Kakao fiyatları rekor yükselişin ardından düşüşe geçti ancak uzmanlar, bunun çikolata ürünlerinin daha ucuzlaması anlamına gelmediğini söylüyor. Sektör temsilcileri, CNBC'ye yaptıkları açıklamada bu öngörüde bulundu.
Son iki yılda olumsuz hava koşulları ve zayıf hasatlar nedeniyle kakao fiyatları rekor seviyelere ulaşmıştı. Ancak şimdi bir düşüş eğilimi var ve kakao vadeli işlemleri cuma günü itibarıyla metrik ton başına 5.327 dolara geriledi. Bu, yıllık bazda yüzde 34'lük bir düşüş anlamına geliyor. Karşılaştırmak gerekirse, 2024 yılı sonunda hammaddenin fiyatı metrik ton başına 12.000 dolara yaklaşmıştı. Piyasanın soğumasında küresel stokların artması ve işlemcilerin üretimi azaltması etkili oldu; Avrupa'da kakao işleme hacmi on yılın en düşük seviyesine gerileyerek talepteki zayıflığı teyit etti.
Son yirmi yılda kakao fiyatları genellikle metrik ton başına 2.000 ila 3.000 dolar aralığında seyrediyordu.
İsviçreli çikolata üreticileri Barry Callebaut, Lindt ve Nestlé, kakaodaki keskin fiyat artışının finansal sonuçlarına baskı yaptığını ve talepte düşüşe yol açtığını belirtiyor. Orta Doğu'daki krizin de ek zorluklar yarattığı, Asya ve Orta Doğu'dan Avrupa'ya turist akışını zayıflattığı ifade ediliyor.
Kakao fiyatlarındaki keskin dalgalanmanın temel nedeni, Batı Afrika'daki zayıf hasatlar. Bunun arkasında ise El Niño hava olayına bağlı meteorolojik koşullar ve arzı sınırlayan iklim değişikliği yatıyor.
El Niño, Ekvator Pasifik Okyanusu'ndaki yüzey sularının periyodik olarak ısınmasıyla oluşuyor ve küresel hava modellerini etkiliyor. Bu olay her iki ila yedi yılda bir tekrarlanıyor. Bu meteorolojik koşullar, dünya kakao çekirdeği üretiminin yüzde 60 ila 70'ini karşılayan Fildişi Sahili ve Gana'da zayıf hasatlara yol açtı. Fildişi Sahili tek başına küresel üretimin yüzde 40'ından fazlasını karşılarken, Gana, Nijerya, Kamerun, Brezilya, Ekvador ve Endonezya diğer önemli üreticiler arasında yer alıyor.
Analistler, iklim değişikliği ve sıcaklıkların artmasının tüketicilerin çikolataya olan ilgisini azaltabileceğine de dikkat çekiyor.
Kakao fiyatlarındaki düşüşe rağmen çikolata fiyatlarının yüksek kalmasının birkaç yapısal nedeni var. Birincisi, üreticiler 2024-2025 dönemindeki fiyat şokunu hâlâ telafi etmeye çalışıyor; o dönemde yapılan zamlar bütçe, sözleşme ve uzun vadeli tedarik anlaşmalarına işlemiş durumda. İkincisi, gıda enflasyonu yüksek seyrediyor; şeker, süt, enerji, nakliye ve ambalaj gibi diğer girdi maliyetleri de arttığı için kakao fiyatındaki düşüş tek başına yeterli olmuyor. Üçüncüsü, küresel çikolata tüketimi 2026'nın üçüncü çeyreğinde yüzde 4,4 oranında azaldı; bu da üreticileri fiyat indirimi yerine premium ürünlere, küçük paketlere ve pazarlamaya yöneltiyor. Dördüncüsü, Lindt, Barry Callebaut ve Nestlé gibi büyük şirketler kâr marjlarını korumak için fiyatları düşürmek yerine yeni ürün ve kampanyalara yatırım yapıyor.
Fiyatlardaki bu düşüş, başta Fildişi Sahili ve Gana olmak üzere üretici ülkelerde ciddi sosyal etkiler yaratıyor. Milyonlarca ailenin geçim kaynağı olan kakao plantasyonlarında gelir kaybı, sosyal gerginlik ve kentlere yeni göç dalgaları riski doğuyor. Hükümetler, sübvansiyonlar, yeni ticaret anlaşmaları ve büyük şirketlerle fiyat müzakereleri yoluyla telafi arayışına girerken, Batılı şirketler hammaddeyi ucuza alıp nihai ürünü pahalıya satarak konumlarını güçlendiriyor.
