'Vızrajdane' partisi, sadece sağlık kuruluşlarının değil, ilaç ithalatçıları ve toptancılarının da kamu kaynaklarıyla ödenen ilaç, tıbbi cihaz ve sarf malzemeleri için kamu ihalesi yapmasını öngören bir yasa tasarısı sundu. Tasarı, Kamu İhale Kanunu'nda değişiklik öngörüyor.
Teklif, Beşeri Tıbbi Ürünler Kanunu kapsamında toptan satış ve ithalat iznine sahip gerçek ve tüzel kişileri kapsıyor. Bu kişilerin kamu ihalesi yapma yükümlülüğü doğduğunda süreç işletilecek.
Kamu kaynağı toptancılarda da kullanılıyor
'Vızrajdane'ye göre ilaç toptancıları da Ulusal Sağlık Sigortası Fonu (NZOK) aracılığıyla sağlanan kamu kaynaklarının harcanmasında rol oynuyor. Parti, rekabetçi mekanizmanın ithalat ve ürün edinme aşamasında da devreye girmesini istiyor.
Tasarının gerekçesinde, 'Toptancılar faaliyetlerinde zararına çalışamayacakları için, ilaç ve tıbbi cihazların ithalatı ve ediniminde rekabetçi bir mekanizma sağlanmalı, böylece optimum fiyata ulaşılmalıdır' ifadeleri yer alıyor.
Yasa teklifini hazırlayanlara göre, mevcut mevzuatın daha detaylı analizi, ithalatçılar ve toptancıların sözleşme durumunun sağlık kuruluşlarıyla benzer olduğunu gösteriyor.
NZOK ile toptancılar arasında doğrudan sözleşmeler
Gerekçede, mevcut mevzuatın NZOK ile toptancılar arasında belirli ürün grupları için doğrudan sözleşme imkânı tanıdığı belirtiliyor. Bunlar arasında hastane bakımı için tıbbi hizmet bedeli dışında ödenen ilaçlar, spesifik program kapsamındaki ilaçlar ve hastanede kullanılan tıbbi cihazlar yer alıyor.
'Vızrajdane'ye göre bu durum, Kamu İhale Kanunu'nda daha önce sunulan değişiklik önerilerinin hassaslaştırılmasını ve genişletilmesini gerektiriyor. Amaç, NZOK harcamalarını optimize etmek ve kamu kaynaklarının kullanımında daha fazla şeffaflık sağlamak.
İhaleler için altı ay süre
Sağlık kuruluşları ile toptan satış ve ithalat iznine sahip gerçek ve tüzel kişiler, kamu ihalesi yapma yükümlülüğü doğduğunda faaliyetlerini yeni kurallara uygun hale getirmek zorunda kalacak. Öngörülen süre, yasanın yürürlüğe girmesinden itibaren altı ay.
Aynı süre içinde, kamu kaynaklarıyla ödenen ilaç, tıbbi cihaz ve sarf malzemelerinin satın alınması ve teslimatı için ihale prosedürlerini başlatmaları gerekecek.
Yıllık 60 milyon avro tasarruf bekleniyor
Tasarının gerekçesine göre değişiklik, NZOK'un klinik yol bedeli dışında ödenen ilaç harcamalarını potansiyel olarak azaltabilir. Beklenen etki, yıllık yaklaşık 60 milyon avro tasarruf.
Teklif sahipleri, rekabetçi prosedürlerin daha iyi fiyatlara ulaşılmasını sağlayacağını ve aynı ürünlerin önemli ölçüde farklı mali koşullarda tedarik edilmesinin önüne geçeceğini düşünüyor.
'İlerici Bulgaristan' da değişiklik önerdi
Bu öneri, iktidardaki 'İlerici Bulgaristan' partisinin sunduğu başka bir yasa tasarısının ardından geldi. O tasarı, özel hastanelerin NZOK tarafından ödenen onkoloji ilaçları için kamu ihalesi yapmasını zorunlu kılmayı öngörüyordu. Ancak bu tasarı, hastane sektörü temsilcileri ve sağlık uzmanlarından tepki çekti.
Eski Sağlık Bakanı'ndan farklı öneri
Eski Sağlık Bakanı ve NZOK Yönetim Kurulu üyesi Dr. Stoyço Katsarov, ihalelerin sorunu çözmeyeceğini, en iyi çözümün NZOK'un kendisinin ilaç ihalelerini düzenlemesi olduğunu defalarca dile getirdi. Bu görüş, sektörde geniş yankı buldu.
Hastaneler farklı bir model öneriyor
Bulgar Hastane Birliği ve Özel Hastaneler Ulusal Derneği ortak bir bildiri yayınlayarak, en mantıklı çözümün onkoloji ilaçlarının NZOK'un diğer ilaçları geri ödediği modele göre ödenmesi olduğunu belirtti. Diyabet, hipertansiyon, akciğer, kalp-damar ve diğer hastalıkların tedavisinde kullanılan ilaçları örnek gösterdiler.
Hastane örgütlerine göre, kamu ihalesi yükümlülüğünün genişletilmesi tek başına farklı fiyat sorununu otomatik olarak çözmeyecek.
İhaleler fiyatları düşürür mü tartışması
Sağlık ekonomisti Arkadi Şarkov da kamu ihalelerinin mutlaka daha ucuz ilaçlara yol açacağı beklentisini sorguladı. Ekonomi ve Politika Uzman Kulübü'nün analizine göre, ihaleler her zaman ilaç fiyatlarını düşürmüyor, hatta bazı durumlarda artışa bile neden olabiliyor.
Bulgar Hekimler Birliği de onko-ilaçların NZOK tarafından diğer ilaçlara uygulanan usulle geri ödenmesi fikrini destekledi. Birlik, yasal değişikliklerin kabulünde acele edilmemesi çağrısında bulundu ve başbakan, maliye ve sağlık bakanları, NZOK ve sektör temsilcilerinin katılacağı geniş bir kamu tartışması talep etti.
Böylece temel tartışma, kamu ihalelerinin genişletilmesinin daha düşük fiyatlar ve daha fazla şeffaflık getirip getirmeyeceği, yoksa NZOK'un ilaçları müzakere etme ve ödeme modelinin kendisinin mi değiştirilmesi gerektiği noktasında düğümleniyor.
