Devlet son yıllarda yol güvenliği sisteminde en kapsamlı yeniden yapılanmalardan birine başlıyor. DAI ve tol yönetiminin bir kısmı kontrol fonksiyonları İçişleri Bakanlığı'na geçecek, farklı kurumların bilgileri ortak bir teknolojik çekirdekte toplanacak ve risk yönetimi gerçek zamanlı verilere dayanacak. Ulaştırma Bakanı Georgi Peev reformu, Bulgaristan'ın ağır bir kaza sonrası tepki modelinden çıkıp riski önceden önlemeye başlaması gerektiği tezesiyle savundu. Hükümet, analize, bilginin otomatikleştirilmiş değişimine ve açıkça tanımlanmış sorumluluklara dayalı proaktif yol güvenliği yönetimine geçiş planını zaten kabul etti.
"Güvenliği yönetmemiz gerekiyor. Güvenlik, riskleri değerlendirdiğinizde yönetilir. Veriniz yoksa riskleri nasıl değerlendirirsiniz?", diye sordu Peev BNT'ye verdiği röportajda. Yeni modelin temeli, şu anda parçalanmış olan bilginin toplanmasıdır. Bakanlar Kurulu'na bağlı Devlet Ajansı risk değerlendirmesinde koordine edici rol üstlenecek, MRRB, API ve belediyeler ise yol altyapısından sorumlu olmaya devam edecek.
Fiziksel yol kontrolü İçişleri Bakanlığı'nda yoğunlaşacak. Yerinde denetim yapan DAI müfettişleri içişleri bakanlığına geçecek, yol üzerinde doğrudan çalışan tol sistemi personeli de aynı şekilde nakledilecek. Amaç, yetkileri çakışan birkaç kurum yerine, durduran, denetleyen ve cezalandıran tek net bir birimin olmasıdır. Ulaştırma Bakanlığının resmi planı, tol terminallerinden, sensör ağından, merkezi "Dijital Çekirdek"ten ve Ulusal Operasyonel Merkezden oluşan Birleştirilmiş Ulusal Kontrol Sistemini öngörüyor.
Peev: Hiçbir mega yapı yok. Bakan, reformla yeni devasa bir idarenin kurulduğu iddialarını reddetti. "Hiçbir mega yapı yok. Bu anlatı son günlerde korkutmak için kullanılmaya başlandı", dedi. Peev'e göre tam tersi söz konusu; mevcut birimler daha etkin şekilde düzenlenecek, teknolojiler ise yinelenen denetimlerin ve idari prosedürlerin bir kısmının yerini alacak. "Yol güvenliğinde önemli bir reform planlıyoruz; mega yapılarla değil, teknolojiler, yenilikler, bilgi işleme ve yapay zekayla", diye vurguladı bakan. Ulaştırma Bakanlığı'ndaki teknolojik çekirdeğin bir başka ajans olmayacağını, farklı sistemlerden gelen bilginin işlenip somut risk değerlendirmelerine dönüştürüleceği bir yer olacağını belirtti. Devlet böylece polis ve kontrol ekiplerini ihlal veya ağır kaza olasılığının en yüksek olduğu yerlere yönlendirmeyi amaçlıyor. Gerçek zamanlı böyle bir sistem, ulusal planın hazırlanması sırasında temmuz ayında da temel hedef olarak belirlenmişti.
Kampanyaların her ağır kazadan sonra sona ermesi. Peev, eski modelin zayıflıklarından birinin kampanya yaklaşımı olduğunda ısrar etti. Ağır bir kazadan sonra kamu baskısı hızla artıyor, kurumlar denetim ve operasyonlara başlıyor, ancak daha sonra ilgi yavaş yavaş azalıyor. Yeni sistem mantığı tersine çevirmeli; devlet risklerin nerede olduğunu önceden bilmeli ve trajediden önce harekete geçmeli. "Bir kaza oluyor ve hemen eleştirmeye başlıyoruz, kimin eleştirileceğini bile bilmiyoruz çünkü sorumluluklar belirsiz. Kim neyden sorumlu bilmiyor kimse", dedi bakan. Hükümet planı bu nedenle sorumlulukların açık şekilde ayrılmasına ve sonuçların takibine güçlü vurgu yapıyor. Peev temmuz ayında da ulaşım sorunlarının "parça parça" değil bütüncül çözülmesi gerektiğini belirtmişti.
Reforma göre Peev'e göre ek harcama olmadan başlıyor. Yeniden yapılanmanın ne kadara mal olacağı sorusuna bakan doğrudan yanıt verdi: "Maliyeti sıfır". Argümanı, ilk aşamanın öncelikle fonksiyonların yeniden dağıtılması, bilginin toplanması ve mevcut kaynakların daha etkin kullanılması olduğudur. Sözlerine göre reform, kadronun yaklaşık %28 kümülatif optimizasyonuna da yol açmalı. Bu, modernizasyonun gelecekte yatırım gerektirmeyeceği anlamına gelmiyor. Peev, daha fazla teknoloji, teknik sistem ve altyapının geliştirilmesinin gerekli olacağını kabul etti. Kabinenin mantığı ise önce mevcut ekipmanın çalıştırılması ve yinelenmenin ortadan kaldırılması, ardından kaynağın yeni sistemlere yönlendirilmesidir.
Sadece yaklaşık 100 kantardan 20'si çalışıyor. Devletin kullanılmayan olanaklarına örnek olarak Peev, ağır yük taşımacılığı kontrolü için kantarı gösterdi. "100 kantara sahipsek, bunların sadece 20'si çalışıyor", dedi bakan. Sözlerine göre bazı tesisler hiç devreye alınmamış, diğerleri gerekli teknik bakımdan mahrum bırakılmış. Yeni modelde bu durumun değişmesi gerekiyor. Sensörler ve kantırlar sadece ayrı veri toplamayacak, bilgileri genel sisteme girecek ve derhal denetim tetikleyebilecek. Peev temmuz ayında aşırı yüklenmiş kamyonlara karşı da ayrı adımlar attı ve liman operatörlerinin bu tür araçların terminallerden cumhuriyet ve belediye yol ağına çıkmasına izin vermemesini istedi.
Yapay zeka kontrole giriyor. Yeni kavram, memurların kurumlar arasında transferiyle sınırlı değil. Hükümet, araç ve kamyonların kitlesel durdurulmasına gerek kalmadan riskleri tespit edecek yapay zeka, otomatik analiz ve sensör sistemlerinin kullanımını planlıyor. Teknolojinin trafiği izlemesi ve kontrol organlarını belirli araçlara ve belirli bölgelere yönlendirmesi öngörülüyor. Reformun unsurları arasında yeni sürücüler için özel poligonlar da yer alıyor; burada sürücüler aquaplaning, acil frenleme ve kaygan zeminde sürüş konusunda pratik eğitim alacak. Ulaştırma Bakanlığının değerlendirmesine göre ülkenin ihtiyaç duyduğu kapsama yaklaşık altı böyle merkez sağlayabilir.
Reformlar uzlaşmayla yapılmaz. Peev, hükümetin fonksiyonların devri ve idarenin optimize edilmesi sırasında beklenen dirence rağmen değişiklikleri savunma niyetinde olduğunun sinyalini verdi. "Uzlaşmayla reform yapılmaz. Ya yola çıkıp insanların yararına gerçek bir reform yaparız", dedi ulaştırma bakanı. Değişikliklerin tek bir bakanın veya tek bir kurumun projesi olarak görülmemesi gerektiğini vurguladı. "Bu reform ne bakanın ne Ulaştırma Bakanlığı'nın ne de İçişleri Bakanlığı'nın reformudur. Bu insanların reformudur", dedi Peev. Hükümet başarının nihai ölçüsünü transfer edilen personel sayısı veya uygulanan sistemler olarak değil, Bulgar yollarındaki ağır kazaların, ölümlerin ve yaralanmaların azalması olarak belirliyor. Sürdürülebilir şekilde kayıpların azaltılmasına yönelik olarak güncellenen 2030 yılına kadar olan Ulusal Trafik Güvenliği Stratejisi de bu amaca yönelik.
