Mermer bir plaka neredeyse iki bin yıldır yerinde duruyor ve Antik Roma'dan olağanüstü bir ritüeli gözler önüne seriyor. Arkeologlar plakanın izini Roma yakınlarındaki Tivoli'deki İmparator Hadrian'ın villasında çıkardı. Üzerindeki yazıt, Romalıların gece şimşeklerini kendisine mal ettiği Sumano tanrısına adanmış. Bulgu özellikle değerli çünkü plaka yüzyıllar boyunca yerinden oynatılmamış ve bir şimşek çarpması sonucu kutsal hale gelen bir yerin tam olarak nasıl dönüştüğünü gösteriyor. Haberi İndependent, arkeologlara ve İtalyan kültür kurumlarına dayanarak duyurdu.
Yazıt Romalıların yerleştirdiği yerde kalmış. Plaka, Hadrian'ın II. yüzyılda inşa ettiği devasa imparatorluk konutunun Amfiteatır olarak adlandırılan bölgesinde bulundu. Arkeologlar plakanın, amfi tiyatronun yanında doğal bir tüf katmanının arasında yer alan küçük dörtgen bir tüf ve harç yapı içinde olduğunu tespit etti. Plakanın boyutu yaklaşık 40'a 35 santimetre.
Mermerin üzerinde iki kelime açıkça okunuyor: "FVLGVR SVBMANIVM". Bu ifadeler "Sumano'nun şimşeği" anlamına geliyor; gece gök gürültülü fırtınalarıyla ilişkilendirilen Roma tanrısı. İşte bu bulguyu bu kadar ilginç kılan şey. Romalılar için tüm şimşekler aynı değildi. Gündüz şimşekleri daha çok Jüpiter'e atfedilirken, gece şimşekleri Sumano'ya atfedilirdi.
Kazıların başındaki Fabio Giorgio Cavaliero, yazıtın ilk konumunda kalmış olmasının son derece önemli olduğunu vurguluyor. Bu durum bilim insanlarının sadece plakanın üzerinde ne yazdığını değil, aynı zamanda ritüelde nasıl kullanıldığını da anlamasını sağlıyor.
Antik Romalılar için şimşek sadece atmosferdeki elektrik boşalması değildi. Bu, tanrının insan dünyasına doğrudan müdahalesi olarak algılanabilirdi. Bu nedenle şimşeğin düştüğü yer statüsünü değiştirirdi. O yer religiosus olurdu; yani ilahi tarafından dokunulmuş ve günlük yaşamdan ayrılmış bir alan haline gelirdi. Arkeologlar, plakanın çevresindeki yapının, çarpma noktasının etrafında oluşturulan kutsal çevrili alan olan bidental'in bir parçası olabileceğini düşünüyor.
Şimşekten etkilenen nesneler veya malzemeler toplanıp toprağa gömülebilirdi. Bu eylem fulgur conditum olarak bilinen özel bir törenin parçasıydı; kelimenin tam anlamıyla şimşeğin izlerinin ritüel olarak "gömülmesi" veya yerleştirilmesi. Bu durum plakanın sadece bir duvar yazıtı olmadığını açıklıyor. Plaka, Romalıların belirli bir yerde insan dünyasına ait olmayan bir şeyin gerçekleştiğini kabul ettikleri çok daha karmaşık bir dini eylemin parçası.
Gece şimşeğinin tanrısı Sumano bugün Roma dini uzmanlarının dar çevresi dışında neredeyse unutulmuş durumda. Antik çağda ise rolü oldukça açıktı; gece gökyüzü olaylarıyla ilişkilendirilirdi. Bu nedenle "FVLGVR SVBMANIVM" yazıtı çok önemli. Yazıt sadece o yerde şimşek düştüğünü söylemiyor; Romalıların inancına göre şimşeğin dini "yazarı"nı da gösteriyor.
Plaka aynı zamanda ritüellerin çok dikkatli uygulandığını da gösteriyor. Şimşek gece düşmüşse Sumano'ya atfedilmeli, Jüpiter'e değil. Bu, antik Romalıların doğal işaretleri ne kadar titizlikle ayırd ettiğini ve her birini doğru dini çerçeveye yerleştirdiğini gösteriyor.
Bulgu sadece Roma dini tarihi için değil, Villa Adriana'nın kendisinin nasıl değiştiğini anlamak için de önemli. Fabio Giorgio Cavaliero, yazıtın bu konut bölümünün tarihinin izlenmesine ve fulgur conditum ritüelinin mekânın yeniden düzenlenmesindeki rolüne ışık tutma imkânı verdiğini belirtiyor. Bir yer şimşek çarpması sonrası kutsal ilan edildiyse, çevresindeki binaların, geçitlerin ve diğer yapıların nasıl konumlandırılacağı etkilenebilirdi.
İtalyan Kültür Bakanı Alessandro Giuli bulguyu Roma dindarlığına dair nadir bir tanıklık olarak nitelendirdi. Ona göre bulgu, tek bir maddi nesne aracılığıyla insan ile ilahi arasındaki antik ilişki anlayışının yeniden kurulmasına olanak tanıyor. Villa Adriana ve Villa d'Este Enstitüsü Direktörü Alberto Samona da bulgunun dikkatin imparatorluk konutunun devasa sarayları ve mimarisinin ötesine, Roma yaşamının çok daha içsel yönüne; korkulara, inançlara ve ritüellere çektiğini vurguladı.
