Basra Körfezi'ndeki gerilim devam ederse Bulgaristan'da benzin fiyatı yakın gelecekte litre başına 2 euroyu kalıcı olarak aşabilir. Bu uyarı, eski Enerji Bakanı Alexander Nikolov'dan geldi. Nikolov, bTV'de yayınlanan '120 Dakika' programında konuştu.
Nikolov'a göre, petrolün 100 doların üzerinde istikrarlı bir şekilde seyretmesi halinde risk yalnızca daha yüksek benzin fiyatı değil; ulaşım, gıda, faiz oranları ve bütçe uygulaması üzerinde de yeni bir dalga etkisi yaratacak.
Nikolov, 'Böylece Bulgar enerji sektörü yine bir yol ayrımında buluyor kendini. Ortadoğu'daki savaş petrol fiyatlarını yeniden yukarı fırlattı. Lukoil ile ilgili soru işaretleri birikmeye devam ediyor. Kozloduy Nükleer Santrali'nde ağır suçlamalar havada uçuşuyor. Botash ile yapılan anlaşma ise sektörün en pahalı konularından biri olmaya devam ediyor' dedi.
Eski bakan, olası fiyat artışının iki önemli nedeni olduğunu belirtti: Birincisi, ABD'deki stratejik rezervlerin kritik seviyelere inmesi. İkincisi ise Kızıldeniz üzerinden ikinci bir önemli petrol ihracat rotası olan Bab el-Mendeb Boğazı'nın potansiyel olarak kapatılabilmesi.
Nikolov, bunun tüm tedarik zincirini son derece zorlaştıracağını söyledi. Arz azalınca benzin, dizel, gazyağı ve diğer yakıtların üretildiği ham maddenin fiyatı çarpıcı biçimde yükselebilir.
Nikolov, 'Bulgaristan'ın kritik bir altyapıya, yani rafineriye sahip olması sayesinde, iyi yönetildiğinde bu tesis KDV, özel tüketim vergileri ve ihracat yoluyla bütçeye dolaylı gelir sağlıyor. İşte bu yüzden önceki parlamentonun aldığı en tuhaf ve en akılsız kararlardan biri ihracat yasağıydı. Orada iç pazar ile ihracat arasında net bir ayrım yapılmamıştı' diye konuştu.
Nikolov, ülkenin ortak pazarın bir parçası olduğunu vurgulamanın önemli olduğunu belirtti. 'Ayrıca, önce komisyon düzeyinde, sonra da Bakanlar Kurulu'nda alınan kararda ihracatın yasaklandığı söyleniyor, ancak ardından 6 istisna sıralanıyor. Bunların tamamı tek bir kişiye, yani Gümrük Ajansı müdürüne bağlı. O zaman böyle karar verildi ve bildiğim kadarıyla şu ana kadar bir değişiklik yok. Bu durum bürokratik engeller yaratıyor, miktarların yönetimini ve rafineride karar almayı geciktiriyor. Umarım yeni yönetim, küresel ölçekte yaşananları göz önünde bulundurarak daha sakin ve daha hızlı hareket edebilir' dedi.
Basra Körfezi'ndeki olayların ardından Suudi Arabistan ve Rusya'nın toplam günlük üretimi yaklaşık 20 milyon varil. Küresel tüketim ise mevsime bağlı olarak günde 101 ila 105 milyon varil arasında değişiyor. Nikolov, 'Bu şu anlama geliyor: Eğer Basra Körfezi'ndeki ticaret yolları bloke edilir ve Suudi Arabistan ihracat yapamaz hale gelirse, Avrupa'nın pratikte başka seçeneği kalmaz ve Rus petrolü kullanmak zorunda kalır' dedi.
Nikolov, 'İşte bu yüzden daha yoğun saldırılar olduğunda Amerikan ve Rus petrolü arasındaki fark daralıyor, hatta bazen Rus petrolünün fiyatı daha da yükseliyor' yorumunu yaptı.
Nikolov, arz yetersiz olduğunda herkesin bulabildiğini satın aldığını belirtti. 'Bu aynı zamanda, askeri çatışmalar devam ederse bu tür varlıkların mevcut sahiplerinin neden satmak için özel bir teşvikleri olmadığını da açıklıyor' dedi.
Eski bakan, 'Finansal açıdan bakıldığında, Basra Körfezi'ndeki mevcut durum Rusya için avantajlı. Küresel tüketimin yaklaşık %20'sini üreten ABD için de avantajlı. Asıl ödeyici ise 2010 yılından itibaren izlediği tuhaf enerji politikası nedeniyle Avrupa' dedi.
Nikolov, 2022 yılında Kozloduy NGS'nin yaklaşık 750 milyon avro kâr elde ettiğini açıkladı. 'Analizin elektrik fiyatlarındaki dalgalanmalardan etkilenmemesi için üretilen elektrik miktarına bakmak gerekir. Resmi mali raporlara göre 2023, 2024 ve 2025'te üretim düşüyor' dedi.
Nikolov, 'Mevcut fiyatlarla bu, piyasa durumuna bağlı olarak yılda 120 ila 150 milyon avro arasında kayıp anlamına geliyor. Bu artık, özellikle teknik kısımda kötü yönetimin bir sonucu olabilir' görüşünü paylaştı.
Ona göre bakım-onarım çalışmaları da çok önemli bir faktör çünkü maliyetleri çarpıcı biçimde artıyor.
Nikolov, 'Bu konunun kaçınılmaz olarak Yüksek Yargı Kurulu ve savcılıkta neler olduğu sorusuna varacağını düşünüyorum. Bağlantı, yönetim biçimidir. Üretim düşerken çalışan sayısı artıyor. Bazı tedariklerde olağandışı fiyat artışları ve kamu ihalelerinde tuhaf şekilde yapılandırılmış kriterler var' dedi.
Eski bakan, 'Bütün bunlar kamuya açık veriler ve ilgili analitik araçlarla açıkça izlenebilir. Onarımları, üretimi ve kamu ihalelerini kimin nasıl yönettiğini görmek kolay' diye konuştu.
Nikolov, 'Kozloduy NGS ile ilgili endişelerimi iki cümlede özetlemem gerekirse şunlar: Daha düşük elektrik üretimi, bu da önemli ölçüde daha düşük gelir anlamına geliyor ve aynı zamanda sürekli artan işletme giderleri' ifadelerini kullandı.
