Bulgaristan'da memurlar ve yargı mensupları artık sigorta primlerini kendileri ödeyecek. Bunun için önce maaşları artırılacak. Düzenleme iki aşamalı olarak uygulanacak.
İlk adım 1 Ağustos'ta başlıyor. Sigorta primi yükü yüzde 20 olacak. Ardından kademeli olarak artırılarak diğer tüm çalışan Bulgarlar gibi yüzde 40 seviyesine ulaşacak. Bu düzenlemeden yaklaşık 61 bin kişi etkilenecek.
Başbakan Yardımcısı ve Maliye Bakanı Galab Donev, memurların sigorta primi ödemeye başladıktan sonra oluşacak gelir kaybını telafi etmek için plan yaptı. Hakimler ve savcılar da bu kapsama alındı ancak detaylar henüz netleşmedi.
Ulusal Sosyal Güvenlik Kurumu verilerine göre, kamu çalışanlarının ortalama brüt maaşı 1965 euro. Net maaş ise ortalama 1768 euro. Yeni düzenlemede net maaşın aynı kalması hedefleniyor. Ancak sigorta matrahı yükseleceği için çalışanlar daha yüksek emekli maaşı, doğum izni, hastalık izni ve işsizlik tazminatı alacak.
Polis, Devlet Güvenlik Ajansı (DANS) çalışanları ve askerler bu uygulamanın dışında tutuldu. Bu grupta 70 bin 200 kişi bulunuyor. Ortalama brüt maaşları 2033 euro, net maaşları ise 1830 euro. Primlerinin devlet tarafından karşılanmasının gerekçesi olarak, maaşları telafi etmenin personel maliyetlerini yüzde 30 artıracağı ve bütçeye ters etki yapacağı belirtiliyor. Ayrıca bu sektördeki sigorta prim oranı yüzde 74 iken diğer çalışanlarda yüzde 33. Birinci ve ikinci derece ağır işlerde çalışmaları da etkenler arasında.
1 Eylül'den itibaren maaş ve sigorta harcamalarında yüzde 10 kesinti öngörülüyor. "Podkrepa" sendikası bu durumu "mali soykırım" olarak nitelendirerek toplu işten çıkarmalar yaşanabileceği uyarısı yaptı. Sendika, parazit yapıların ve mükerrer görev yapan birimlerin kaldırılmasını önerdi.
Salı günü yapılan üçlü konsey toplantısında bu öneriler ele alınmadı. "Demokratik Bulgaristan" partisinin sunduğu yasa tasarısı görüşüldü ancak kabul edilmedi. Tasarı, bu yıl yüzde 2, gelecek yıl yüzde 5, 2028'de yüzde 14 ve 2032'de yüzde 40'a kademeli geçiş öngörüyordu. Ancak maaşlar artırılmadığı için net gelir düşecekti.
İşverenler tasarıya destek verirken sendikalar karşı çıktı. Sosyal Güvenlik Bakanı Nataliya Efremova, önerinin parça parça çözüm olduğunu ve çalışanların gelirini koruma garantisi vermediğini söyledi. Hükümetin bütçe tasarısında ne öngördüğünü ise açıklamadı.
Üçlü konsey ayrıca "Değişime Devam" partisinin üç önerisini de reddetti: babaların 15 günlük doğum iznini parça parça kullanması, annelerin erken işe dönüşlerinde yüzde 100 tazminat alması ve doğum izni sırasında sağlık sigortasının devlet tarafından ödenmesi.
Üçlü konsey Salı günü toplandı. Fotoğraf: Rumyana TonevaAsgari ücret için yeni formül geliyor
Ağustos ayında asgari ücret için yeni bir formül açıklanacak. Avrupa Birliği direktifine uygun olacak bu formül, sosyal taraflara sunulacak. Şu anda asgari ücret ülkedeki ortalama maaşın yüzde 50'si olarak belirleniyor ve İş Kanunu'nda bu şekilde yer alıyor.
1 Ocak'tan itibaren 620,20 euro olarak belirlenen asgari ücret yıl sonuna kadar değişmeyecek. Yeni miktar ancak 2027'den itibaren geçerli olacak. Başbakan Rumen Radev, asgari ücretin dondurulmayacağını belirtti. Ağustos'ta yapılacak toplantıda 2027 bütçesiyle birlikte yeni mekanizmanın da ele alınacağını duyurdu.
Çarşamba günü açıklanan bütçe hesaplarında asgari ücretin 2028'e kadar değişmediği görülünce sendikalar ve çalışanlar tepki gösterdi. Ancak bunun sebebinin yeni formülün hazırlanması olduğu anlaşıldı. Hükümet, mevcut kuralların geçici olarak uygulandığını bildirdi.
Şu anda asgari ücret her yıl 1 Eylül'e kadar belirleniyor. Radev hükümeti, Ağustos'ta sosyal taraflara yeni formülü sunmayı planlıyor. "24 Chasa" gazetesinin haberine göre, mesleklere göre farklı asgari ücretler belirlenmesi seçeneği üzerinde çalışılıyor. Sendikalar ve işverenler bu konuda anlaşacak.
Yeni mekanizma, verimlilik ve enflasyon gibi göstergeleri dikkate alacak. Ayrıca sektörel toplu sözleşmelere daha fazla rol verilecek. Asgari ücretin mevcut seviyesinin altına düşmemesi ilkesi korunacak. Yaşam ücreti değil, asgari ücretin yeterliliğini ölçen bir gösterge üzerinde çalışılıyor. Ulusal İstatistik Enstitüsü verileri kullanılacak.
AB'de 22 ülke asgari ücret direktifini iç hukuka aktardı. Danimarka, İtalya, Avusturya, Finlandiya ve İsveç'te yasal asgari ücret bulunmuyor, ücretler toplu sözleşmelerle belirleniyor. Üye ülkelerin direktifi Kasım 2024'e kadar uygulaması gerekiyordu. AB Komisyonu, aralarında Bulgaristan'ın da bulunduğu ülkelere resmi bildirim mektupları gönderdi.
48. Parlamento dağılmadan bir gün önce asgari ücretin son 12 ayın ortalama brüt ücretinin yüzde 50'si olmasına karar vermişti. Ancak işveren ve sendikalar parametrelerde anlaşamadı. Aradan geçen sürede 6 hükümet değişti.
Bulgaristan Ticaret Odası'ndan Mariya Minçeva, mevcut mekanizmanın durdurulmasını savunurken, Bağımsız Sendikalar Konfederasyonu'ndan Lyuboslav Kostov, yasaya göre 1 Ocak 2027'den itibaren asgari ücretin 700 euro olması gerektiğini söyledi. Direktifte asgari ücretin ortalama ücretin yüzde 50'si veya medyan ücretin yüzde 60'ı olması kriteri yer alıyor. Ayrıca yüzde 80 toplu sözleşme kapsamı şartı bulunuyor.
1 Ağustos'tan itibaren azami sigorta matrahı 2111,64 eurodan 2300 euroya yükselecek.
Hükümetin 2026 bütçesini bugün (Perşembe) tamamlaması, Cuma günü Sosyal Güvenlik ve Sağlık Sigortası küçük bütçelerinin denetimlerden geçmesi ve Pazartesi günü üç bütçenin de Meclis'e sunulması bekleniyor.
