"Dostlar" Radev ve Fico'dan Rusya'ya Yönelik Yaptırımlara Karşı Çıkış

"Avrupa'da sizin gibi barıştan bahseden çok az siyasetçi var," diyerek Bulgaristan Cumhurbaşkanı İliana Yotova'yı öven Slovakya Başbakanı Robert Fico, iki ülke arasındaki güçlü işbirliğine dikkat çekti.

Ukrayna'ya verilen desteğin yeniden gözden geçirilmesi, Rusya'ya yönelik yaptırımların sona erdirilmesi, Avrupa Birliği'nin daha az gelişmiş ülkelerine daha fazla mali kaynak aktarılması ile savunma, enerji ve ekonomi alanlarında işbirliği yapılması konularında mutabık kalındı.

Bu çerçevede Bulgaristan Cumhurbaşkanı Rumen Radev ile cuma günü ülkeyi ziyaret eden Slovakya Başbakanı Robert Fico arasında önemli bir görüşme gerçekleşti. İki lider de toplantıdan son derece memnun ayrıldı. Radev, konuşmasının başında Fico için "dostum" ifadelerini kullanırken, daha sonra ona "sevgili Robert" diye seslendi. Fico ise Radev'i Bratislava'ya davet etti ve konuşmasında ona iki kez "sevgili Rumen" hitabıyla karşılık verdi.

Radev, "Sevgili Robert, Avrupa'nın geleceğine dair ortak görüşleri paylaştığımız için çok mutluyum. Akıl, diyalog, ateşkes ve müzakere masasına oturulması çağrısında bulunuyoruz. Diplomasi tek mümkün çözüm yoludur" dedi.

Her iki lider de Rusya'ya yönelik yaptırımlar konusundaki çekincelerini tekrarladı. Cumhurbaşkanı Radev, ülkelerin Avrupa politikalarını takip etmesi gerektiğini, ancak

her şeyden önce Brüksel karşısında kendi ulusal çıkarlarını savunmaları gerektiğini vurguladı.

Fico ise çok daha sert bir tavır takındı. Avrupa'nın Rusya'ya yönelik yaptırımların işe yaradığını söyleyip durduğunu, ancak sürekli yeni yaptırımlar eklemeye devam ettiğini belirten Fico, "Kaç paket daha gerekiyor? 100 mü, 200 mü?" diye sordu.

Slovakya, Rusya'ya yönelik yaptırımların mevcut altı ay yerine bir yıllığına uzatılması fikrine karşı çıkan ilk Avrupa ülkesi oldu. Bu durumu Perşembe akşamı Bratislava'daki hükümet kaynaklarına dayandıran Politico duyurdu. Bu adım, tıpkı Radev ve Fico gibi Moskova'ya yönelik cezalara şüpheyle yaklaşan eski Macaristan Başbakanı Viktor Orban nedeniyle atılmıştı. Avrupa'nın eylül ortalarında daha uzun vadeli yaptırımlar konusunda karar vermesi bekleniyor. Fico, Bulgaristan'da bu konuyu ne doğruladı ne de yalanladı. Bulgaristan'ın henüz resmi bir pozisyonu bulunmuyor.

İki lider, Almanya'daki provokasyonlar nedeniyle ek yaptırımlar uygulanmasına da şüpheyle yaklaşıyor. Almanya'da elektrik iletim hattına yapılan saldırılar ve Leipzig Havalimanı'nda patlayıcı madde bulunan 3 dron nedeniyle Alman hükümeti resmi olarak Rusya'yı suçlamıştı. Bu durum, Bulgaristan'da muhalefetin, Alman makamlarına göre suçlu olan Rusya'yı işaret etmedikleri için hükümete ve Değişim Devam Ediyor partisine yönelik yeni eleştirilerine yol açtı.

Bu durumu "pervasızca bir eylem" olarak nitelendiren Radev, ancak

Avrupa'nın önde gelen ülkelerinin, binlerce kilometre öteden Rusya topraklarının derinliklerine saldırmak için uzun menzilli silahlar göndermesinin pervasızca olup olmadığını sordu. Radev, "Avrupa'da üretilen, Avrupa'dan gelen bilgiler ve talimatlarla kullanılan silahlar... Bunun da pervasızca olup olmadığına kendimiz karar verelim" ifadelerini kullandı.

Radev bu ilk yorumunu, Fico ile görüşmeden önce Meclis'teki soru-cevap bölümünde GERB partisinin eski Dışişleri Bakanı Georgi Georgiev'in sözlerine yanıt olarak yapmıştı. Daha sonra "Kolektif Batı, Rusya üzerinde konvansiyonel bir zafer kazanamaz" açıklamasını yapan Radev, "Bunu her gece Kiev semalarında görüyoruz" diye ekledi.

Rusya'ya yönelik yaptırımların yanı sıra, Radev ve Fico'nun görüşmesinde enerji, savunma ve ekonomi ana gündem maddeleri oldu. İki lider, iki alanda ikili komisyon kurulması konusunda anlaşmaya vardı. Bunlardan ilki, her iki ülkenin de Amerikan Westinghouse firmasıyla ikişer yeni nükleer reaktör inşası için görüşmeler yürütmesi nedeniyle, deneyim ve bilimsel uzmanlık alışverişi yapılması amacıyla enerji alanında kurulacak. Bu konuya daha çok odaklanan Fico, Slovakya'nın geçmişte reaktörlerinden ikisini kapatmak zorunda kaldığını, Bulgaristan'ın ise dört reaktörünü kapattığını anlattı. Slovakya'da elektrik fiyatlarının durmadan arttığını, Rus gazı arzının durdurulmasına karşı olduğunu belirten Fico,

enerji tedariki konusunda Bulgaristan'a çok güvendiğini

ve artan petrol fiyatlarından endişe duyduğunu dile getirdi. Radev bu konuda daha temkinli konuşarak, nükleer enerjinin yapay zekanın gelişimi için anahtar niteliğinde olduğunu vurguladı.

Kurulacak ikinci komisyon ise ekonomi ve inovasyon alanlarında faaliyet gösterecek. Radev, Slovakya'nın son 20 yıldaki aktif sanayileşmesini, özellikle de otomotiv üretimini övdü. Slovakya'nın kişi başına en fazla otomobil üreten ülke olduğuna dikkat çeken Radev, otomotiv endüstrisinin kendi hedefleri arasında da yer aldığını belirtti.

Üçüncü önemli konu ise savunma oldu. İki başbakan, her iki ülkenin de özellikle mühimmat alanında güçlü bir silah sanayisine sahip olduğunu vurguladı. Ayrıca, yeni F-16 savaş uçaklarına ev sahipliği yapan "Graf İgnatievo" ve "Malaçki-Kuhinya" hava üsleri arasında da iyi bir işbirliği bulundu. İki ülke, tam olarak F-16 Block 70 modeline sahip olan tek iki ülke konumunda. Slovakya, Aralık 2018'de Lockheed Martin'den 1,59 milyar euro karşılığında tek seferde 14 savaş uçağı sipariş etmişti.

İki lider, üretim konusunda deneyim alışverişine hazır olduklarını belirtti ancak detay vermedi. Fico, "Üretmez ve satmazsak başkası yapacak. Bulgaristan'ın bu alanda gelenekleri var ve bu ortak çalışma bize çok yardımcı olur" dedi.

Slovakya Başbakanı Fico, Cumhurbaşkanı İliana Yotova ile de bir araya geldi. Fico, "AB'de sizin ve Bulgaristan Cumhurbaşkanı gibi barıştan bahseden çok az siyasetçi var" diyerek Yotova'yı övdü. Yotova ise Fico'ya, Slovakya'daki Bulgar topluluğuna yönelik tutumundan dolayı teşekkür etti.