İzin sezonu yavaş yavaş kapanıyor ancak takvimde hâlâ kullanılmamış ücretli izin günleri bulunan pek çok çalışan var. Yıl sonu yaklaştıkça akıllara önemli bir soru geliyor: Bu izinlere ne olacak? İzin günlerini olduğu gibi gelecek yıla devredebilir miyiz? Bir sınır var mı? İşverenin onayı şart mı, yoksa izinler otomatik olarak bizim mi kalıyor?
Cevap duruma göre değişiyor. Herkesin bildiği o meşhur "10 gün" kuralı da her durumda geçerli değil. Focus haber portalı, kullanılmamış ücretli yıllık izinlerle ilgili kuralları, izinlerin ne zaman gelecek yıla aktarılabileceğini ve çalışanın bu hakkı kaybetme riskini taşıdığı durumları mercek altına aldı.
Kalan iznin tamamını devredebilir miyiz?
Aslında ücretli yıllık izinlerin, hak edildiği takvim yılı sonuna kadar kullanılması gerekiyor. Ancak kanun, bu izinlerin gelecek yıla ertelenmesine de izin veriyor. Çalışan kendi isteğiyle bu ertelemeyi talep ediyorsa, işverenin onayı şart. Kanun, bu tür bir ertelemede aktarılabilecek gün sayısı için belirli bir sınır koymuyor. Örneğin, bir çalışanın bu yıldan 12 gün izni kaldıysa, otomatik olarak sadece 10 günü aktarabilir diye bir kural yok. İşveren kabul ederse, 12 günün tamamı da ertelenebilir.
Peki bu "10 gün" kuralı nereden çıktı?
Bu durum tamamen farklı bir senaryoyu, yani işverenin önemli üretim sebepleriyle izni ertelemesini kapsıyor. Bu durumda işveren, çalışanın o yıl hak ettiği ücretli yıllık iznin en az yarısını kullanmasını sağlamak zorunda. Asgari 20 iş günü olan temel ücretli yıllık izin için bu, işverenin tek taraflı olarak en fazla 10 günü erteleyebileceği anlamına geliyor. Eğer çalışanın hak ettiği yıllık izin süresi daha fazlaysa, yarısı ona göre hesaplanıyor. Yani 10 gün, izin aktarımı için evrensel bir sınır değil.
Patronun onayı gerekiyor mu?
Evet, eğer kullanılmamış iznini gelecek yıla ertelemeyi çalışan kendisi istiyorsa. Bu durumda çalışanın yazılı bir talepte bulunması, işverenin de bu ertelemeyi onaylaması gerekiyor. Ancak burada önemli istisnalar da var. Çalışan, aynı dönemde başka bir yasal izinde olduğu için (örneğin geçici iş göremezlik raporu veya İş Kanunu'ndaki başka bir izin) iznini kullanamadıysa, ücretli yıllık iznin ertelenmesi için ayrıca bir talepte bulunmasına gerek yok.
İzin ertelendiğinde veya yıl sonuna kadar kullanılamadığında, işverenin bu izni gelecek yılın ilk altı ayı dolmadan kullandırması gerekiyor.
Çalışan için önemli bir koruma
Eğer çalışan, eski iznini bu altı aylık süre içinde kullanmak istediğini belirttikten sonra işveren buna izin vermezse, çalışan iznini kullanacağı zamanı kendisi belirleyebiliyor. Bunun için tek yapması gereken, işverene yazılı olarak en az 14 gün önceden haber vermek.
İzinler ne zaman yanıyor?
İşte çalışanların gözden kaçırmaması gereken en kritik süre. Ücretli yıllık izinler sonsuza kadar biriktirilemiyor. İş Kanunu'na göre, izin veya bir kısmı, hak edildiği yılın sonundan itibaren iki yıl içinde kullanılmazsa, kullanma hakkı zamanaşımına uğruyor. Örneğin, 2026 yılından kullanılmamış bir izniniz varsa, bu izni kullanma hakkınız genel kural gereği 31 Aralık 2028'in sonunda sona eriyor.
İş Kanunu'nda öngörülen başka bir sebeple ertelenen izinlerde ise özel bir kural işliyor: İki yıllık süre, kullanılmama sebebinin ortadan kalktığı yılın sonundan itibaren işlemeye başlıyor.
Bu yüzden kullanılmayan izin günleri öylece "kendi kendine aktarılır" diye beklenmemeli. Hangi yıla ait olduklarını, neden kullanılamadıklarını ve nasıl ertelendiklerini bilmek çok önemli. Yıl sona ererken, kalan izinlere ne olacağını görmek için son iş gününü beklemek hiç iyi bir fikir değil. Küçük bir ön planlama, aksi halde kaybetme riski taşıdığınız günleri kurtarmanızı sağlayabilir.
