Bulgaristan, yol güvenliği konusunda Avrupa Birliği'nin en tehlikeli ülkeleri arasında yer almaya devam ediyor. Oysa Trafik Güvenliği Fonu'nda yarım milyar levadan fazla para birikmiş durumda. 1 Ocak 2021 - 30 Haziran 2025 dönemini kapsayan ve yaklaşık 350 sayfa olan Sayıştay denetim raporu, İçişleri Bakanlığı'nın fonu verimlilik, ekonomilik ve şeffaflık ilkelerine uygun yönetemediğini ortaya koydu. Kapsamlı rapor, Ulusal Meclis'in İç Güvenlik ve Kamu Düzeni Komisyonu'na gönderildi.
2025 yılı ortası itibarıyla fonda 523,4 milyon leva bulunuyor. Bu kaynakların büyük kısmı, kameralar ve otomatik trafik kontrol sistemleri aracılığıyla kesilen cezalardan elde ediliyor.
Son dört buçuk yılda fona 428 milyon leva girmesine rağmen sadece 125,1 milyon leva harcanabildi. Denetçilere göre bu durumun temel nedenleri arasında İçişleri Bakanlığı'ndaki sık yönetim değişiklikleri, kamu ihaleleri için yetkin personel eksikliği ve bürokratik engeller yer alıyor. Nitekim 2024 yılında açılan ihalelerin neredeyse üçte biri iptal edildi.
Denetim sürecinde enflasyonun da fon üzerindeki yıkıcı etkisine dikkat çekildi. İlgili dönemde yüzde 28 olarak gerçekleşen enflasyon nedeniyle, 523 milyon lavalık birikimin reel satın alma gücünün 2021 yılı fiyatlarıyla yaklaşık 408 milyon levaya düştüğü hesaplandı. Mevcut yönetim modelinin devam etmesi halinde, kullanılmayan fon miktarının 2028 sonunda 873 milyon levayı aşabileceği uyarısında bulunuldu.
Daha da endişe verici olan ise harcanan paranın dağılımı. Sadece yüzde 38'i doğrudan trafik güvenliğiyle ilgili faaliyetlere (kameralar, alkolmetreler, denetim sistemleri) aktarıldı.
Harcamaların yarısından fazlası dolaylı etkisi olan kalemlere gitti. Bu kapsamda fon parası; bölge polis karakollarının cari onarımları, resmi kıyafet alımları, kırtasiye malzemeleri, klima, ofis ekipmanı, seminerler ve hatta 'Yılın Trafik Polisi' yarışması gibi etkinlikler için kullanıldı. Yarışma için 10 milyon levadan fazla para harcandığı, Silistra'daki İçişleri Bakanlığı'na ait bir hizmet binasının ise yaklaşık 4 milyon levayla finanse edildiği belirtildi.
Denetim bir diğer ciddi soruna daha dikkat çekiyor: kazaların nedenlerine dair derinlemesine analiz yapılmaması. Dönem içinde meydana gelen 485 bin 100 trafik kazasının sadece 146 bin 592'si, yani yüzde 30'u polis ekipleri tarafından yerinde incelenmiş. İncelenmeyen kazalara dair veri toplanmaması, gerçek risk faktörlerinin belirlenmesini imkansız hale getiriyor.
Denetimlerin artması ve ceza sayılarının yükselmesine rağmen durum hala endişe verici. 2024 yılında yollarda hayatını kaybedenlerin sayısı 478'e düşerken, kazalar yüzde 11, yaralanmalar yüzde 19 ve ağır yaralanmalar 2021 yılına kıyasla yüzde 30 oranında arttı.
Karayolu altyapısına ilişkin tespitler özellikle kritik. Denetçilere göre muazzam mali kaynak, tehlikeli bölgelerin aydınlatma, işaretleme ve mühendislik çözümleriyle güvenli hale getirilmesi için neredeyse hiç kullanılmıyor. Olumlu bir örnek olarak, bariyerler yerleştirildikten sonra ölümlerin sıfıra indiği Kresna Geçidi gösteriliyor.
2024 yılında Bulgaristan, milyon kişi başına 74 ölümle İsveç, Danimarka ve Hollanda gibi ülkelerin iki katından fazla bir orana sahip oldu. Ülke, Avrupa Birliği'nin araç kullanmak için en ölümcül ülkeleri arasında yer alıyor ve 2030 yılına kadar yollardaki ölümleri yarıya indirme hedefini tutturamama riskiyle karşı karşıya.
