Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ve Yunanistan Başbakanı Kiryakos Miçotakis'in Türkiye'nin F-35 savaş uçağı programına yeniden dahil olmasına yönelik itirazlarına sert tepki gösterdi. Erdoğan, "Her iki açıklamanın da benim dünyamda yeri yok. Netanyahu'nun hangi sularda yüzdüğü ortada. Miçotakis ise bu hatayı yapmamalıydı; çünkü Yunanistan askeri teçhizat alırken ona neden aldığını sormadık, o bizim komşumuz. Türkiye zaten bu teçhizatı üretiyor. Bunun yanında satın alma hakkına da sahip. Bunu farklı ülkelerle görüşüyoruz ve kararlarımızı buna göre alıyoruz" dedi.
İsrail Başbakanı Netanyahu, ABD'nin Türkiye'ye F-35 satışının Ortadoğu'daki güç dengesini "bozacağını" öne sürmüştü. Miçotakis ise ittifakın temel ilkesinin iyi komşuluk ilişkileri olması gerektiğini vurgulayarak, Yunanistan'ın karasularını genişletme hakkını kullanması halinde hâlâ Türkiye'den "açık savaş tehdidi" altında olduğunu söylemişti. Bu açıklamalar, ABD Başkanı Donald Trump'ın Türkiye'nin yeniden F-35 alabileceğini duyurmasının ardından geldi.
Erdoğan, Trump'ın kendisine bu konuda tam olarak ne söylediğine ve Türkiye'nin Rus yapımı S-400 hava savunma sistemleriyle ne yapmayı planladığına dair somut bir yanıt vermedi. S-400'ler, Ankara'ya yaptırım uygulanmasına yol açmıştı.
Erdoğan, bir soru üzerine "Beni takip etmeye devam edin" dedi.
Uçaklar geldiğinde dünyanın Amerika'nın sözünü tuttuğunu göreceğini umduğunu ifade etti.
Türk cumhurbaşkanı, NATO zirvesinin ardından yaptığı açıklamada, Ankara'da Avrupalı müttefiklerin daha fazla sorumluluk üstlendiği, daha güçlü ordulara sahip olduğu ve sorumluluğu paylaştığı daha güçlü bir NATO'nun temellerinin atıldığını söyledi.
Ona göre, İttifak'taki 32 ülkenin tüm liderlerinin katılımı Türkiye'ye duyulan saygıyı gösteriyor. Trump'ın aralarındaki güçlü dostluğu bir kez daha vurgulamasının kendisi için son derece değerli olduğunu belirtti.
Zirve ve müttefiklerin ele aldığı ana konularla ilgili olarak Erdoğan, Türkiye'nin İttifak bünyesinde daha fazla sorumluluk üstlenmeye hazır olduğunu söyledi. Türk cumhurbaşkanı, Türkiye'nin diğer müttefiklerden daha gelişmiş bir savunma sanayisine sahip olduğuna dikkat çekti.
"Hâlâ devam eden savunma sanayii ticaretindeki bazı engellerin kaldırılması gerekiyor. Bunun zirvede vurgulanmasını sağladım" dedi Erdoğan.
Rusya-Ukrayna savaşını, her ay on binlerce insanın öldüğü bir "kıyma makinesi" olarak nitelendiren Erdoğan, Türkiye'nin Ukrayna ve Rusya arasında barış görüşmelerine ev sahipliği yapmaya hazır olduğunu yineledi.
Erdoğan ayrıca, bu akşam Avrupalı liderlerle yapacağı toplantıda onları "AB kapısını aralamaya" çağıracağını söyledi.
Dün ABD Başkanı Donald Trump, Ankara'daki Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'nde düzenlenen ortak basın toplantısında, Washington'un CAATSA yasası kapsamında Türkiye'ye uyguladığı yaptırımları kaldıracağını ve ülkenin F-35 savaş uçağı programına yeniden dahil edilmesi olasılığını değerlendireceğini açıklamıştı.
"Bu liderler zirvesinin F-35 konusunda olumlu bir karara varılmasını sağlayacağına inanıyorum" diyen Erdoğan, Trump'ın daha önce beş adet F-35 savaş uçağının teslimatını vaat ettiğini ve sözünü her zaman tuttuğunu ekledi.
Türk cumhurbaşkanı, F-35 meselesinin Türkiye için yeni olmadığını ve yıllardır ABD ile görüşüldüğünü belirtti.
Trump, gazetecilere F-35 konusunda karar vereceklerini söyleyerek, "Şu anda ilişkilerimiz çok iyi" dedi ve Ankara'yı "diğer ülkelerden çok daha sadık" olarak nitelendirdi.
CAATSA yaptırımları konusunda da aynı derecede kararlı olan Trump, "Zamanı geldi. Bunu yapacağız" ifadelerini kullandı. Yönetiminin, yaptırımların kaldırılması için Dışişleri Bakanı Marco Rubio ve diğer üst düzey yetkililerle çalıştığını ekledi.
ABD başkanı ayrıca Türkiye'nin Rus yapımı S-400 hava savunma sistemini satın almasıyla ilgili endişeleri küçümseyerek, bu konunun savunma alanında daha yakın işbirliğine engel olmayacağının sinyalini verdi.
Trump, Ankara'ya teslim edilen uçakların motor bakım ve modernizasyonu için ABD yardımının devamına da destek ifade ederek, "Bizden bir uçak satın aldığınızda... motorun onarım veya modernizasyona ihtiyacı varsa, bunu yapmanın bizim görevimiz olduğunu düşünüyorum" dedi.
Erdoğan, Trump'ın Türkiye'nin yeni nesil savaş uçağı KAAN'ın motorlarına yönelik ABD desteğiyle ilgili "iyi haberi" de doğrulayacağına olan güvenini dile getirdi.
Günün erken saatlerinde Erdoğan, Trump'ı Esenboğa Havalimanı'nda bizzat karşıladı ve ardından Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'nde resmi bir törenle ağırladı.
Basın toplantısının ardından iki lider, heyetleriyle birlikte Ankara'da iki gün sürecek NATO zirvesi kapsamında ikili görüşmeler gerçekleştirdi. Zirvede İttifak liderleri savunma harcamalarının artırılması, Ukrayna'ya devam eden destek ve NATO savunma sanayisinin güçlendirilmesi konularını ele alıyor.
Türkiye, çok uluslu F-35 programında ortaktı ve 100 adet F-35A savaş uçağı satın almayı planlıyordu; aynı zamanda Türk savunma sanayisi uçak için yüzlerce bileşen üretiyordu.
2019'da ABD, Ankara'nın Rus S-400 hava savunma sistemlerini almasının ardından Türkiye'yi programdan çıkardı. Washington, kararını S-400'lerin F-35'lerle birlikte kullanılmasının hayalet uçağın hassas teknolojilerini tehlikeye atabileceği endişesiyle gerekçelendirdi.
Türkiye bu iddiaları reddederek iki sistemin güvenlik riski oluşturmadığını savundu ve Amerikan endişelerini ele almak için ortak bir teknik çalışma grubu kurulmasını defalarca önerdi.
Aralık 2020'de Washington, CAATSA yasası uyarınca Türk Savunma Sanayii Başkanlığı'na (SSB) yaptırım uyguladı. Tedbirler, ihracat lisanslarının verilmesine yönelik kısıtlamaları ve savunma sektörünün üst düzey yetkililerinin varlıklarının dondurulmasını içeriyordu; bu da iki NATO müttefiki arasındaki ilişkileri daha da kötüleştirdi.
O tarihten bu yana Ankara, hem CAATSA yaptırımlarının kaldırılması hem de F-35 programına geri dönüş için ısrar ederek, dışlanmasının haksız olduğunu ve İttifak'ın kolektif savunma çıkarlarına aykırı olduğunu savundu.
Trump'ın son açıklamaları, Washington'un her iki kararı da yeniden gözden geçirebileceğine dair şimdiye kadarki en net sinyali oluşturuyor.
