Devam eden enflasyon baskısı ve 1 Ocak'ta euroya geçişin ardından hükümet, "Özen Sepeti" adını verdiği acil bir ekonomik önlem paketini devreye soktu. Yetkililer ve iş dünyası, Bulgar tüketicilere nefes aldırmak için güçlerini birleştirdi. Zira enflasyon ve hızla yükselen fiyatlar karşısında Bulgarların alım gücü ciddi şekilde düştü.
"Özen Sepeti", temel gıda maddelerindeki aylık fiyat artışını kontrol altına alma ihtiyacından doğdu. Bulgaristan'daki sendika örgütlerinin resmi verileri, ülkedeki en temel aylık market sepetinin maliyetinin endişe verici seviyelere ulaştığını gösterdi. Bu verilerden kaygılanan hükümet, kampanyayı Haziran başında başlattı ve resmi tanıtım Başbakan Rumen Radev tarafından yapıldı.
Yeni, daha uygun fiyatların uygulanması aşamalı olarak gerçekleşiyor ve ticari işletmelerin devlet projesine katılımı tamamen gönüllülük esasına dayanıyor. Ancak büyük zincirlerin yöneticileri, temel gıda ürünlerinde fiyat indiriminin lojistik hazırlık için teknolojik bir süre gerektirdiği uyarısında bulundu. Süreç Haziran ayı boyunca devreye giriyor ve farklı piyasa oyuncuları kendi takvimlerine göre dahil oluyor.
Başlangıçta anlaşılan indirim eşiği, malların fiyatlarında minimum yüzde 15 olarak belirlenmişti, ancak bazı perakendecilerde indirimler yüzde 30'a kadar çıkıyor.
Girişime bu yılın 8 Haziran'ında aynı anda 3 büyük zincirle başlandı. Kaufland, ülke genelindeki tüm şubelerinde yeni düşük fiyatları uygulamaya koydu. Bu indirimler, et, ekmek, yumurta, süt, peynir ve taze meyve-sebze gibi kanıtlanmış Bulgar menşeli 30-35 temel gıda ürününü kapsıyor. Bulgar zinciri Fantastiko da kampanyanın özel görsel işaretini taşıyan en az 50 ürünü işaretledi. Lidl de katıldı ancak piyasadaki en uzun vadeli teklifi sundu: zincir, düşük fiyatları 8 ay boyunca koruyacak. Bu, Radev hükümetinin belirlediği minimum gereklilikten 2 ay daha fazla.
10 Haziran'da Metro projeye 100 ürünlük indirim sepetiyle katıldı ve planlarına göre 1 Temmuz'dan itibaren çeşitliliği artırarak 120 ürünü aşmayı hedefliyor. 11 Haziran'da kampanya, Sofya ve Sofya bölgesindeki 38 CBA Come mağazasında resmen başladı. Tüketiciler burada en az 6 ay süreyle garantili yüzde 15 ila 30 arasında değişen indirimlerle yaklaşık 50 ürün bulabiliyor.
15 Haziran'dan itibaren Dar mağazaları, tüketici sepetindeki 28 farklı ürünü kapsayan indirimlerini başlattı ve önümüzdeki 6 ay boyunca en az yüzde 15 indirim uygulayacak. 18 Haziran'da Billa da kampanyayı ülke genelindeki 173 mağazalık perakende ağında aktif hale getirdi ve raflarında "Özen Sepeti" özel etiketiyle en çok satın alınan 100'den fazla gıda maddesini sunuyor.
Hafta başında Minimart zinciri de promosyon fiyatlarını başlattı. Fiyatlar aşamalı olarak uygulanıyor ve ülkenin büyük şehirlerindeki 330'dan fazla mağazayı kapsayacak şekilde genişletilecek.
Proje tamamen temel ihtiyaç mallarına ve yerli üretimin desteklenmesine odaklanmış durumda. Devlet ürünler için tek bir liste dayatmadığı, genel bir çerçeve belirlediği için ürün çeşitliliği hacim olarak farklılık gösteriyor ancak temel gıda gruplarında örtüşüyor. Girişimin özü, Bulgar sofrası için en önemli malları kapsıyor. Seçkide beyaz ve tip ekmeği gibi yaygın ekmek çeşitleri, buğday unu, beyaz rafine şeker ve rafine ayçiçek yağı yer alıyor. Et işleme sektöründen kampanya, taze tavuk eti, bütün tavuk, tavuk filetosu, domuz eti, domuz pirzolası, domuz butu ve karışık kıymayı kapsıyor. Tüketiciler kampanya logosuyla tavuk yumurtası da bulabiliyor.
Hükümet tarafından belirlenen listelerde, enflasyonun en çok hissedildiği süt ürünleri sektörüne özel önem veriliyor. İndirimler klasik Bulgar inek beyaz peyniri, olgunlaştırılmış inek kaşkaval peyniri ve taze inek sütünü içeriyor. Kuru gıda ve bakliyat sektörü ise uzun ve kısa taneli pirinç, mercimek ve geleneksel olgun kuru fasulye ile temsil ediliyor.
Meyve ve sebze bölümünde seçki, öncelikli olarak yerli sera ve tarla üretimine odaklanan geleneksel ve mevsimlik ürünlere yoğunlaşıyor. Alıcılar daha ucuz patates, kırmızı ve pembe domates, salatalık, kuru soğan ve havuç bulabiliyor. Meyveler söz konusu olduğunda kampanya en sık elma ve turunçgilleri kapsıyor. Lidl ve Billa gibi daha büyük zincirlerde listenin kapsamı gıda dışına da genişletilmiş; çamaşır deterjanı, sıvı sabun, şampuan, tuvalet kağıdı ve ev temizlik malzemeleri eklenmiş. Bu da aile bütçesinin genel olarak optimize edilmesine yardımcı oluyor.
Hükümet girişiminin arkasında, emekliler ve çok çocuklu aileler gibi savunmasız toplum kesimlerini korumak ve yerli gıda üretimini teşvik etmek gibi net sosyal ve ekonomik gerekçeler yatıyor. Proje ayrıca üreticiden nihai tüketiciye uzanan zincirdeki spekülatif uygulamaları engellemeyi ve bazı ticaret sektörlerinde toptan halle tezgah arasında yüzde 70'e varan aşırı ve haksız fiyat farklarına son vermeyi hedefliyor. Olumlu yankılara ve iyi niyete rağmen "Özen Sepeti" projesi kısa sürede serbest piyasa gerçekleriyle karşılaştı ve ciddi tartışmalara yol açtı. Başlamasından sadece birkaç gün sonra Ulusal "Meyve ve Sebze" Sektör Odası ve Bulgar Sera Üreticileri Derneği, kurumlara sert bir açık mektup göndererek bazı perakende zincirlerinin çiftçilere tedarik fiyatlarını yüzde 15 düşürmeleri için doğrudan baskı yapmaya başladığı uyarısında bulundu.
Çiftçiler, işletmelerin indirimlerin tüm finansal yükünü onlara yüklemesi halinde bunun toplu iflaslara ve Bulgar meyve ve sebze tedarikinin durmasına yol açacağını ve yerli üretimi kan kaybına uğratacağını belirtti. Ekonomi analistleri de şüphelerini dile getirerek daha önceki başarısız "Sizin için Uygun Fiyatlı" kampanyasını hatırlattı ve süpermarketlerin indirimli ürünlerden elde ettikleri düşük marjı, promosyon listesi dışındaki yüzlerce ürünün fiyatlarını artırarak telafi etme riskinin gerçek olduğu uyarısında bulundu. Bu, kampanyayı hanehalklarının aylık bütçe dengesi üzerinde gerçek bir etkisi olmayan saf bir pazarlama aracına dönüştürebilir. Uzun zamandır beklenen devlet kampanyasının 6-8 ay sonra beklenen sonucu verip vermeyeceğini hep birlikte göreceğiz.
Devlet, Spekülasyona Karşı Kontrol Önlemlerini Hayata Geçiriyor
Piyasa bozulmalarını ve süpermarket zincirlerinin pazarlama taktiklerini önlemek için hükümet, devlet denetim organlarının mağazalarda sıkı denetimler yapacağını garanti etti. Bu eylemler, ekonomik yardımın gerçek kalmasını ve Bulgar üreticilerin sırtına yüklenmemesini sağlamayı amaçlıyor. Devlet ayrıca, kararlaştırılan yüzde 15 ila 30 arasındaki indirimlerin Bulgar tüketicinin cebine gerçekten yansıyıp yansımadığını ve gıda kalitesinden ödün verilip verilmediğini de denetleyecek.
