DPS Milletvekili Atice Aliyeva-Veli, devlet bütçesi görüşmelerinde yaptığı konuşmada, bütçeyi birçok eksiğine, önemli politika ve reformların olmamasına rağmen normal işleyen bir devlet adına ilk okumada destekleyeceklerini belirtti.
İşte Atice Aliyeva-Veli'nin konuşmasının tam metni:
"Sayın Başkan, sayın Başbakan, sayın Başbakan Yardımcıları, sayın bakanlar, sayın meslektaşlarım!
DPS parlamento grubuna ve sadece ona göre değil, 2026 yılı devlet bütçesi kanun teklifi birçok eksiklik içeriyor. Son günlerde teklifin sunulmasından bu yana birçok siyasi ve uzman yorumuna konu oldu. Eksiklikler ve düşünülmemiş noktalar konusunda yeni bir şey söylemeyeceğim, sadece şunu belirteceğim: Kanun teklifi kamu maliyesi mevzuatına uymuyor ve nasıl hesaplandığı belli olmayan çok yüksek bir açık öngörüyor.
Maliye Bakanlığı, gerekçelerinde ve Bütçe ve Finans Komisyonu'nda bütçe çerçevesinin Avrupa mali gerekliliklerine uygun olduğunu doğruladı, ancak Avrupa Komisyonu'nun tavsiyeleri derin bir yapısal uçurumu ortaya koydu.
Avrupa Komisyonu bütçe açığının yaklaşık %4,1 olacağını tahmin ediyor ve gerçekçi bütçe %4,5'e kadar açıkla olan bütçe olurdu. Avrupa Birliği mali çerçeve kuralları, Bulgaristan'ın kamu harcamaları üzerinde sıkı kontrol uygulamasını gerektiriyor.
Ancak projedeki gerçeklik farklı ve net birincil harcamalarda şok edici bir patlama öngörülüyor. Devlet reform yapmak yerine, borçlanma yoluyla açığı maskeliyor. Üç yıllık tahminde borç paradoksu açıkça görülüyor.
Açık yüzde olarak düşerken, nominal devlet borcu 2028'de 50,5 milyar avroya ulaşıyor ki bu da gayri safi yurt içi hasılanın %35,2'sine denk geliyor. Ayrıca hükümet, SAFE aracı kapsamında olağanüstü kredi çekmeyi de öngörerek kendini aşırı garantiye alıyor.
Yine bu bütçenin bu yıl sonuna kadar olan kısa uygulama süresine tamamen uymayan büyük sermaye harcamaları da planlanıyor. Bütçe ve öngörülen açık, aşırı bir güvence. Sermaye harcamalarının 10 milyar avro olması, politika ve reformları içermemesi kaydıyla gerçekçi değil.
Sayın Donev, bugün kürsüden ilk kez bütçe projesinde yine de bazı reformların başlangıcı olduğunu duyduk, oysa bugüne kadar reform olmadığını, bunun sadece önceki bütçelerin devamı olduğunu söylüyordunuz.
Açıklanamaz düşünülmemiş noktalarla, belki de dinlere verilen sübvansiyonun azaltılmasından Dosya Komisyonu'nun kapatılmasına kadar uzanan, uzun zaman önce unutulmuş konuların ve uygulamaların restorasyonu eğilimini gösteren siyasi kararlarla dolu. Bu düşünülmemiş noktalardan elde edilen tasarruflar, bazı sektörlerdeki şişirilmiş bakım parametreleri karşısında yok denecek kadar az.
İnsan Hakları ve Dinler Komisyonu Başkanı olarak hükümete şu soruyu yöneltiyorum: Devlet neden dinin parasına dokundu?
Ancak bu projenin en büyük eksikliği, belirttiğim gibi, önemli politika ve reformların olmamasıdır. Seçimlerde bu kadar yüksek güven kazanan ve tam çoğunluk rahatlığına sahip bir hükümetin Bulgar vatandaşlarının sorunlarını çözmeyi reddetmesi son derece ciddiyetsiz görünüyor.
Bütçe projesinde, siyasi beyanlar ve taahhütler yapılan ancak şu anda sadece temenni aşamasında olan herhangi bir reform ve politika bulunmuyor. Ancak bu bütçenin konuşulmaya değer iki özelliği daha var.
Birincisi, 2025 sonunda bütçenin kabul edilmemesi ve düzenli hükümetin istifasıyla sonuçlanan sorumsuz, zararlı ve devletin işleyişi için tehlikeli maceranın ardından ülke bütçesini hazırlama girişimi yapıldı.
Bu, devlet düzenini istikrara kavuşturmak için ilk girişim. Beceriksizce ama bir girişim. Savunma, güvenlik, eğitim, sağlık gibi devletin temel sistemlerinin işleyişini garanti altına alma girişimi. Belki de bu girişimi sadece bir gerekçeyle desteklemeye değer.
Normal işleyen bir devlet, vatandaşlarının normal bir yaşam sürmesini gerektirir. İkincisi, Ulusal Belediyeler Birliği'nin hükümetle yaptığı anlamlı müzakereler sayesinde, kanun teklifi tüm belirsizliğine rağmen temel belediye hizmetlerinin sürekliliğini, öngörülebilirliğini ve yeterli finansmanını garanti altına alma ve yatırım programı kapsamında belediye yatırımları için sürdürülebilir ve şeffaf finansman sağlama girişiminde bulunuyor.
DPS'nin birinci ve ikinci okuma arasındaki önerileri, seçim kampanyası sırasında halkın yararına net politikalarla üstlenilen DPS programındaki taahhütler doğrultusunda olacak. DPS parlamento grubu, sunacağımız ilgili değişikliklerle birlikte Bulgaristan Cumhuriyeti devlet bütçesi kanun teklifini ilk okumada destekleyecektir."
