Tüketiciyi Koruma Komisyonu (KZP), gıda ürünlerinin tedarik ve satış fiyatları arasında ciddi farklar tespit ettiğini açıkladı. Denetimler ülkenin en büyük market zincirlerinde yürütülüyor. Adil değerden önemli sapmalar halinde ceza kesilmesine imkân tanıyacak yasal değişiklikler de hazırlanıyor.
KZP'nin büyük market zincirlerinde yaptığı denetimlerin ilk verilerine göre bazı gıda ürünlerinde yüzde 141'e varan kâr marjları tespit edildi. En ciddi sapmalar süt ürünleri ve sebzelerde görüldü.
Komisyon, tüccarlardan fiyat artışlarının arkasındaki ekonomik nedenlere dair kanıt isteyeceğini duyurdu. Fiyatlar gerekçelendirilemezse yasada öngörülen cezalar uygulanacak.
Dolu poşetle alışveriş yapmak giderek geçmişte kalıyor. İnsanlar daha çok harcayıp daha az aldıklarını söylüyor. Kimileri ise pahalılığı dünyada olup bitenlerin kaçınılmaz bir sonucu olarak görüyor.
Koprinka Koleva: "Fiyatlar neredeyse iki katına çıktı. Süt, et, meyve, sebze..."
Tsvetan Purçev: "Her şey leva iken neyse, avroda da aynısı oldu."
Emil Duşkov: "Sadece ihtiyacım olanı alıyorum."
Mihaela: "Oldukça büyük bir artış fark ediyorum."
Tüccarlar yüksek fiyatları artan enerji, yakıt ve işçilik maliyetleriyle açıklıyor.
Mağaza müdürü Aleksandra Kostadinova: "Tereyağında kâr marjımız yüzde 20 civarında, kaşar peynirinde yüzde 20-30 arasında değişiyor. Bu rekabet ortamında normal fiyatları korumaya çalışıyoruz."
Bazı gıda ürünlerinde yüzde 141'e varan kâr marjları... KZP denetimlerinin ilk sonuçları bunu gösteriyor. Veriler büyük market zincirlerinden alındı.
KZP Başkanı Maya Manolova: "Yüzde 99 ile 141 arasındaki kâr marjları utanmazca; haksız, üstelik Bulgar tüketicilere karşı küstahça. Bu bir pazar değil, çarpık bir pazar, anomalilerle dolu bir pazar."
KZP denetimleri, süt ürünleri ve sebzelerde tedarik ile satış fiyatları arasında farklar olduğunu ortaya koyuyor.
Maya Manolova: "En büyük kâr marjları süt ürünlerinde: tereyağı, beyaz peynir, taze süt ve yoğurt. Domateste marj yüzde 80, salatalıkta 100'ün üzerindeydi; soğan ise açık ara rekor kırdı."
KZP Piyasa Denetimi Müdürlüğü Direktörü İgnat Arsenov: "Tedarik fiyatındaki artış, satış fiyatındaki artışı haklı çıkarmıyor. Salatalıkta tedarik fiyatı yüzde 14 düşerken satış fiyatı artmış. Beyaz peynirde tedarik fiyatı değişmemiş ama satış fiyatı belirgin şekilde yükselmiş. Domateste tedarik fiyatı yüzde 8'e yakın artmış, ancak satış fiyatı çok daha fazla artmış."
Manolova, "adil değer" mekanizması yürürlüğe girdiğinde raflardaki fiyat sapmalarını açıklayacağını söyledi.
Maya Manolova: "Henüz yasada olmayan ama bizim ısrar edeceğimiz konu şu: Market zincirleri düzeltme yapmazsa, adil değerden önemli sapma durumlarında ceza uygulanması."
Modern Ticaret Derneği'nin açıklaması:
Modern Ticaret Derneği, KZP'nin tüketicileri yanlış bilgi ve yorumlarla yanılttığını savundu. Derneğe göre brüt kâr marjı net kâr değil. Bir üründe endeksin 140 olması, fiyatın Avrupa ortalamasının yüzde 40 üzerinde olduğu anlamına geliyor; marketin yüzde 140 marj koyduğu ya da yüzde 140 kazandığı anlamına gelmiyor. Sektörde net faaliyet kârı kalıcı olarak yüzde 3 civarında. Dernek ayrıca, kamuoyu önünde suçlu göstermenin ve idari baskının raf fiyatlarını düşürmediğini hatırlattı.
Akaryakıtta da denetimler var. KZP'ye göre incelenen istasyonların yaklaşık yüzde 8'inde propan-bütandaki artış, tedarik fiyatıyla yeterince gerekçelendirilemiyor.
İgnat Arsenov: "Tespit edilen propan-bütan artışı, tedarik fiyatındaki artış gibi diğer faktörlerle açıklanabilecek düzeyin fiilen 1 ila 3 sent üzerinde."
Akaryakıt Tüccarları, Üreticileri, İthalatçıları ve Taşıyıcıları Derneği'nden Dimitar Hacidimitrov: "1-2 sentlik yüksek marj iddiası sektörle hafifçe alay etmek gibi. Propan-bütan, en düşük marjla satılan yakıt. Marjı 6-8 avro senti arasındaydı; her şirketin 2-3 sent civarında indirim kartı da var. Yani gazda 4-5 avro senti marj kalıyor. Bir istasyon günde ortalama 1500-2000 litre gaz satıyorsa, istasyon başına 100 avro kârdan söz ediyoruz."
KZP'nin merceğine artık banka komisyonları ve elde edilen kârlar da girdi. Bankalar Birliği gönderdiği açıklamada, söz konusu kâr tutarının artan komisyonlardan değil, Kovid krizi döneminde temettülerden biriktirilip yeniden yatırılan paralardan kaynaklandığını belirtti.
