Kan testi, ileri yaştaki sağlıklı görünen kişilerin önümüzdeki beş veya on yıl içinde Alzheimer belirtileri geliştirip geliştirmeyeceğini tahmin edebiliyor. Hastalık giderek daha fazla yaşlıyı etkilerken, henüz bir tedavisi bulunmuyor.
Araştırma, bilimsel dergi JAMA'da yayımlandı. Test, yüksek riskli hastaların belirlenmesine ve Alzheimer hastalığına yönelik olası tedaviler ya da önleme stratejileri üzerine klinik çalışmalara dahil edilmelerine yardımcı olacak.
Hâlihazırda bazı ilaçların hastalığı önleyip önleyemeyeceğini ya da en azından yavaşlatıp yavaşlatamayacağını test eden büyük ölçekli klinik araştırmalar yürütülüyor. Bu çalışmalardan herhangi biri başarılı olursa, doktorların hangi hastaların bu ilaçları kullanması gerektiğini kolayca belirleyebileceği bir yönteme ihtiyacı olacak.
Yeni araştırmaya imza atan bilim insanları, sağlıklı bireylerin şimdilik pTau217 adı verilen testi yaptırması için çok erken olduğunu vurguluyor. Şu anda bu test, bilişsel sorunlar yaşayan kişilerde Alzheimer mı yoksa başka bir hastalık mı olduğunu teşhis etmek için kullanılıyor.
Yeni bulgulara göre, herhangi bir belirti göstermeyen ancak pTau217 seviyeleri çok yüksek olan yaşlı bireylerde, beş yıl içinde bilişsel bozukluk geliştirme riski yüzde 38. Bu risk, on yıl sonunda yüzde 78'e kadar çıkıyor.
Alzheimer'a tam olarak neyin yol açtığı henüz netlik kazanmış değil. Ancak hastalığın karakteristik özellikleri arasında beyinde amiloid plaklarının birikmesi ve nöronlara zarar veren tau iplikçiklerinin oluşması yer alıyor. pTau217 testi, tau proteininin bir formunu ölçüyor; bu form, beyinde biriken plak miktarıyla doğru orantılı ve iplikçiklerin varlığına işaret ediyor.
Ne var ki Alzheimer'ı öngörmek bir paradoksu da beraberinde getiriyor: Pek çok kişide yüksek düzeyde amiloid plak bulunmasına rağmen hiçbir zaman demans gelişmiyor. Baskın teoriye göre, amiloid birikimi belli bir noktada anormal tau proteininin iplikçikler halinde oluşmasını tetikliyor ve bu da sonuçta semptomların ortaya çıkmasına yol açıyor.
Ayrıca tahminler başka faktörlerle de bulanıklaşabiliyor. Yaşlı bireyler başka bir nedenden ötürü hayatını kaybetme ya da Alzheimer değil, damar tıkanıklığına bağlı demansa yol açabilecek kalp sorunları yaşama riski taşıyor. Bu duruma, St. Louis'deki Washington Üniversitesi'nden Dr. Suzanne Schindler ile Pennsylvania Üniversitesi'nden Dr. David Wolk, JAMA dergisinde yayımlanan yorum yazısında dikkat çekti.
Uzmanlar, Alzheimer için kan testlerinin bireysel tahmin açısından henüz yeterince hassas olmadığını, ancak araştırmalarda önemli bir adım olduğunu belirtiyor. Banner Alzheimer Enstitüsü'nden Jessica Langbaum'a göre, hastalığın erken evrelerine yönelik etkili ilaçlar bulunana kadar bu testlerin yaygın olarak uygulanması şu anda önerilmiyor.
