Başbakan Magyar'ın kapsamlı anayasa değişikliği, milletvekillerinin görev sürelerini en fazla 3 dönemle sınırlandırdı.
Macaristan Cumhurbaşkanı Tamás Sulyok, Cumartesi günü imzasını koyarak ülke anayasasının 17. değişikliğini yürürlüğe soktu ve böylece istemeden de olsa kendi görev süresine son vermiş oldu.
Bu durum, ülkenin yeni seçilen Başbakanı Péter Magyar'ın, devlet başkanının eski Başbakan Viktor Orban'ın anti-demokratik politikalarını engelleyemediği gerekçesiyle görevi bırakması yönündeki çağrılarının ardından geldi.
Cumhurbaşkanı Sulyok, anayasa değişikliğini Macar siyaseti için emsalsiz ve utanç verici olarak nitelendirdi.
“Bu değişiklik, tek bir cümleyle görevdeki cumhurbaşkanının yetkilerine son veriyor. Nesiller boyunca ağır ve utanç verici tarihi güç suiistimali örnekleri olarak kalacak bir dizi zorba karara katılıyor” dedi Sulyok, belgeyi imzaladıktan sonra yaptığı açıklamada.
Sulyok'a göre, ülkenin temel yasasındaki bu değişiklik, hukukun üstünlüğüne, kurumların bağımsızlığına ve seçme hakkının eşi benzeri görülmemiş bir şekilde kısıtlanmasına yönelik açık bir saldırıdır. Aynı zamanda, değişikliği imzalamayı reddetmenin de yasa dışı olacağını belirtti.
“İmzam, cumhurbaşkanlığı görevlerimin nihai sonudur. Bu, Macaristan'ın temel yasasına her zaman uyduğumu ve asla ihlal etmediğimi gösteren bir işarettir. Yine de bu, özgür bir toplumun temel değerlerinin - hukukun üstünlüğü, demokrasi ve kuvvetler ayrılığı ilkesinin - güç gerekçeleriyle ayaklar altına alındığının kalıcı bir kanıtı olarak hizmet edecek. Bu kararın olağanüstü sorumluluğu, anayasayı değiştiren iktidardakilere aittir” diye protesto etti Sulyok.
Sulyok'un görev süresi resmen Pazartesi günü saat 00:00'da sona erdi. Böylece Meclis Başkanı Agnes Forsthoffer, milletvekilleri yeni bir cumhurbaşkanı seçene kadar görevlerini otomatik olarak devraldı. Macar yasalarına göre bu seçimin 30 gün içinde yapılması gerekiyor.
Eski Başbakan Orban, 17. değişikliği hemen eleştirdi. Ülkedeki tiranlığın artık sadece bir tehlike değil, bir gerçeklik olduğunu belirtti.
“Eğer bu cumhurbaşkanının başına gelebiliyorsa, kimse güvende değil” diye uyardı, 16 yıllık iktidarı boyunca Tuna ülkesinde demokrasinin temellerini kasten zayıflattığı sık sık suçlanan eski otoriter Macar lider.
Yeni Başbakan Magyar ve parlamentoda mutlak çoğunluğa sahip olan partisi “Tisa” ise aynı fikirde değil.
“Orban rejiminin Macar halkından almaya çalışarak yıllar geçirdiği bir şeyi geri getiriyoruz. Bu, gücün sınırlandırılabileceği, kamu varlıklarının geri kazanılabileceği ve devletin yeniden vatandaşlarına hizmet edebileceği güvencesiyle ilgili” dedi kararlı bir şekilde.
Macaristan anayasasındaki 17. değişiklik, “Tisa”nın “Ulusal İşbirliği Sistemi” olarak adlandırdığı, kamu kurumlarında Orban'a siyasi sadakatin ekonomik fırsatlarla ödüllendirildiği sisteme son verme mücadelesinin bir parçası.
Anayasa değişikliği sadece Sulyok'u görevden almakla kalmıyor, aynı zamanda kamu yönetiminde bazı temel reformları da hayata geçiriyor.
Öncelikle, milletvekillerinin görev süreleri en fazla üç dönemle sınırlandırılıyor. Bu, bir kişinin ülkenin yasama organında 12 yıldan fazla görev yapamayacağı anlamına geliyor.
Ayrıca, anayasa yargıçları için azami 70 yaş sınırı getiriliyor. Bu, mevcut Anayasa Mahkemesi Başkanı ve Orban'ın sadık müttefiki Peter Polt'u emekli olmaya zorlayacak.
Reuters'ın haberine göre, bundan böyle kurumun 15 üyesi, parlamentonun üçte iki çoğunluğu ile 12 yerine 9 yıllığına seçilecek.
Değişiklik, “Ulusal Varlık Kurtarma ve Koruma Hizmeti” adı verilen yeni bir kurum da oluşturuyor. Bu kurumun işlevi, Macaristan'ın kamu varlıklarını korumak ve çalınmış olabilecekleri bulup ortaya çıkarmak olacak.
Hizmet bağımsız olacak ve devletin cezai taleplerini ileri süren bir savcı sıfatıyla ülkenin yargı sistemine katılacak. Başkanı ve başkan yardımcıları, üçte iki çoğunlukla parlamento tarafından altı yıllığına seçilecek.
