Bulgaristan Başbakanı Rumen Radev, Alman savunma şirketi Rheinmetall'ın üst düzey yöneticileriyle kritik bir görüşme gerçekleştirecek. Hükümet basın servisinin duyurusuna göre, bu görüşme Sopot yakınlarında inşa edilmesi planlanan barut ve top mühimmatı fabrikası için belirleyici bir anda geliyor. Zira hükümet, projenin finansmanı, arazi seçimi ve varılan anlaşma koşullarıyla ilgili ciddi sorunlar olduğunu açıkladı.
23 Temmuz'da yapılacak toplantıya Başbakan Yardımcısı ve Ekonomi, Yatırım ve Sanayi Bakanı Aleksander Pulev de katılacak. İki tarafın, stratejik projenin Bulgaristan'a aşırı maliyet yüklemeden ve dezavantajlı taahhütler oluşturmadan nasıl yeniden şekillendirilip sürdürülebileceğini ele alması bekleniyor.
1 Milyar Avroluk Proje Kritik Eşikte
İlk plana göre Rheinmetall ile devlete ait VMZ-Sopot şirketi, barut, modüler şarj ve 155 milimetrelik top mermisi üretmek üzere ortak bir girişim kuracaktı. Açıklanan yatırım tutarı yaklaşık 1 milyar avroydu. Alman şirketi yüzde 51, VMZ ise yüzde 49 hisseye sahip olacaktı. Fabrikanın yaklaşık 1000 yüksek nitelikli işçi istihdam etmesi ve yılda yaklaşık 100 bin mermi üretmesi bekleniyordu.
Proje, bir önceki hükümet tarafından Bulgar savunma sanayisindeki en büyük yatırımlardan biri olarak tanıtılmıştı. Rheinmetall, mermi gövdelerinin üretimine 2027'de, barut ve diğer enerji malzemelerinin üretimine ise 2028'de başlamayı planlıyordu.
Para Yok, Koşullar Değişmeli
Temmuz ayı başında Aleksander Pulev, fabrikanın geleceğiyle ilgili ciddi şüpheler yaratan açıklamalarda bulundu. Parlamento komisyonunda yaptığı konuşmada, Rheinmetall'la nihai bir sözleşme ya da çerçeve anlaşması olmadığını, sadece gözden geçirilmesi gereken bazı imzalanmış düzenlemeler bulunduğunu söyledi.
Bakan'a göre hukuk ekipleri, Bulgaristan'ın çıkarlarının yeterince korunmadığını tespit etti. Eksik koşullar arasında Alman şirketine ödenecek lisans ücretlerinin daha düşük olması ve Bulgar tedarikçilerin üretim zincirine zorunlu olarak dahil edilmesi gibi maddeler yer alıyor. Pulev, "Alman tarafının tüm şartlarını kabul etmişiz, kendi taleplerimizi iletmeye bile çalışmamışız" ifadelerini kullandı.
En Az 400 Milyon Avro Eksik
En büyük sorun ise Bulgar tarafının finansmanı. Önceki plan, devletin SAFE Avrupa mekanizması da dahil olmak üzere yaklaşık 400 milyon avro sağlamasını öngörüyordu. Ancak Pulev, bu mekanizmanın üretim tesislerinin inşası için gereken fonun ancak yüzde 10 ila 15'ini karşılayabileceğini belirtti. Bulgar bütçesinden ayrılan paraların da mevcut olmadığını söyleyen Bakan, yeni bir Avrupa kaynağı bulunması ve tamamen farklı bir finansal yapı oluşturulması gerektiğini vurguladı.
Pulev, "cevaplardan çok soru olduğu" uyarısında bulunarak, planın baştan aşağı yeniden ele alınmasının önemli ölçüde zaman alabileceğini kaydetti.
Seçilen Arazide de Sorun Var
Finansman eksikliğinin yanı sıra hükümet, Sopot yakınlarında fabrikanın inşa edilmesi için belirlenen arazide de teknik sorunlar tespit etti. Bu durum, temel parametrelerin yeniden gözden geçirilmesini gerektiriyor ve hem maliyeti hem de uygulama takvimini değiştirebilir.
Ayrıca, ayrı bir devlet şirketi olan İganovo'nun üretim tesislerini inşa edip ardından ortak girişime kiralamasını öngören model de sorgulanmaya başlandı. Pulev, bu şirketin kapatılması ve modelin yeniden düzenlenmesi niyetinde olduğunu açıkladı.
Toplantı Stratejik Yatırımı Kurtarmayı Hedefliyor
Sert eleştirilere rağmen hükümet, Alman şirketiyle ortaklıktan vazgeçmiş değil. Bulgaristan, barut üretimini yeniden canlandırmak, VMZ'nin kapasitesini artırmak ve Avrupa mühimmat tedarik zincirlerine daha güçlü bir şekilde entegre olmak istiyor.
Toplantının ana hedefi, projenin Bulgaristan'da kalmasını sağlarken, devletin daha iyi finansal koşullar elde etmesi, yerel işletmelere daha fazla iş verilmesi ve kamu kaynaklarının gerçek anlamda garanti altına alınması için yeni bir formül bulmak.
Rumen Radev'in Rheinmetall yönetimiyle yapacağı bu görüşme, mega projenin çıkmazdan kurtulup kurtulamayacağını ya da Avrupa'nın en önemli askeri fabrikalarından birinin inşaatının süresiz olarak ertelenip ertelenmeyeceğini gösterecek.
