Bulgaristan Parlamentosu, 2026 yılı için en kritik iki sosyal bütçeyi bugün ilk okumada ele alıyor. Bunlar, Devlet Sosyal Güvenlik Bütçesi (DOO) ve Ulusal Sağlık Sigortası Fonu (NZOK) bütçesi. Her iki bütçe de 7 Temmuz'da ilgili komisyonda kabul edilmişti ve şimdi genel kurulda görüşülecek. Bu bütçeler, emekliler, çalışanlar, serbest meslek sahipleri, devlet memurları ve hastaları doğrudan etkileyecek düzenlemeler içeriyor.
DOO bütçe tasarısına göre, ortalama emekli maaşının 543,46 avroya ulaşması bekleniyor. NZOK bütçesi ise 2025 yılına kıyasla 412,3 milyon avro daha fazla harcama öngörüyor. Gündemde ayrıca olağan parlamento denetimi de yer alıyor.
Emekli Maaşları Temmuz'dan İtibaren Artıyor
DOO bütçe tasarısına göre, 2026 yılında ortalama emekli maaşı 543,46 avroya ulaşacak. Beklenen reel emekli maaşı artışı, yıllık ortalama yüzde 4,3 enflasyon tahminine karşılık yüzde 4,5 olarak öngörülüyor.
1 Temmuz 2026'dan itibaren, 2025 yılı sonuna kadar bağlanmış tüm emekli maaşlarına 'İsviçre kuralı' gereğince yüzde 7,8 oranında zam yapılması planlanıyor. Ancak yeni emekliler için 30,68 avroluk (60 leva) Kovid ek ödemesinin kaldırılması öngörülüyor.
2026 yılında tüm emekli maaşları ve ek ödemeler için 13,503 milyar avro ayrıldı. Bu, tahmini GSYİH'nın yüzde 10,8'ine denk geliyor ve 2025'e göre 1,179 milyar avro (yüzde 9,6) daha fazla.
Daha Fazla Emekli ve Bütçeden Büyük Transfer
2026 yılında ortalama emekli sayısının yaklaşık 2 milyon 70 bin 700 kişiye yükselmesi bekleniyor. Bu durum, sisteme ek baskı getiriyor ve gelecek yıl da merkezi bütçeden ciddi destek gerekecek.
DOO bütçesinin toplam gelir ve transferleri 15,265 milyar avro olarak planlanıyor. Bu miktarın içinde, açığı kapatmak için merkezi bütçeden yapılacak 6,745 milyar avroluk transferler de yer alıyor.
Böylece, sosyal güvenlik sisteminin devlet finansmanına olan büyük bağımlılığı bir kez daha ortaya çıkıyor. Emekli maaşları artıyor ancak artan maliyetler karşısında bu artışın ne kadar sürdürülebilir olduğu sorusu da büyüyor.
Serbest Meslek Sahipleri ve Gelir Tavanı
1 Ağustos 2026'dan itibaren, serbest meslek sahipleri için asgari sigorta geliri 620,20 avro olacak. Bu miktar, 2026 yılı asgari ücretle aynı seviyede.
Aynı tarihten itibaren, tüm sigortalılar için azami sigorta geliri 2.300 avroya yükseltiliyor. Ayrıca belirli ekonomik faaliyet kolları için asgari sigorta gelirinde de artış öngörülüyor.
Bu değişiklikler, prim miktarlarını doğrudan etkilediği için tartışmaların en hassas noktalarından biri olacak. Kimileri için sisteme daha fazla gelir anlamına gelirken, kimileri için daha yüksek kişisel ve kurumsal yük getirecek.
Devlet Memurları Kişisel Prim Ödemeye Başlıyor
DOO tasarısındaki en önemli değişikliklerden biri, Devlet Memurları Kanunu ve Yargı Erki Kanunu kapsamındaki devlet memurlarını ilgilendiriyor. 1 Ağustos 2026'dan itibaren bu memurların kişisel sigorta primi ödemeye başlaması gerekiyor.
Başlangıçta sigorta primleri, işveren ve sigortalı arasında yüzde 80:20 oranında paylaştırılacak. 1 Ocak 2027'den itibaren ise bu oranın, diğer çalışanlar için olduğu gibi yüzde 60:40 olması planlanıyor.
Bu değişiklik, muhtemelen ciddi bir siyasi ve sendikal tartışmaya yol açacak. Devlet memurlarını diğer çalışanlarla benzer bir rejime yaklaştırırken, mevcut mali dengelerini de değiştiriyor.
Sağlık Fonu Daha Büyük Bütçeyle Geliyor
2026 yılı NZOK bütçe tasarısı, 2025 yılına kıyasla 412,3 milyon avro daha fazla harcama öngörüyor. Bu, yıllık bazda yüzde 8,5'lik bir artış anlamına geliyor.
Sağlık sigortası ödemeleri için ayrılan kaynak 4,93 milyar avro. Bu, geçen yıla göre 395 milyon avro (yüzde 8,7) daha fazla.
Sağlık sigortası primi oranı yüzde 8 olarak korunuyor. İşveren ve çalışan arasındaki yüzde 60:40 oranı da devam ediyor. Ancak devlet memurları için işveren-çalışan arasında yüzde 80:20 oranı öngörülüyor.
İlaçlar İki Gruba Ayrılıyor
Tasarıda ilk kez, ilaçların kendi bütçeleri olan iki ayrı gruba ayrılması öneriliyor. Birinci grup orijinal ürünler, ikinci grup ise jenerik ilaçlar için olacak.
Bu, NZOK bütçesindeki en belirgin değişikliklerden biri çünkü ilaç harcamaları, sağlık sisteminin en çok takip edilen ve en tartışmalı kalemleri arasında yer alıyor. Orijinal ve jenerik ilaçların ayrılması, kaynakların planlanması ve kontrolü için daha net bir çerçeve sağlamalı.
Tasarıda, sağlık sigortası prim gelirlerinin geçen yıla göre 249,2 milyon avro artması bekleniyor. Sağlık sigortası transfer gelirlerinin ise 156,2 milyon avro artması öngörülüyor.
