İlerici Bulgaristan (PB), sigorta primlerinin hesaplanması için bir plan sunacak ancak maaşlarda kesinti yapılmayacak.
İş dünyası, sendikalar, muhalefet ve hatta iktidar partisi, memurların ve polislerin sigorta primlerini kendilerinin ödemeye başlamasını istiyor. Halihazırda bu primler tamamen devlet tarafından karşılanırken, özel sektörde işveren ve çalışan arasında yüzde 60'a 40 oranında bölüşülüyor.
Bu sorun 26 yıldır çözülemiyor çünkü maaşların aynı anda artırılıp artırılmayacağı konusunda uzlaşma sağlanamıyor. İş dünyası, kamu yönetimini cazip kılmak için getirilen bu uygulamanın değişmesi için yıllardır baskı yapıyor.
Şu ana kadar sadece Demokratik Bulgaristan (DB) parlamentoya yasa teklifi sundu. Onlar, memurların bu yıl yüzde 2, gelecek yıl yüzde 5, 2028'de yüzde 14, 2029'da yüzde 21, 2030'da yüzde 28, 2031'de yüzde 35 ve 2032'de yüzde 40 sigorta primi ödemesini öngörüyor.
İktidardaki İlerici Bulgaristan da devlet çalışanları için kademeli kişisel sigorta uygulamasını değerlendiriyor. Ancak geçiş döneminde gelir kaybını telafi edecek bir plan sunacaklar. Stefan Belçev, BNR'ye yaptığı açıklamada, "Net aylık gelirde reel bir düşüşe izin verilmemeli," dedi ve devlet memurlarının kişisel sigortaları kaldırıldığında maaşlarının da düşürüldüğünü hatırlattı. Ancak kesintinin ne zaman başlayacağını ve ne kadar olacağını açıklamadı.
Mali hesaplamalar ne gösteriyor?
Devlet Ulusal Güvenlik Ajansı (DANS), gelirlerin telafi edilmesi halinde güvenlik sektöründeki personel giderlerinin yüzde 30 artabileceği ve bunun bütçe üzerinde ters etki yaratacağı uyarısında bulunuyor. Bunun nedeni, bu sektördeki sigorta prim oranının sigorta gelirinin yüzde 74'ü olması, diğer çalışanlarda ise bu oranın yüzde 33 olması. Ayrıca sektörde birinci ve ikinci kategori çalışanlar da bulunuyor ve onların sigortaları farklı hesaplanıyor.
Ulusal Sigorta Enstitüsü'nün (NOİ) DB teklifine ilişkin hesaplamalarına göre, Devlet Memuru Kanunu ve Yargı Gücü Kanunu'na tabi 61 bin 200 devlet memuru bulunuyor ve ortalama brüt ücretleri 1965 euro. Ortalama net maaşları 1768 euro. 1 Ağustos 2026'dan itibaren kişisel sigorta primi ödenmesi ve azami sigorta gelirinin 2300 euroya çıkarılması halinde ortalama brüt ücret aynı kalacak ancak ortalama net aylık 1758 euroya, yani yüzde 0,6 daha düşük olacak. Bu, maaşlarının 10,55 euro azalacağı anlamına geliyor. Ertesi yıl düşüş 24,42 euro, 2028'de ise 66,30 euro olacak.
Değişiklik 1 Ağustos 2026'da yürürlüğe girerse, merkezi ödemelerdeki kaynak yaklaşık 2,8 milyon euro azalacak, ancak 2028'de bu miktar 50,6 milyon euroya ulaşacak.
"Değişiklik, bütçenin harcama tarafının yanı sıra gelir vergisi gelirlerini de etkileyecek. Bunun nedeni, brüt maaşlardan kişisel kesintiler yapıldıktan sonra vergi matrahının azalması. Uygulamanın ilk yılında bu gelirlerin yaklaşık 400 bin euro azalması bekleniyor. 2028 yılına kadar mevzuattaki fark, devlet bütçesine yıllık 5,5 milyon euro daha az gelir olarak yansıyacak," diye hesaplıyor uzmanlar.
İçişleri Bakanlığı ve Savunma Bakanlığı'ndaki devlet memurlarının sayısı 70 bin 200 olup, ortalama brüt ücretleri 2033 euro. Bu, net 1830 euroya denk geliyor. Kişisel sigorta primi ödenmesi ve azami sigorta gelirinin 2300 euroya çıkarılması halinde net maaşları 1804 euroya, yani 26 euro (yüzde 1,4) daha düşük olacak. Gelir politikası uygulanmazsa, 2028 yılına kadar düşüş yüzde 9,6'ya ulaşacak ve maaşlarından yaklaşık 159 euro kesilecek. Bu grupta merkezi ödemelerdeki azalma 2026'da yaklaşık 8 milyon euro olacak. İki yıl sonra yıllık 151,8 milyon euroya ulaşacak.
Polisler daha fazla kaybediyor çünkü sigorta primleri (özellikle emeklilik fonu) daha yüksek.
Hazineye, kişisel gelir vergisinden 800 bin euro daha az gelir girecek. "2028 yılına kadar mevzuattaki fark, devlet bütçesine yıllık 15,4 milyon euro daha az gelir olarak yansıyacak," diye yazıyor NOİ.
Bulgaristan İşverenler ve Sanayiciler Konfederasyonu (KRİB) Yönetim Kurulu Başkanı Kiril Domusçiev, "Bugün kamu sektöründe çalışanların ücretleri özel sektörden önemli ölçüde yüksek ve bu ayrıcalık varlık nedenini yitirmiştir; aksine kamuoyunda gerginlik ve adaletsizlik duygusu yaratmaktadır," dedi. İşverenler, devlet memurlarının harcanabilir gelir kaybının bütçe maaşları artırılarak "telafi edilmemesini" talep ediyor, çünkü bu maaşlar zaten özel sektörü geride bıraktı.
Sendikalar da bu değişikliğin olmasını istiyor ancak şu şartla: Devlet ilk önce brüt maaşlarını artırmalı ki net gelirleri düşmesin.
Destek Emek Konfederasyonu (KT "Podkrepa") Başkanı Dimitır Manolov ise şunları söyledi: "Herkes tüm geliri üzerinden sigorta primi ödesin - tıpkı çalışanların büyük bir kısmının yaptığı gibi. Böyle bir görüşmeye katılmaya itirazımız yok, çünkü birçok argümanımız var. Devlet memurlarının ve diğer çalışanların sahip olduğu kısıtlamaları eşitlemeliyiz. Birincilerin bir takım kısıtlamaları var – ikinci bir iş sözleşmesiyle çalışamazlar, kendi işlerini kuramazlar, yemek çeki alamazlar ve daha birçok şey."
Devlet memurları ise sigortalarını ödemek istiyor. Böylece sigorta gelirleri artacak, bu da daha yüksek emekli maaşı, doğum izni, hastalık izni ve işsizlik ödeneği almaları anlamına gelecek.
