Dünya Gıda Günü'nde Bulgar Gıda Bankası İcra Direktörü Tsanka Milanova, her Bulgarın yılda ortalama 96 kg gıda israf ettiğini söyledi. Ülkenin 2023 verilerine göre toplam gıda israfı 617 bin ton olarak kayıtlara geçti.
Bulgaristan'da gıda israfının yüzde 43'ü hanehalkından kaynaklanıyor. Bunu yüzde 25 ile işleme ve üretim, yüzde 22 ile restoranlar, yiyecek hizmetleri, perakende ve diğer dağıtım kanalları, yüzde 10 ile birincil üretim izliyor.
Milanova, Eurostat'ın en son verilerine atıf yaptı. Buna göre AB'de 2024'te 57,9 milyon ton gıda israfı oluştu ve bu kişi başı ortalama yaklaşık 129 kg'a denk geliyor. Rakamın bir önceki yıla kıyasla çok az değiştiğini belirtti.
"Dünya Gıda Günü'nde konuştuğumuz konulardan biri de zamanımızın paradokslarından biri: milyonlarca ton gıda çöpe atılırken birçok insan yeterli beslenemiyor" dedi Milanova.
Konunun AB Atık Çerçeve Direktifi ışığında özellikle önemli olduğunu vurguladı. Direktif, 2030'a kadar gıda üretimi ve işleme sektöründe gıda israfını yüzde 10, perakende, restoran, yiyecek hizmetleri ve hanelerde ise yüzde 30 azaltmayı hedefliyor.
2025'te Bulgar Gıda Bankası, israf edilmekten kurtardığı 486 bin 110 kg gıdanın değerinin 2 milyon avrodan fazla olduğunu açıkladı. Bu gıda, Bulgaristan'daki 325 kuruluş ve sosyal hizmetle yapılan iş birlikleri sayesinde ülke genelinde 87 bin 941 ihtiyaç sahibine ulaştırıldı.
2026'nın ilk dokuz ayında kuruluş 468 bin 238 kg, değeri 1 milyon 976 bin 263 avro olan gıda kurtardı ve 66 bin 39 kişiye destek sağladı. Milanova, kurtarılan gıda ağırlığının geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 28'den fazla arttığını kaydetti.
Ipsos Bulgaristan Nicel Araştırma Başkanı Hristina Nikolova, Bulgaristan'da gıda israfına ilişkin ulusal temsili bir anketin sonuçlarını sundu. Araştırma Fantastico Grubu tarafından yaptırıldı, Bulgar Gıda Bankası'nın desteğiyle bağımsız bir pazar araştırma ajansı tarafından yürütüldü.
Anket, 21 Eylül-2 Ekim 2026 tarihleri arasında çevrim içi ve yüz yüze görüşmelerle 18-65 yaş arası bin kişiyle gerçekleştirildi.
Araştırma, planlamadan alışverişe, depolamadan hazırlık ve tüketime kadar gıdanın tüm yolculuğunu inceleyerek israfın nasıl oluştuğuna yeni bir bakış getirdi. Nikolova'ya göre israf genellikle küçük günlük davranışların birikimiyle ortaya çıkıyor ve bu örüntüleri anlamak etkili çözümler için kilit önem taşıyor.
Ankete göre Bulgar hanelerin yüzde 51'i son 30 gün içinde gıda attığını, yüzde 25'i ise en az haftada bir kez attığını söyledi. Aynı zamanda katılımcıların yüzde 63'ü gıda israfını azaltmak için aktif çaba harcadığını belirtti.
Ankette bildirilen israf vakalarının yüzde 49'unda gıda bozulması etkili oldu. Vakaların yüzde 33'ünde fazla yemek pişirildiği için atım yapılırken, katılımcıların yüzde 30'u gıdanın zamanında tüketilemediğini, yüzde 26'sı ise unutulduğunu söyledi.
Bulgular, "en iyi tüketim tarihi" ile "son kullanma tarihi" etiketleri arasındaki fark konusunda yaygın bir kafa karışıklığını da ortaya koydu. Katılımcıların yüzde 38'i bir ürünü "en iyi tüketim tarihi" geçtikten sonra tüketmemesi gerektiğini düşünürken, sadece yüzde 36'sı bu tarihten sonra gıdanın kalitesi bozulsa bile çoğu zaman güvenli şekilde yenebileceğini anladı.
Cuma günü Bulgar Gıda Bankası, Fantastico ortaklığında "Atılmak İçin Değil" bilgilendirme kampanyasının üçüncü edisyonunu başlattı.
"Amacımız sorunu sadece konuşmak değil, çözümlerin var olduğunu göstermek ve herkesin daha dikkatli plan yaparak, satın aldığı gıdaları tam kullanarak değişimin parçası olabileceğini anlatmak" diye ekledi Milanova.
Fantastico Grubu İcra Direktörü Svetoslav Gavrilov, sorumlu tüketim ve gıda israfını azaltmanın günlük operasyonlarında öncelik olduğunu söyledi. Bu hedefleri tutarlı envanter yönetimi politikaları, satışları izleme ve analiz etme sistemlerine yatırım yapma ve gıdayı toplumdaki kırılgan gruplara bağışlama taahhüdüyle sürdürdüklerini ifade etti.
Gavrilov, israfı azaltma çabalarının modern bir lojistik merkezinin geliştirilmesini de içerdiğini kaydetti. Bu merkez, marketlerde fazla stok birikmesini engelliyor. Ayrıca son kullanma tarihlerini sıkı şekilde izlediklerini ve gerektiğinde zamanında indirim yaparak harekete geçtiklerini vurguladı.
Bulgar Gıda Bankası ile Fantastico arasındaki iş birliğinin bir sonraki aşaması, ihtiyaç sahipleri için uzun ömürlü gıda ürünleri toplayan perakendecinin yıllık Merhamet Kilosu girişimi olacak.
Kampanya 28-29 Kasım'da 10 Fantastico marketinde düzenlenecek. Müşteriler istedikleri ürünü bağışlayabilecek ve girişim sonunda Bulgar market zinciri Bulgar Gıda Bankası'nın çalışmalarını desteklemek için 10 ton gıda bağışlayacak.
