Ulaştırma ve Haberleşme Bakanı Georgi Peev, hükümetin hazırladığı kapsamlı yol reformuna ilişkin detayları paylaştı. Peev, “Hedeflerimiz büyük. Bu plan bizim için devrim niteliğinde. Şimdiye kadarki sorun, birçok kurum arasında sorumlulukların net olmaması ve verilerin homojen bir şekilde dağıtılmamasıydı. Farklı kurumların sorumluluklarının çakışması, risk yönetiminin etkisiz hale gelmesine ve altyapıdaki yetersizliklerle birleşerek ciddi trafik kazalarına yol açmasına neden oluyordu. Bu yıl hayatını kaybedenlerin sayısı rekor seviyede. Bulgaristan'da güvenliğden kimin sorumlu olduğunun net bir şekilde söylenmesi gerekiyor. Trafiği ve riski yüksek teknolojilerle yöneteceğiz, yollarda sopa ile değil” dedi.
Reformun temeli, tol terminalleri, gerçek zamanlı sensör ağı, merkezi 'Dijital Çekirdek' ve Ulusal Operasyon Merkezi'nden oluşan dört aşamalı Tek Ulusal Yol Kontrol Sistemi'nin kurulmasına dayanıyor. Bu kapsamda Ulaştırma Bakanlığı bünyesinde yüksek teknolojili 'İcra Ajansı Motorlu Taşıt Operatörü' kuruluyor. Tol sisteminin yönetimini, akıllı ulaşım sistemlerini ve 'Dijital Çekirdek'in Büyük Veri platformunu üstlenecek bu yeni yapı, yolda araç durdurma veya ceza kesme yetkisine sahip olmayacak; yalnızca merkezi bir dijital merkez olarak faaliyet gösterecek.
Merkezi yazılım, saniyenin çok küçük bir diliminde İçişleri Bakanlığı, Otomobil İdaresi, Tol Sistemi, Gümrükler ve Sivil Sorumluluk gibi 5'ten fazla devlet siciliyle verileri çapraz sorgulayacak. Otomatik bir ihlal tespit edildiğinde, silinemez bir 'Elektronik Kanıt Kaydı' oluşturulacak ve hedefli alarmlar doğrudan yol devriyelerinin tabletlerine gönderilerek anında müdahale sağlanacak.
Planın hayata geçirilmesi için 8 yasa ve 10'dan fazla alt düzenleyici işlemde değişiklik yapılması gerekecek. Peev, "Yeni ajansın kurulması bürokrasinin şişirilmesi değil, derin bir kadro ve organizasyonel optimizasyondur. Ulusal Tol İdaresi'ndeki düşük nitelikli ve idari personelin 171 kadrosu kesilerek yüzde 28'lik net bir küçülmeye gidilecek" ifadelerini kullandı.
Kurumların görev dağılımı da netleşti. İçişleri Bakanlığı (Trafik Polisi), dijital merkezden gelen otomatik sinyallere dayanarak yolda fiziki kontrol yapan tek merci olacak. İcra Ajansı 'Otomobil İdaresi' yol kontrollerini tamamen durdurarak kapasitesini ruhsatlandırma, sınavlar, işletmeler, otogarlar ve Yıllık Teknik Muayene noktalarındaki denetimlere odaklayacak. Devlet 'Karayolu Trafiği Güvenliği' Ajansı ise tek bir yönetim ve çok faktörlü risk analizi noktasına dönüştürülecek.
İçişleri Bakanı İvan Demerdzhiev, tüm saha kontrolünün İçişleri Bakanlığı'nda birleştirilmesinin ve 400 yeni personel istihdam edilmesinin verimliliği katbekat artıracağını vurguladı. Demerdzhiev, "Cumhuriyet yollarına, ağır tonajlı kamyonların lastik basıncını ve diş derinliğini hareket halindeyken otomatik ölçen sensör ağları ve elektronik takografları kablosuz okuyan sistemler kurulacak. Dijital Çekirdek'in kameraları ve alarmları sayesinde riskli sürücüleri ve aşırı yüklü kamyonları olay olduktan sonra değil, hareket halindeyken tespit edip durduracağız" diye konuştu.
Reform kapsamında, tüm yıllık teknik muayene noktaları ve ehliyet sınav merkezleri Yapay Zeka destekli video denetimine tabi tutulacak. Yapay zeka bir anomali tespit ettiğinde, ölçüm ekipmanını otomatik olarak kilitleyecek ve muayeneyi yerinde iptal edecek. Bölgesel Kalkınma ve Bayındırlık Bakanlığı ile Yol Altyapısı Ajansı ise altyapının sahipliğini koruyacak. Tol ve vinyet gelirleri merkezi bütçeye aktarılmaya devam edecek ve ardından yol bakım ve onarımı için Yol Altyapısı Ajansı'na dağıtılacak.
Ehliyetini yeni alan sürücüler, ilk 24 ay içinde su kızaklaması, acil durum freni ve kaygan zeminde savrulma gibi riskli durumlarla başa çıkmayı öğrenecekleri özel pistlerde zorunlu 1 günlük pratik eğitimden geçecek. Standart sürücü kurslarında kazanılamayacak bu beceriler için ülkede yaklaşık 6 adet özel eğitim pisti kurulacak.
Planın hayata geçirilmesi için tüm gayretlerini göstereceklerini vurgulayan Bakan Peev, “Yolun kendisine, trafiği aksatmadan riskleri tarayacak teknolojiler yerleştiriyoruz. Yeni sürücüler için pistlerdeki defansif eğitim ve teknik muayene noktalarındaki yapay zeka denetimiyle birlikte, gerçek anlamda hayat kurtaracak modern bir önleme mekanizması inşa ediyoruz” dedi. Peev, kapsamlı reformun 2027 yılı sonuna kadar tamamlanmasını hedeflediklerini de sözlerine ekledi.
