Sayıştay - Kurum Basın Merkezi
NOVA'nın aktardığına göre Sayıştay, orman yangınlarının önlenmesi, kontrol altına alınması ve yangın sonrası iyileştirme çalışmaları için ayrılan 1,3 milyar levanın üzerindeki kamu fonunun harcama süreçlerini mercek altına alıyor. Kurum, "Orman yangınlarından kaynaklanan afetlerin önlenmesi ve sonuçlarının giderilmesine yönelik faaliyetlerin yönetimi" konulu kapsamlı bir denetim başlattı. Denetimin konusu, orman yangınlarından kaynaklanan afetlerin önlenmesi ve sonuçlarının giderilmesine yönelik tüm faaliyetlerin (programlar, politikalar, somut girişimler ve sonuçlar, finansman ve kurumların zamanında müdahale hazırlığı ile aralarındaki koordinasyon) yürütülmesidir.
1 Ocak 2024 ile 30 Haziran 2026 arasındaki dönemi kapsayacak denetim, yalnızca fonların kullanımını değil, kurumların afetlere müdahale hazırlığını ve kurumlar arası koordinasyonu da sorgulayacak. Denetimin nihai amacı, harcanan bu devasa bütçenin yangınların önlenmesi, müdahale hızının artırılması ve insan ile orman varlıklarının daha etkin korunması konusunda somut bir iyileşme sağlayıp sağlamadığını ortaya koymak. Denetime tabi kuruluşlar İçişleri Bakanlığı ve Orman İdaresi olup, denetim kapsamında Bakanlar Kurulu, bölge valilikleri ve belediyelerden de bilgi toplanıp analiz edilecek.
İçişleri Bakanlığı (MVR), Yangın Güvenliği ve Nüfusun Korunması Genel Müdürlüğü aracılığıyla yangın, afet ve olağanüstü durumlarda yangın güvenliği ve koruma sağlamakta ve vatandaşların 112 Acil Çağrı Merkezi'ne erişimini sağlamaktadır.
MVR bütçesinden yangın güvenliği ve yangın, afet ve olağanüstü durumlarda nüfusun korunması için 2024 yılında 461 milyon leva, 2025 yılında ise 650 milyon leva ayrıldı. Bu fonların bir kısmı orman yangınlarıyla mücadele için tasarlanmıştır.
Orman İdaresi bütçesinden orman alanlarındaki özel faaliyetler için 2024 yılında 39,7 milyon leva, 2025 yılında ise 43 milyon leva; planlama, gasp, yangın ve orman koruma için ise 2024'te 7,3 milyon leva ve 2025'te 7,2 milyon leva öngörülmüştür.
"Çevre" Operasyonel Programı 2021-2027 kapsamındaki bir AB hibe projesi olan "Yangın Güvenliği ve Nüfusun Korunması Genel Müdürlüğü'nün yapısal birimlerinin teknik donanım ve kapasitesinin artırılması ve nüfusun orman yangınlarına müdahaleye hazırlanması" için 163,3 milyon leva tutarında fon ayrılmıştır.
Denetçiler ayrıca yeni ekipman tedariği, kişisel koruyucu ekipman, bina ve tesislerin onarımı, çalışanların kapasitesinin artırılması ve nüfusun afetlere müdahaleye hazırlanmasına yönelik diğer projeleri, programları ve doğrudan hibeleri de inceleyecek.
Avrupa Orman Yangını Bilgi Sistemi (EFFIS) verilerine göre, 2025 yılında Bulgaristan, ülke topraklarının yüzdesi olarak AB'de orman yangınlarından en çok etkilenen 10 ülke arasında yer almaktadır. Geçtiğimiz yıl yaklaşık 300 bin dekar orman alanı kaybettik ve bunların çoğu NATURA 2000 alanlarıydı.
İstatistikler, yangınların %96'sının insan müdahalesinin (kasıtlı veya ihmal sonucu) bir sonucu olduğunu, sadece %2-4'ünün doğal nedenlerden (çoğunlukla yıldırım) kaynaklandığını göstermektedir. Tüm orman yangınlarının %80'inden fazlası orman alanları dışında başlamakta ve daha sonra ormanlara sıçramaktadır.
WWF-Bulgaristan raporuna göre, Bulgaristan'da son 15 yılda (2010–2024) 7.000'den fazla orman yangını kaydedilmiş ve 1,1 milyon dönümden fazla alan kül olmuştur. Özellikle Rodoplar, Strandzha, Pirin ve Sakar bölgeleri etkilenmiştir. Yangınlar giderek daha yoğun, kontrol edilmesi zor hale gelmekte ve korunan alanlara girmektedir. 2010–2024 döneminde orman alanları ve altyapıya verilen doğrudan zararın 28 milyon levanın üzerinde olduğu tahmin edilmektedir; bu rakama yanan alanların rehabilitasyon maliyetleri, İçişleri ve Savunma Bakanlıkları, bölge idareleri, belediyeler ve yangın söndürmede görev alan gönüllülerin maliyetleri dahil değildir. Biyolojik çeşitlilik kaybı ve turizmle ilgili dolaylı zararlar yılda 100 milyon levanın üzerine çıkmaktadır.
Denetçiler denetim için başka ciddi sorunlar ve nedenler de tespit etmiştir: Bulgaristan'daki son stratejik belge, 2013-2020 dönemini kapsayan Ulusal Orman Sektörü Geliştirme Stratejisi'dir ve süresi çoktan dolmuştur. 2030'a kadar yeni bir ulusal strateji taslağı hazırlanmış ancak kabul edilmemiştir. Bu arada Avrupa Komisyonu, 2021'de 2030'a kadar yeni AB Orman Stratejisi'ni kabul etmiştir.
Afet ve Kaza Riskini Azaltma Konseyi'nin bir raporunda, yanan alanların artması ve orman alanları ile nüfus için artan riskin yanı sıra, özellikle yerel ve bölgesel düzeyde kurumların yetersiz hazırlığı, kapasitesi ve bağlılığı gibi sorunlara da dikkat çekilmektedir.
