norveç, Polonya ve Türkiye'nin de aralarında bulunduğu geniş bir ülke koalisyonunu kapsıyor. Projeler, müttefiklerin savunma harcamalarını artırma taahhüdünün bir parçası. Hedef, 2035 yılına kadar bu harcamaların GSYİH'nın %5'ine ulaşması. Rutte'ye göre bu yatırımlar yalnızca NATO'nun caydırıcılık gücünü artırmakla kalmayacak, aynı zamanda Atlantik'in her iki yakasında yüz binlerce iş yaratıp koruyarak üye ülke ekonomilerini de destekleyecek.
NATO, havadaki yatırımlarının yanı sıra kara tabanlı hassas vuruş yeteneklerini de genişletiyor. Müttefikler, toplam değeri yaklaşık 1,6 milyar dolar olan yeni büyük ölçekli projelere başlıyor. Bunlar arasında altı ülkenin ortaklaşa daha ucuz seyir ve balistik füzeler geliştirmesi ve Türkiye'nin uzun menzilli Atmaca füzeleri üretme taahhüdü yer alıyor.
Buna paralel olarak ittifak, yüksek yoğunluklu çatışmalarda daha hızlı ve daha büyük ölçekli tedarik sağlaması beklenen yeni bir standart 155 mm mühimmat üzerinde de çalışıyor.
İnsansız sistemlere de özel önem veriliyor. NATO Drone Edge girişimi kapsamında ittifak, önümüzdeki beş yıl içinde drone'lara ve bunlara karşı savunma sistemlerine 40 milyar doların üzerinde yatırım yapmayı planlıyor. NATO, 2027 sonuna kadar insansız hava aracı operatörü sayısını beş kat artırmayı ve Finlandiya, Fransa ve İsveç'in katılımıyla uçuş eğitim ağını genişletmeyi hedefliyor. Drone karşıtı teknolojiler için yeni bir çevrimiçi pazar, halihazırda hazır ve kanıtlanmış güvenlik çözümlerine erişimi hızlandıracak.
Yatırımlar uzayı da kapsıyor. Sekiz müttefik, yüksek hızlı iletişim, istihbarat ve füze takibi için mega bir uydu takımyıldızı inşasını öngören Halo projesini başlatıyor. İspanya, sürekli uzay gözetleme programına katılırken, Türkiye yüksek çözünürlüklü yeni uydular ve "Çelik Kubbe" tipi radar sistemleri için 650 milyon doların üzerinde yatırım yapacağını açıkladı.
Starlift adlı bir başka girişim, acil durumlarda uydu fırlatma için sürdürülebilir altyapı sağlamayı hedefliyor. Bunun bir parçası da Alman şirketi Isar Aerospace ile Kanadalı ortaklar arasında imzalanan 40 milyon dolarlık yeni bir sözleşme.
Kriz durumlarında bağımlılıklarını azaltmak için NATO, kritik hammaddelerin ve bileşenlerin ortak yönetimi ve depolanması için bir proje başlatıyor. Entegre hava ve füze savunması alanında Patriot PAC-2 füzelerinin alımları hızlandırılırken, Rheinmetall Italia gibi şirketler artan mühimmat talebini ve karmaşık tehditleri önleme sistemlerini karşılamak için üretim kapasitelerini artırıyor.
