Çoğu belediye başkanı şimdiden tedbirli bir şekilde altın ortada duruyor, önümüzdeki yıl yerel seçimler var.
Neredeyse 10 yıl önce yüksek bir kürsüden şimdi eski bir maliye bakanı olan biri şöyle dedi: 'Pernik vergileriyle Viyana altyapısına sahip olamayız.'
Bir tartışma başlatmak istedi ancak hemen şu sonuca vardı: 'Belediye başkanları daha büyük bir kaynağı yönetmek istiyorlar ama mümkünse toplanmasına ve oluşturulmasına katılmamak.' Ve tahmin edin. Tartışma gerçekleşmedi. Vergilendirmede değişiklikler de olmadı.
Beş yıl sonra, 2023'te, başka bir maliye bakanı belediyelerin en azından vergi değerlemelerinin hızlı bir şekilde güncellenmesi taleplerine inandı. Ve güncelleme metodolojisi ortaya çıktı. Bakan gitti, metodoloji kaldı, ama kimseye işe yaramadı.
Üç yıl sonra bir başbakan belediyelere meydan okudu: birden fazla mülkü olanlara daha yüksek vergi uygulama fikriyle. Ve bu fikri yasaya dönüştürebilecek bakanlıklardaki insanları bile şaşırttı. Ve onlar, nerede mülk varsa orada daha lüks araba da vardır, diye düşünecekler, neden onlara da vergiyi artırmıyoruz? diye hesap yapacaklar.
Ayrıntı vermediği için bu fikrin tam olarak ne anlama geldiğini sadece tahmin edebiliriz. Finans gazetecisi Petar İliev, mevcut sistemde zaten farklılaştırılmış bir vergilendirme olduğunu hatırlatarak, 'Birinci mülk yüzde 50 indirimli, yani yarım vergi ödüyoruz. Miktar mülkün konumuna göre de değişiyor' diyor. İliev, yeni verginin nasıl işleyeceği ve kriterlerinin ne olacağı konusunda henüz bir netlik olmadığını, belediyelerin bile vergilendirilecek tüm mülkler hakkında tam bilgiye sahip olmadığını vurguluyor. Ayrıca, vergilendirmenin mülk sayısına mı yoksa mülklerin değerine ve metrekaresine mi göre belirlenmesi gerektiği tartışması da uzmanlar arasında sürüyor.
Onun veya ona bu fikri verenlerin unuttuğu şey şu: Eğer bu fikir 'ikinci mülkü olan daha fazla ödesin' anlamına geliyorsa, şu anda da durum böyle.
'Tek ev sahipleri' için yasa, ana konut için %50 daha düşük vergi belirlemiştir. Nüfusun %86'sının kendi evine sahip olduğu bir ülkede bu en önemli vergi ayrıcalıklarından biridir. Eğer biri miras almışsa veya ikinci bir ev için 35 yıl ipotek borcuna girmişse, sırf ikinci diye ona daha yüksek vergi koyana dokuzuncu göbekten öfkelenir. Ve önümüzdeki yıl sonbaharda belediye seçimlerinde ağır sözünü söyler.
Çoğu belediye başkanı bilge ve deneyimli insanlardır. Milletvekilleri tarafından belirlenen aralıkta (şu anda binde 0,1'den binde 4,5'e kadar) çoğu belediye tedbirli bir şekilde altın ortada toplanmıştır ve çok azı en yüksek oranı seçmiştir. Bu da bir işarettir: vergileri artırmak isteseler şimdi de yapabilirler. Ama istemiyorlar.
Tüm bu şüpheler, eğer bu önlem hazineyi dolduracaksa geçerli olmamalı. Ancak Ulusal İstatistik Enstitüsü (NSİ) bize hanelerin sadece %9'unun ikinci bir mülkü olduğunu söylüyor. Emlak vergisinden yılda ortalama 550 milyon euro toplanıyor. Bu miktara mülk vergisi, araba vergisi, emlak işlem vergisi ve turizm vergisi dahil.
Ekonomi Doktoru Dimitar Sabev, bu rakamların arkasındaki yapısal soruna dikkat çekerek, Bulgaristan'da emlak vergilerinin toplam vergi gelirlerinin yüzde 2'sinden daha az bir paya sahip olduğunu, Avrupa ortalamasının ise yaklaşık yüzde 5 olduğunu belirtiyor. Sabev'e göre vergi politikası sadece bütçeyi doldurmak için değil, ekonomik süreçleri düzenlemek için de kullanılmalı: 'Bazı insanlar yatırım amacıyla beş-altı ev tutarken, birçok genç aile kendi evlerini almakta zorlanıyor.'
Bunun 250 milyon eurosu ana konuttan, 70 milyon eurosu ikinci ve sonraki mülklerden geliyorsa, oranı %30 artırmak hazineye ilave 25 milyon euro getirir. Veya bu kalemdeki gelirleri %3,7 oranında artırır. Lüks arabalar ve yüksek vergilendirilmesi hesabı daha da tutumlu çıkıyor. 3,1 milyon binek araçtan lüks araç sayısı, hangi piyasa fiyatının lüks sayılacağına bağlı olarak 5.000 ila 8.000 arasında.
Buna değer mi? Sözde mali açıdan, kesilen parti sübvansiyonundan elde edilen para kadar. Üstelik Sabev, böyle bir verginin çok kolay aşılabileceği konusunda uyarıyor: 'Mülk sahiplerinin bir kısmı, vergi yükünü azaltmak için mülklerini çocuklarına veya yakınlarına devredecek.' Uzmanlar, milyonlarca mal sahibini doğrudan etkileyeceği ve ülkedeki konut piyasasını şekillendireceği için emlak vergilendirmesindeki her türlü değişikliğin çok dikkatli analiz edilmesi gerektiğinin altını çiziyor.
Bu fikirden tek 'ekmek', vergi değerlemelerinin güncellenmesinde bulunabilir. Bahsedilen %30'luk bir düzeltme, ilave 120 milyon euro getirir. Bu kadar için düşünmeye değer. Ama yine dikkatli. Bazı belediyeler artışı telafi etmek ve seçmenlerine hoş görünmek için promili daha da düşürecek. Hesap şehirlere ve bölgelere göre hassaslaştırılmalı, çünkü bazı mülkler piyasa değerine yakın, bazıları aşırı değerli, diğerleri düşük değerli. Farklı mülk türlerinin vergi değerlemeleri piyasa fiyatlarına eşit olmayan oranlarda yetişmiştir. Denildiği gibi, şeytan ayrıntıda gizlidir, bu yüzden akıllı insanlar onlarla uğraşır.
