Avrupa Komisyonu, Bulgaristan'ın bütçe açığı kriterlerini karşılamadığı gerekçesiyle ülkeye karşı aşırı açık prosedürü başlatılmasını teklif edecek. Lüksemburg'daki Avrupa maliye bakanları toplantısının ardından konuşan Ekonomik İşlerden Sorumlu AB Komiseri Valdis Dombrovskis, Komisyon'un bahar ekonomik tahminlerini değerlendirdiğini ve Bulgaristan'ın açık gerekliliklerine uymadığını tespit ettiğini duyurdu.
Komisyon, Bulgaristan'ın konsolide devlet bütçe açığının 2025 yılında GSYH'nin yüzde 3,5'i olduğunu ve savunma harcamaları da dahil olmak üzere 2027'ye kadar yüzde 4'ün üzerinde kalmasının beklendiğini bildirdi. Bu kapsamda Komisyon; savunma harcamalarının artırılması, kayıt dışı ekonomiyle mücadele ve vergi reformu, dijitalleşmenin hızlandırılması, düzenleyici kurumların bağımsızlığının artırılması, fosil yakıt sübvansiyonlarının kademeli olarak kaldırılması ve sağlık sisteminin iyileştirilmesi olmak üzere beş temel tavsiyede bulundu.
Sürece ilişkin değerlendirmelerde bulunan Bulgaristan Ulusal Bankası (BNB) Yönetim Kurulu Üyesi Lyubomir Karimanski, aşırı açık prosedürünün ciddi bir uyarı sinyali olduğunu ve finansal disipline dönüş için net bir strateji gerektirdiğini vurguladı. Karimanski, temel sorun olarak ekonomideki büyüme ve enflasyonla orantısız bir şekilde artan kamu harcamalarını işaret ederek, "Kamu sektöründeki orantısız harcama artışı, fiskal politikada yapısal sorunlara ve şu anda ciddi kararlar olmadan kontrol edilmesi zor bir harcama çığına yol açtı" dedi. Ülkenin üretime, eğitime ve beşeri sermayeye daha fazla yatırım yapması gerektiğine dikkat çeken Karimanski, sıkı bir fiskal kültüre dönülmesi çağrısında bulundu.
Bütçe açığı tartışmalarının sadece muhasebe teknikleriyle ilgili olmadığını, sayıların arkasında siyasi kararlar ve kamu işletmelerinin yönetim biçiminin yattığını belirten Karimanski, devlet şirketlerinden yüzde 100 temettü alınması uygulamasına da dikkat çekti. Bu durumun şirketleri sermayesiz bıraktığını, yatırım ve modernizasyon kaynaklarını ellerinden aldığını ve kredi borçlanmasına mecbur bırakarak gelişimlerini engellediğini sözlerine ekledi.
Karimanski, prosedürün yalnızca cezalandırıcı bir mekanizma olarak görülmemesi gerektiğini, Avrupa Komisyonu'nun bugüne kadar bu prosedür kapsamında hiçbir ülkeye para cezası kesmediğini ancak bunun bir formalite olarak görülüp hafife alınamayacağını da hatırlattı. BNB üyesi, ayrıca bankacılık sisteminin istikrarlı kaldığını ve aşırı açık prosedürü ile bankaların durumu arasında doğrudan bir bağlantı bulunmadığını belirtti.
Aşırı açık prosedürü, AB ülkelerinin bütçe disiplinini yeniden tesis etmeyi veya sürdürmeyi amaçlamaktadır. AB ülkeleri, bütçe açığını ve kamu borcunu sınırlamak için GSYH'ye oranla açıkta yüzde 3 ve borçta yüzde 60 referans değerleri üzerinde anlaşmışlardır. Bir ülke bu değerleri aşarsa Komisyon bir rapor hazırlar ve AB Konseyi'ni bilgilendirerek göstergelerden sapma olduğunu tespit eden bir karar önerir. Konsey aşırı açık kararı alırsa, düzeltici bir bütçe planı ve son tarih içeren bir tavsiye kabul eder. Etkilenen ülke altı ay içinde gerekli önlemleri almak zorundadır.
Son tarihe kadar etkili önlemler alınmazsa, AB Konseyi etkilenen ülkenin avro bölgesinde olması halinde önceki yıl GSYH'sinin yüzde 0,05'i kadar para cezası dahil yaptırımlar uygulayabilir. Ceza, ülke etkili önlemler alana kadar her altı ayda bir ödenmelidir. AB Konseyi'nin kararları ve tavsiyeleri, etkilenen ülkenin katılımı olmadan nitelikli çoğunlukla kabul edilmektedir.
Bulgaristan, daha önce Temmuz 2010'da aynı prosedüre tabi tutulmuş, Haziran 2012'de ise AB Konseyi gerekçelerin ortadan kalktığını belirterek ülke üzerindeki ek gözetimi sonlandırmıştı.
