Delian Peevski'nin uçuşlarına yönelik incelemelerle ilgili skandal, artık yalnızca İçişleri Bakanı İvan Demerdzhiev için değil, tüm hükümetin imajı için de bir sınav haline geldi. ABV (Bulgar Alternatifi) lideri ve eski İçişleri Bakanı Rumen Petkov, BNT'ye yaptığı açıklamada, Demerdzhiev'in PNR sisteminin hangi usulle kullanıldığını ve yasal kurallara uyulup uyulmadığını açıklamak zorunda olduğunu söyledi.
Petkov, verilerin usulsüz kullanılması halinde bunun 'devlet için iyi olmadığını' ve Bulgar servislerinin ortaklık ilişkilerini sorgulatabileceğini ifade etti. Kabine için en tehlikeli olanın ise konunun Peevski'ye yönelik bir saldırı olarak başlamasına rağmen kurumsal disiplin, hazırlık ve kontrol sorununa dönüşmeye başlaması olduğunu vurguladı.
PNR'nin Tehlikeli Sorusu
Rumen Petkov, tartışmanın odağına Avrupa yolcu rezervasyon veri sistemini (PNR) yerleştirdi. Bu sistem, kamuoyunda imalarda bulunmak için siyasi bir araç değil, çok belirli bir amacı olan bir mekanizmadır: terör suçlarını ve ağır suçları önleme, tespit etme, soruşturma ve kovuşturma. Bu, Avrupa Birliği'nde PNR verilerinin kullanımını düzenleyen (AB) 2016/681 sayılı Direktif'te de belirtilmiştir.
Petkov, '2016 yılında (AB) 2016/681 sayılı Direktif ile ortak bir veri tabanı oluşturulması kabul edildi. Bu veri tabanı usulsüz kullanıldığında, bakan hangi düzenlemeye dayanarak kullandığını açıklamak zorundadır - bu devlet için iyi değil' dedi.
Demerdzhiev'in zayıf noktası tam da burası. İçişleri Bakanı siyasi saldırı yapabilir, veri ifşa edebilir, kamuoyu etkisi yaratabilir; ancak güvenlik ve uluslararası bilgi paylaşımıyla bağlantılı hassas bir sistem söz konusu olduğunda, her türlü belirsizlik devlete darbe olarak geri döner. Hükümet, bu tür verilerin aceleyle veya seçici bir şekilde kullanılabileceği izlenimi yaratırsa, zarar artık sadece iç siyasetle sınırlı kalmaz.
Servisler ve Güven Sorunu
Petkov, Bulgaristan'ın bu verileri yoğunlaştırdığı birimin DANS (Devlet Ulusal Güvenlik Ajansı) olduğunu hatırlattı. Bu, meseleyi sıradan bir parlamento tartışmasından çıkarıp servisler ve ortak yapılar arasındaki güven alanına taşıyor.
'Bulgaristan'ın bu verileri yoğunlaştırdığı birim DANS'tır. Eğer verilerin usulsüz kullanıldığı ortaya çıkarsa, ajansımızın sadece Avrupa'da değil, tüm dünyadaki servislerle ortaklık ilişkileri sorgulanır hale gelir' diye uyardı.
Bu uyarı oldukça ağır çünkü sadece Delian Peevski'yi değil, devletin hassas bilgileri nasıl yönettiğini de sorguluyor. Hükümet için risk açık: Siyasi bir aydınlatma olarak sunulan bir operasyon, kurumsal bir başıboşluk olarak görülmeye başlanabilir. Yolcu verileri, uluslararası uçuşlar ve servisler aracılığıyla olası erişim söz konusu olduğunda, güvensizlik hızla birikir ve zor temizlenir.
İsimler, Hatalar ve Kaos Hissi
Petkov, Peevski ile seyahat ettiği iddia edilen kişilerin isimlerinin kamuoyuna açıklanma şeklini de eleştirdi. Ona göre bu, gereksiz bir gerilim yarattı ve konunun aydınlatılmasından çok imalarda bulunmak için kullanıldığı izlenimi verdi.
ABV lideri, 'Demerdzhiev çıkıp Peevski'nin bu dönemde 81 kişiyle seyahat ettiğini söyledi ve ortalığa isimler savruluyor. Silah işiyle uğraşan ve seyahat etmediği halde adı anılan İvanov'un isminin nasıl gündeme geldiği konusundaki rahatsızlığımı ifade etmek isterim' dedi.
Petkov, Anayasa Yargıcı Desislava Atanasova olayını da hatırlattı. Atanasova ile ilgili daha sonra tarihlerde hata olduğu ortaya çıktı. Petkov, Demerdzhiev için bunun özellikle tehlikeli bir an olduğunu, çünkü bir içişleri bakanının hassas verilerle kamuoyu önünde tartışmaya girdiğinde hatanın teknik bir eksiklik değil, kötü hazırlık işareti olarak algılandığını söyledi.
Petkov, 'Daha da popüler hale gelen Anayasa Yargıcı Desislava Atanasova ile ilgili tarih hatası, yetersiz hazırlık ve toplumda endişe yaratan bu konunun bir kişi hakkında şüphe uyandırmak için kullanıldığı izlenimi verdi. Bakan cevap ve eylem borçludur' dedi.
Hükümet İçin Siyasi Bedel
Skandal artık 'Peevski ve uçuşları' çerçevesinin dışına çıkmış durumda. Demerdzhiev net bir zaman çizelgesi sunmazsa - incelemeleri kimin istediği, hangi usulle yapıldığı, verilerin hangi sistemden alındığı, isimlerin nasıl kontrol edildiği ve neden hatalar yapıldığı - hükümet üzerinde bir gölge kalma riski taşıyor.
Tehlike iki yönlü. Bir yandan toplum, İçişleri Bakanlığı'nı soğukkanlı, yasal ve profesyonel bir şekilde hareket eden bir kurum olarak değil, gösterişli operasyonlar yapan bir araç olarak görebilir. Diğer yandan, Bulgaristan'ın ortakları, hassas veri setlerinin oluşturuldukları kurallara göre korunup korunmadığını ve kullanılıp kullanılmadığını sorgulayabilir.
Bu nedenle cevaplar artık sadece Demerdzhiev'in kişisel sorunu değil. Kabinenin siyasi hijyeni meselesidir. Başkalarının rotalarını ifşa etmeye kalkan bir bakanın kendi prosedürleri kusursuz olmalıdır. Aksi takdirde darbe geri teper: İçişleri Bakanlığı'na, DANS'a ve onu yeterli desteği olmadan konuşturan hükümete.
İçişleri Bakanlığı Operasyonlarla Yaşayamaz
Petkov, konuyu içişleri bakanlığının genel durumuna da taşıdı. Ona göre, İçişleri Bakanlığı'nın 'bir yöne veya diğerine' operasyon yapmak için kullanıldığı izlenimi, hem topluma hem de bakanlığın kendisine zarar veriyor.
Petkov, 'Haberler cinayet, hırsızlık, soygunla başladığında bu milletin sağlık durumunu gösterir. Ancak bakanlığın bir yöne veya diğerine darbe vurmak, ardından etkisi bilinmeyen gösterişli operasyonlar yapmak için kullanıldığı izlenimi, toplum ve bakanlık için iyi değildir' dedi.
Bütçe ve Polisler
Petkov, 2026 Bütçesi ve olası kamu personeli kesintilerini de değerlendirdi. Binlerce polisin aceleyle işten çıkarılmasının tehlikeli olacağı ve ağır koşullarda çalışan bu kişilere karşı haksızlık olacağı uyarısında bulundu.
Petkov, 'Onları sokağa atarsak ne yapmış oluruz? 11 bin polis evine gönderiliyor, onların yerine kim gelecek? Bu 11 bini kovarsak, diğer 11 bini nereden bulacağız? Hazır mı? Sanmıyorum. Bu çalışanlara, normal bir yılbaşı bile geçirmemiş, çocuklarının bayramına bir kez bile katılamamış insanlara aceleyle yüklenmenin onurlu ve düzgün bir davranış olduğunu düşünmüyorum' dedi.
