Sozopol'un tepeleri, uluslararası katılımlı heyecan verici bir arkeoloji yazına sahne oluyor. Mesarite mevkiinde üç kıtadan öğrenciler ve Avustralyalı bir jeolog, Bulgar bilim insanlarıyla omuz omuza çalışarak antik Apollonia Pontika kentine dair yeni kanıtlar gün yüzüne çıkarıyor. Bunların başında, taş döşeli bir antik yol ve şehir dışındaki villalar geliyor; bu yapıların turistler için yeni bir cazibe merkezine dönüştürülmesi planlanıyor.
Kazı başkanı Doç. Dr. Krastina Panayotova, “Bu, M.Ö. 5. yüzyılın ortalarından kalma taş döşeli bir yol. Bulgaristan'daki tek örnek ve Yunanistan'da bile belgelenmiş çok az sayıda benzer yapı var” dedi. 6 metre uzunluğundaki kazı alanı, yüzlerce yüklü at arabasının geçtiği, 'antik Yunan otoyolu' olarak tanımlanan daha büyük bir güzergâhın parçası.
Yolun bir tarafında, dönemin zengin ve soylu bir ailesine ait bir çiftliğin kalıntıları bulunuyor. Bakır eşya ve yakındaki çömlekçilerin ürünleriyle yüklü at arabaları, antik yolda günlük hayatın bir parçasıymış. Parke taşlarında bugün bile araba tekerleklerinin metal izleri görülebiliyor. Yükler arasında, üretici aile ve muhtemelen büyük çiftliğin sahibi için gerçek bir servet sayılan seramik lahitler, pithoslar ve kiremitler yer alıyordu.
Doç. Dr. Panayotova, “Önce Traklar, ardından antik Yunanlılar burada bakır çıkarıyorlardı. Bu hammaddenin ihracatını koruyan fırınlar ve bir kale ortaya çıkarıldı. Apollonialılar bu bakırı gemilerle antik dünyaya ihraç ediyordu” diye konuştu.
Balkan Mirası Vakfı tarafından organize edilen kazıda Avustralya, Çin, Kanada ve ABD'den 12 gönüllü çalışıyor. Hepsi Bulgaristan'ın tarihinden ve geçmişinden etkilendiklerini söylüyor. Aralarında 66 yaşındaki Avustralyalı jeolog Bruce Barry de var; bu onun ülkemizdeki arkeolojik kazılara ikinci katılışı. Barry, “Gerçekten ilginç ve güzel bir ülke buldum. Orman ve harika bir atmosferle çevriliyim. İki yıl önce Pistiros'taydım ve kesinlikle tekrar geleceğim” dedi.
Sozopol'da çalışan bir diğer isim ise ABD'li öğrenci Burdon Deutsch. Memleketi New Jersey'deki Kızılderili kabilelerini araştırmak yerine Bulgaristan Karadeniz kıyısını tercih eden Deutsch, “ABD'deki yerli Amerikan tarihi Orta Batı'da popüler. Evet, bizde de var ama buranın kadar egzotik olmayacağını düşündüm. Bulgaristan'da neyiniz olduğunun farkındasınız, değil mi?” diye konuştu.
Antik Apollonia'nın tarihi, tapınakları ve o dönemdeki yaşamdan büyülenen Deutsch, “Burada antik Yunanlıların yaşadığını öğrenmek beni çok şaşırttı. Daha da harika olan şey, Bulgarlardan önce burada yaşayan Trak kabilelerini öğrenmek oldu. Tarihin tüm katmanlarını ve burada yaşamış tüm insanları öğrenmek gerçekten farklı bir deneyim” ifadelerini kullandı.
Antik yolun tamamen restore edilerek bölgenin en yeni turistik cazibe merkezi olarak ziyarete açılması planlanıyor.
