Avrupa Birliği (AB), Venedik Bienali’ne verdiği finansmanı, Rusya’nın bu yılki etkinliğe katılması nedeniyle durdurdu. AB Komisyonu sözcüsü Thomas Regnier, DPA ve AFP’ye yaptığı açıklamada, “Hukuki değerlendirme ve AB Komisyonu’nun tavsiyesi üzerine, Avrupa Eğitim ve Kültür Yürütme Ajansı, Venedik Bienali Vakfı’na sağlanan 2 milyon euroluk mevcut hibeyi sonlandırma kararı aldı” dedi.
“Avrupa vergi mükelleflerinin parasıyla finanse edilen kültürel projeler, demokratik değerleri savunmalı, açık diyaloğu, çeşitliliği ve ifade özgürlüğünü teşvik etmelidir” diyen Regnier, bu değerlerin günümüz Rusya’sında saygı görmediğini vurguladı.
Rusya, 2022 başında Ukrayna’yı işgalinden bu yana ilk kez bu yıl iki yılda bir düzenlenen Venedik Bienali’ne katıldı. AB hibesi, film yapımcılarını ve sanal gerçeklik teknolojilerini desteklemek için kullanılıyordu.
Dört yıllık aradan sonra ülke, bienalin 61. edisyonunda ulusal bir pavyonla geri döndü ve bu durum, bu yılki etkinliğin en ciddi siyasi ve toplumsal tartışmalarından birine yol açtı. Bienal bahçelerindeki (Giardini) Rus pavyonunda sergilenen “Ağaç Gökte Köklenir” başlıklı proje, yaklaşık 40 sanatçıyı bir araya getirdi ancak duyurulur duyurulmaz sert bir tepkiyle karşılaştı ve yalnızca üç gün açık kaldı.
Rusya’nın foruma katılımına, 20 AB ülkesinin kültür bakanları, AB Komisyonu, Ukraynalı yetkililer, Avrupa Parlamentosu üyeleri ve İtalya Kültür Bakanı karşı çıktı. Temel argüman, Moskova’nın varlığını, Ukrayna’da devam eden savaş ve Ukrayna kültürel mirasının yok edilmesi karşısında bir meşrulaştırma aracı olarak kullanabileceğiydi.
Tartışma, Bienal’in açılışı arifesinde daha da derinleşti. AB Komisyonu, Venedik Bienali Vakfı’na yönelik Avrupa finansmanını dondurma süreci başlatırken, Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski, Rus pavyonu komiserine ve projeyle bağlantılı dört kişiye daha yaptırım uyguladı. Uluslararası jüri, Rusya ve İsrail’in katılımıyla ilgili anlaşmazlıklar nedeniyle istifa etti. Venedik’te ise Kremlin karşıtı Pussy Riot kolektifi tarafından protestolar düzenlenirken, Bienal Başkanı Pietrangelo Buttafuoco, sanatın sansürsüz bir diyalog alanı olması gerektiği gerekçesiyle kararı savundu.
Bu yılki 61. Venedik Bienali, 2025’te aniden hayatını kaybeden küratör Koyo Kouo’nun konseptiyle “In Minor Keys” (Minör Tonlarda) sloganıyla düzenleniyor ve Kasım ayına kadar devam edecek.
