Modern Roma'nın ayakları altında, antik Esquilino tepesinin bir parçası olan Oppio Tepesi'nde neredeyse 2000 yıl öncesine ait bir dünya gizli. Bu, surları ve kuleleri, limanı, mermer salonları ve tiyatro sahneleri olan bir şehir. Günümüzde antik Roma'nın en gizemli sayfalarından biri ziyaretçilere yeniden açılıyor.
Kapsamlı restorasyon ve arkeolojik araştırmaların ardından Trajan Termaları'nın büyük eksedrası ve yeraltı galerisi artık ziyaretçileri ağırlamaya hazır. İçeride bekleyenler adeta zaman yolculuğu yapıyor. Restorasyonu tamamlanan "Resmedilmiş Şehir" freski, kuşbakışı görülen bir şehri tasvir ediyor. Büyük mozaik ise antik bir salonun duvarını gerçek bir tiyatro sahnesine dönüştürüyor. En büyük sürpriz, arkeologların şimdiye kadar bilinmeyen başka bir parça daha keşfetmesi oldu. Bilinen mozaiğin altındaki yeni kazılarda, deniz kıyısındaki bir şehri gösteren başka bir dekoratif şerit ortaya çıktı; bu şeritteki binalar muhtemelen Roma'nın ünlü "deniz villaları" motifini temsil ediyor.
Böylece tek bir mekan aynı anda birkaç şehrin hikâyesini anlatıyor. Trajan buraya görkemli termalarını inşa etmeden önce, MS 1. yüzyılda bu yerde zaten zengin süslemeli bir kompleks bulunuyordu. İmparator daha sonra bu alanı antik başkentin en büyük mimari projelerinden birine dahil etti.
"Resmedilmiş Şehir" MS 1. yüzyılda yapılmış yaklaşık 10 metrekarelik bir fresk. Şehir surları, kuleleri ve perspektifte binalarla gösterilmiş. Görüntü bugün bilinmeyen bir antik kentin havadan çekilmiş fotoğrafı gibi duruyor.
Büyük mozaik daha da etkileyici. Nymphaeum ile bağlantılı devasa bir salonun duvarlarını süslüyor. Korunan kompozisyon yaklaşık beş metre yüksekliğe ulaşıyor ve mimari unsurları, heykelleri ve insan figürleriyle antik bir tiyatronun cephesini anımsatıyor. Mekânın yaklaşık 12 metre yüksekliğinde olduğu tahmin ediliyor. Mozaiğin altında arkeologlar daha erken döneme ait süslemenin izlerini de buldu: büyük mermer levhalar ve yaklaşık 2,20 metre yüksekliğinde merkezi bir niş. Bu bulgular, MS 1. yüzyılın ikinci yarısına ait bir komplekse ait olan devasa salonun görünümünün daha doğru şekilde yeniden kurulmasını sağlıyor.
Bunun üzerinde Trajan Termaları'nın büyük eksedrası yükseliyor; yarı dairesel nişin çapı yaklaşık 30 metre. İki sıra niş muhtemelen kitap ve belgelerin saklanması için kullanılıyordu, basamaklı oturma yerleri ise halk okumaları ve toplantıları için tasarlanmış olabilir. Burası sadece bir banyo yeri değil, kültür, buluşma ve eğlence alanıydı.
Trajan Termaları, MS 109'da 22 Haziran'da İmparator Trajan'ın emriyle açıldı ve dönemin en ünlü mimarı Apollodoros of Damascus tarafından tasarlandı. Kompleks yaklaşık 60 bin metrekareyi kaplıyor ve spor, dinlenme ve kültürel yaşam için büyük yeşil alanlar ve portikolar içeriyordu. İnşasında Neron'un efsanevi Domus Aurea'sının parçaları da dahil olmak üzere daha eski yapılar kullanıldı.
Bugün ziyaretçiler tarih katmanları arasında dolaşabilecek. Antik yüzeyler restore edildi, birikintiler temizlendi, mozaikler ve freskler güçlendirildi. Yeni yaya güzergâhları, panoramik dinlenme alanları, aydınlatma ve bilgilendirici materyaller oluşturuldu. Özel bir odada termaların antik su temin sisteminden gelen kurşun borular sergileniyor.
Mekân yeni bir hayat da kazanacak. Eksedrada konserler, konferanslar ve kültürel etkinliklere ev sahipliği yapabilecek özgün bir salon oluşturuldu. İlk ziyaretler deneysel olacak ve antik eserler üzerindeki etkiyi izlemek için küçük gruplarla yapılacak. 12 ve 13 Eylül'de yeraltı galerisi ve eksedra ücretsiz rehberli turlarla ziyarete açılacak.
