BTA muhabiri Martina Gancheva
Avrupa Birliği, Karadeniz Deniz Güvenliği Merkezi'ne 50 milyon euro ayırıyor. Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, pazartesi günü Bükreş ziyaretinde yaptığı açıklamada bu desteği duyurdu. Romanya Cumhurbaşkanı Nicusor Dan ile ortak basın toplantısında konuşan von der Leyen, Romanya ile Bulgaristan arasında Avrupa Birliği desteğiyle yürütülecek merkez inşaatına ilişkin anlaşmanın süreleri içereceğini ve sürecin hızlandırılacağını söyledi.
Avrupa Komisyonu Başkanı, Karadeniz güvenliğinde iş birliği yapan Romanya, Bulgaristan ve Türkiye'yi övdü.
30 Ekim'de Bulgaristan Dışişleri Bakanı Velislava Petrova, Sofya'da AB büyükelçilerine merkez kurulmasına yönelik Romanya ile yürütülen ortak çalışmayı sundu. Petrova, merkezi Varna ve Constanța'da kurulacak tamamlayıcı merkezlerden oluşan bir ağ yapısı olarak tanımladı. Bulgaristan merkezi durum farkındalığı, kritik altyapı koruma, siber güvenlik, hibrit tehditlerle mücadele ve çevre güvenliği konularına odaklanacak.
Von der Leyen'e göre Romanya Avrupa güvenliğinin ön cephesinde yer alıyor ve gökyüzünü, sınırları ve Karadeniz'i savunmaya katkı sağlıyor. Ülke, AB ve NATO üyesi devletler için hayati bir ortak. Komisyon Başkanı, geçen yıl Constanța'daki Mihail Kogalniceanu Hava Üssü'nü ziyaretinden bu yana güvenlik zorluklarının arttığını kaydetti. Ticari gemilere yönelik insansız hava aracı saldırılarından, denizde yaşamını yitiren ya da kaybolan denizcilerden söz etti. Ursula von der Leyen, Birliğin Romanya ile tam dayanışma içinde olduğunu ifade etti ve ülkenin güçlü ve birleşik bir Avrupa yanıtına güvenebileceğini söyledi.
Karadeniz'de seyrüsefer özgürlüğünün yeniden tesis edilmesi gerektiğini vurguladı. Sözlerine göre bu rota Avrupa ekonomisi için hayati bir ticaret yolu ve küresel gıda güvenliği için de önem taşıyor; çünkü Afrika'da başta olmak üzere milyonlarca insanın gıda tedarikini sürdürüyor. Ukrayna halkından daha fazla barış isteyen kimse yok ve AB bu çabaları destekliyor, Karadeniz'de ateşkes çağrısında bulunuyor.
Ursula von der Leyen, Romanya'nın arama kurtarma operasyonları için 10 milyon euro fon alacağını ve AB'nin SAFE finansman aracı üzerinden 16 milyon eurodan fazla kaynak sağlayacağını duyurdu. Romanya'nın Almanya ve Ukrayna ile yürüttüğü ortak girişimle örnek teşkil ettiğini belirten Komisyon Başkanı, Ukrayna'nın savunmasını güçlendiren, Romanya'nın güvenliği ve ekonomisini destekleyen ve tüm doğu kanadını pekiştiren bu tür girişimlerin artması çağrısında bulundu.
Komisyon'un iki hafta önce SAFE programı kapsamında ikinci teklif çağrısını başlattığını ve üye devletlere 21 milyar eurodan fazla kaynak açtığını hatırlattı. Von der Leyen, Romanya'yı Romanya ve Karadeniz'i daha iyi korumak için gerekli kapasitelere yatırım yapma fırsatını tam olarak kullanmaya teşvik etti. Fonların insansız hava araçları ve karşı tedbirler, limanlar ve kritik altyapının korunması gibi alanlarda, diğer AB üye devletleriyle yakın iş birliği içinde kullanılabileceğini söyledi.
Romanya Cumhurbaşkanı Nicusor Dan da birkaç yıl önce Romanya ve Bulgaristan tarafından başlatılan Karadeniz Deniz Güvenliği Merkezi'nin kurulmasının altını çizdi. Devlet başkanı, projenin ayrıntılarının iki ülke arasında AB yardımı ile şimdi kesinleştirilmesi gerektiğini belirtti.
"Karadeniz neden önemli - sadece Romanya için değil, tüm Avrupa için? Küresel ticaret için, gelecekteki Orta Koridor da dahil olmak üzere, hayati bir merkez. Avrupa'nın enerji güvenliği için de kritik; hem gelecekteki Karadeniz çıkarma projelerini hem de Hazar bölgesiyle ilişkilerimizi kapsıyor. Doğal olarak tüm Avrupa'nın güvenliği için de kilit bir faktör. Ayrıca Ukrayna'daki çatışmayı ve ülkenin gelecekteki toparlanmasını düşündüğümüzde, güvenli bir Karadeniz olmadan ne istikrarlı bir barış ne de etkili bir toparlanma süreci sağlanamayacağı açık," diye ekledi Dan.
Bir gazetecinin sorusuna yanıt veren Dan, Karadeniz'deki olaylardaki artıştan önce bile Romanya'nın bölge için bir stratejiye ihtiyaç duyulduğunu dile getirdiğini söyledi. "SAFE programı kapsamında Romanya, Karadeniz kıyısını korumak için gerekli kaynakları satın alınacak ekipman listesine dahil etti. Hem AB'de hem NATO'da bu hedefleri ortaklara anlattım ve gördüğünüz gibi, özellikle Ukrayna ile Tuna Nehri boyunca sınır konusunda verdikleri yanıt son derece kararlıydı ve çok somut eylemler şeklinde gerçekleşti. Şimdi Karadeniz'deki güvenlik endişeleri askeri teçhizat ve kıyı savunması açısından somut boyutlar kazanıyor," diye açıkladı Romanya devlet başkanı.
Onun görüşüne göre Karadeniz'deki olaylar, siber saldırılar ve dezenformasyon kampanyaları, Rusya'nın Ukrayna'da beş yıl önce başlayan çatışmayı tırmandırmaya ve Avrupa ülkelerini içine çekmeye çalıştığı hibrit savaşın tam spektrumunun bir parçası.
Konuşmaları sırasında Dan, Romanya'nın Ukrayna ile dayanışmasını bir kez daha dile getirdi, kalıcı barış arzusunu vurguladı ve ülkenin Ukrayna ve Moldova Cumhuriyeti'nin AB entegrasyonu yolundaki desteğini yineledi. 2028-2034 dönemi için iddialı bir AB çok yıllık mali çerçevenin yıl sonunda sonuçlanmasını umduğunu ifade etti.
Dan ile görüşmesinin ardından Avrupa Komisyonu Başkanı, Romanya Başbakanı Luca Niculescu ile de bir araya geldi.
