Bulgaristan Dışişleri Bakanı Velislava Petrova'nın İranlı mevkidaşı Seyid Abbas Arakçi ile yaptığı telefon görüşmesi, muhalefetin sert tepkisine yol açtı. İran'ın, ABD'ye ait tanker uçaklarının Bulgaristan'da konuşlandırılmasını 'kınanabilir' olarak nitelendirip tehditler savurması üzerine, eski Dışişleri Bakanı Daniel Mitov resmi diplomatik protesto çağrısı yaptı.
Peki, Tahran yönetimi, ABD tanker uçaklarının Bezmer'de konuşlandırılmasına izin verilmesi nedeniyle Bulgaristan'ı tehdit mi etti? Sofya yönetimi bu duruma yeterli tepkiyi gösterdi mi? Muhalefet, iktidarı bu sorularla adeta 'bombardımana' tuttu.
Geçtiğimiz hafta hükümetin talebi üzerine parlamento, Amerikan uçaklarının 1 Ekim'e kadar ülkede kalmasına izin vermişti. Başbakan Rumen Radev ise bu kararın, ABD'den gelen acil bir nota üzerine alındığını ve Ortadoğu'daki askeri operasyonları desteklemek amacı taşıdığını açıklamıştı. Geçtiğimiz Cuma günü de sekiz Amerikan uçağından ilki Bezmer'e indi.
Gerginlik, Dışişleri Bakanlığı'nın Petrova ile Arakçi arasındaki görüşmeyi duyurmasıyla başladı. Açıklamada İran'la iyi ilişkilere vurgu yapılırken, 'Bulgaristan topraklarından Ortadoğu'daki çatışmayla ilgili herhangi bir doğrudan askeri eylem gerçekleştirilmesi söz konusu değildir. Meclis kararı, Bulgaristan'ın ABD ile stratejik ikili işbirliği çerçevesinde üstlendiği yükümlülüklere uygun olup, anayasa ve yürürlükteki Bulgar mevzuatına göre, Amerikan tarafının resmi talebi üzerine alınmıştır' denildi.
Ancak İran büyükelçiliği ve devlet ajansı, Arakçi'nin uçak kararını 'kınanabilir, kabul edilemez ve iki ülke arasındaki geleneksel dostane ilişkilere aykırı' olarak nitelendirdiğini öne sürdü. İranlı Bakan'ın, Bulgar hükümetinden bu kararı acilen gözden geçirmesini talep ettiği belirtildi. Arakçi'nin, 'İran, ulusal çıkarlarını ve güvenliğini her türlü saldırı veya düşmanca eyleme karşı korumaktan çekinmeyecektir' dediği ve 'İran'a yönelik herhangi bir askeri saldırıya katılan her ülkenin kaçınılmaz olarak sonuçlarına katlanmak zorunda kalacağı' uyarısında bulunduğu aktarıldı.
Bu gelişmeler Cuma günü parlamentoda hararetli tartışmalara yol açtı. Eski Dışişleri Bakanı Daniel Mitov, 'Bu ifade ister uyarı, ister siyasi baskı, isterse üstü kapalı bir tehdit olarak tanımlansın, kurumsal bir yanıtsız bırakılamaz. Böyle bir açıklamanın ardından egemen bir devletin ilk tepkisi resmi bir diplomatik protesto olmalıdır' diyerek tepkisini dile getirdi.
Mitov, Petrova'nın İranlı mevkidaşını kendisinin aramak yerine, Dışişleri Bakanlığı'nın İran büyükelçisini makamına çağırarak Bulgaristan'a, vatandaşlarına, siyasetçilere veya ülke topraklarındaki tesislere yönelik bir tehdit olup olmadığını sorması gerektiğini savundu. 'Bu bir güç gösterisi değil, devlet onuru için asgari bir standarttır. Bulgaristan kendi eylemlerini açıklamak zorunda kaldı, bu bir zayıflıktır! İran'ın ülkemizdeki iç süreçleri etkileyebileceği algısını yaratmaya hakkı yoktur' diye konuştu.
Yeniden Doğuş (Vızrajdane) partisi de Tahran'dan gelen potansiyel bir tehdit algıladı ve Perşembe günü Ulusal Güvenlik Devlet Ajansı (DANS), Devlet İstihbaratı (DAR) ve askeri istihbarat şeflerinin dinlenmesini talep etti. Parti lideri Kostadin Kostadinov, Bakanlar Kurulu bünyesindeki Güvenlik Konseyi'nin toplanması çağrısında bulundu ve Petrova'nın istifasını istedi.
Demokratik Bulgaristan (DB) ise Cumhurbaşkanı İliyana Yotova başkanlığında Güvenlik Konseyi'nin toplanmasını talep etti. Parti, Şubat 2025'ten bu yana böyle bir toplantının yapılmadığını, oysa yasaya göre her üç ayda bir toplanması gerektiğini hatırlattı.
Bakan Petrova ise skandalla ilgili henüz bir açıklama yapmadı. Cuma günü öğle saatlerinde, daha önce teyit edilen parlamento denetim oturumuna katılımını engelleyen acil bir angajmanı olduğu öğrenildi. Meclisin yeni çalışma kurallarına göre, çoğunluk yürütme organına milletvekillerine verdiği yanıtları sınırsız sayıda erteleme imkanı tanıyor. Daha önce bu ertelemeler en fazla iki kez yapılabiliyordu.
Eski Dışişleri Bakanı Naděžda Neynksi de, bir devletin başka bir devletle yaptığı görüşmelerin sadece protokol değil, aynı zamanda siyasi bir mesaj taşıdığını belirtti. Neynksi, Bulgaristan'ın İran'la yaptığı görüşmenin, Bulgaristan'ın kendi kararlarını ve egemenliğini koruma konusunda yeterli bir cevap vermediğini savundu.
