ABD Başkanı Donald Trump, Salı günü yaptığı açıklamada, Washington'un Türkiye'ye yönelik CAATSA yaptırımlarını kaldıracağını ve ülkenin F-35 savaş uçağı programına yeniden katılımının değerlendirileceğini duyurdu. Bu açıklama, Trump ve Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın Ankara'daki Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'nde, NATO Zirvesi öncesinde gerçekleştirdikleri ikili görüşme öncesindeki ortak basın toplantısında yapıldı.
Cumhurbaşkanı Erdoğan, "Bu liderler zirvesinin F-35 konusunda olumlu bir karara varılmasını sağlayacağına inanıyorum" dedi. Erdoğan, Trump'ın daha önce beş adet F-35 savaş uçağının teslimatı için söz verdiğini ve her zaman sözünü tuttuğunu da sözlerine ekledi.
Türkiye Cumhurbaşkanı, F-35 meselesinin Türkiye için yeni olmadığını ve yıllardır ABD ile görüşüldüğünü belirtti.
Trump, gazetecilerin programla ilgili sorusu üzerine, "F-35 konusunda bir karar vereceğiz. Şu anda ilişkilerimiz çok iyi" ifadelerini kullandı ve Ankara'yı "diğer ülkelerden çok daha sadık" olarak nitelendirdi.
ABD'nin Hasımlarına Yaptırımlar Yoluyla Karşı Koyma Yasası (CAATSA) kapsamında uygulanan yaptırımlarla ilgili olarak Trump da aynı derecede netti: "Zamanı geldi. Bunu yapacağız." Trump, yönetiminin Dışişleri Bakanı Marco Rubio ve diğer üst düzey yetkililerle birlikte yaptırımların kaldırılması için çalıştığını da sözlerine ekledi.
ABD Başkanı ayrıca Türkiye'nin Rus yapımı S-400 hava savunma sistemini satın almasıyla ilgili endişeleri de küçümseyerek, bu konunun savunma alanında daha yakın işbirliğine engel olmayacağının sinyalini verdi.
Trump, Türk askeri havacılığına yönelik Amerikan yardımının devamına da destek verdiğini belirterek, Washington'un Ankara'ya teslim edilen uçakların motorlarının bakım ve modernizasyonunu sağlama yükümlülüğü olduğunu söyledi. "Bizden bir uçak satın aldığınızda... motorun onarım veya modernizasyona ihtiyacı varsa, bunu yapmanın bizim görevimiz olduğunu düşünüyorum" dedi.
Erdoğan, Trump'ın Türkiye'nin yeni nesil savaş uçağı KAAN'ın motorlarına yönelik Amerikan desteğiyle ilgili "iyi haberi" de doğrulayacağına olan güvenini dile getirdi.
Günün erken saatlerinde Erdoğan, Trump'ı Esenboğa Havalimanı'nda bizzat karşıladı ve ardından Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'nde resmi bir törenle ağırladı.
Basın toplantısının ardından iki lider, heyetleriyle birlikte Ankara'da iki gün sürecek NATO Zirvesi kapsamında ikili görüşmeler gerçekleştirdi. Zirvede İttifak liderleri, savunma harcamalarının artırılması, Ukrayna'ya devam eden destek ve NATO savunma sanayisinin güçlendirilmesi konularını ele alıyor.
Türkiye, çok uluslu F-35 programının ortağıydı ve 100 adet F-35A savaş uçağı satın almayı planlıyordu. Aynı zamanda Türk savunma sanayisi, uçak için yüzlerce bileşen üretiyordu.
2019 yılında ABD, Ankara'nın Rus S-400 hava savunma sistemlerini teslim almasının ardından Türkiye'yi programdan çıkardı. Washington, S-400'lerin F-35'lerle birlikte kullanılmasının, hayalet savaş uçağının hassas teknolojilerini tehlikeye atabileceği endişesini gerekçe gösterdi.
Türkiye bu iddiaları reddederek iki sistemin güvenlik açısından bir risk oluşturmadığını savundu ve Amerikan endişelerini ele almak için defalarca ortak bir teknik çalışma grubu kurulmasını önerdi.
Aralık 2020'de Washington, CAATSA yasası uyarınca Türk Savunma Sanayii Başkanlığı'na (SSB) yaptırım uyguladı. Bu önlemler, ihracat lisanslarının verilmesine yönelik kısıtlamaları ve savunma sektörünün üst düzey yetkililerinin varlıklarının dondurulmasını içeriyordu ve bu durum iki NATO müttefiki arasındaki ilişkileri daha da kötüleştirdi.
O tarihten bu yana Ankara, hem CAATSA yaptırımlarının kaldırılmasını hem de F-35 programına geri dönüşü talep ediyor. Türkiye, programdan çıkarılmasının haksız olduğunu ve İttifak'ın kolektif savunma çıkarlarına aykırı olduğunu savunuyor.
Trump'ın son açıklamaları, Washington'un her iki kararı da yeniden gözden geçirebileceğine dair şimdiye kadarki en net sinyali oluşturuyor.
