Pazartesi günü yayımlanan açıklamada Modern Ticaret Derneği (AMT), kamuoyundaki en yaygın hatanın fiyat endekslerini perakende kar marjı veya kâr ile karıştırmak olduğunu belirtti. Açıklama, Tüketiciyi Koruma Komisyonu Başkanı Maya Manolova'nın büyük perakende zincirlerindeki bazı süt ürünlerinde kar marjlarının yüzde 140'ı aştığı iddiasına yanıt olarak geldi.
Dernek, bir ürünün fiyat endeksinin 140 olması durumunda bunun Bulgaristan'daki fiyatın AB ortalamasının yüzde 40 üzerinde olduğu anlamına geldiğini, 100'ün referans alındığını vurguladı. Bu durumun perakendecinin yüzde 140 kar marjı uyguladığı ya da yüzde 140 kâr elde ettiği anlamına gelmediğini kaydetti.
AMT'ye göre Eurostat karşılaştırmalı fiyat düzeylerini AB ortalaması 100 baz alınarak ölçüyor. Derneğin aktardığı verilere göre Bulgaristan'da mal ve hizmetlerin genel fiyat düzeyi AB ortalamasının yüzde 62,5'i ile blokta en düşük seviyede. Gıda fiyatları ise AB ortalamasının yüzde 92,6'sında.
Dernek, bazı temel gıda kategorilerinin Bulgaristan'da AB ortalamasından belirgin şekilde daha ucuz olduğunu söyledi. Ekmek ve tahıllar AB ortalamasının yüzde 81,4'ünde, yani yüzde 18,6 daha düşük; et yüzde 71,5'te, yani yüzde 28,5 daha düşük; balık ise yüzde 87,1'de, yani yüzde 12,9 daha düşük.
AMT ayrıca Bulgaristan'da gıdada uygulanan yüzde 20 KDV'nin raf fiyatlarını yükselttiğini savundu. Ülkenin tükettiği tereyağının yalnızca yaklaşık yüzde 10'unun yurt içinde üretildiğini, kalan yüzde 90'ının uluslararası piyasa fiyatlarıyla ithal edildiğini ve üzerine taşıma ile depolama maliyetlerinin eklendiğini belirtti.
KDV, soğuk zincir taşımacılığı, elektrik, ücretler ve satılamayan ürünlerden kaynaklanan kayıplar dikkate alındığında perakendecilerin net kârının yaklaşık yüzde 3 olduğu ifade edildi.
AMT, büyük perakende zincirlerinin Bulgaristan gıda pazarının yüzde 70'inden fazlasını kontrol ettiği iddiasını da reddetti. Ulusal İstatistik Enstitüsü ve Piyasa Ekonomisi Enstitüsü verilerine dayandırdığı bilgiye göre büyük zincirlerin gelirleri toplam gıda pazarının biraz üzerinde yarısını oluşturuyor.
Dernek, Tüketiciyi Koruma Komisyonu'ndan denetlediği ürün sayısını, kar marjının yaklaşık yüzde 150 olduğu bulunan ürün sayısını ve temel ürünlerdeki en düşük kar marjlarının ne olduğunu açıklamaya çağırdı. Ayrıca yalnızca en yüksek tekil rakamın öne çıkarılmasının, denetlenen diğer ürünlerin rakamları paylaşılmadan neden yapıldığının sorulduğunu belirtti.
AMT, kar marjının kârla aynı olmadığını vurguladı. Satın alma fiyatı ile perakende fiyatı arasındaki farkın KDV, elektrik, taşıma, ücretler ve satılamayan ürün kayıplarını da kapsadığını kaydetti.
Dernek, diğer Avrupa ülkeleriyle yapılan karşılaştırmalarda Bulgaristan'ın yüzde 20 KDV oranının dikkate alınmamasını ve denetimlerin tedarik zincirinin son halkası olan perakendeciye odaklanmasını sorguladı. İşleyicilerdeki ücret ve üretim maliyetlerindeki artışların da incelenip incelenmediğini sordu.
AMT, denetimlerin ihlallerin tespit edilmesi için uygun olduğunu ve ispatlanan haksızlıklar halinde yaptırımları desteklediklerini söyledi. Ancak "Halk önünde parmak sallamak ve idari baskı raf fiyatlarını düşürmez" değerlendirmesini yaptı.
